7 milyar dolarlık güneş enerjisi sübvansiyonunun sonlandırılması iptal edildi; EPA temyizi değerlendiriyor

ABD Rhode Island Federal Bölge Mahkemesi, Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) 7 milyar dolar (yaklaşık 9,7 trilyon won) tutarındaki ‘Solar for All’ sübvansiyon programını sonlandırma kararını hukuka aykırı buldu. Mahkeme, EPA’nın yararlanıcı kurumlara hukuken tahsis edilmiş sübvansiyonları iptal etme yetkisi bulunmadığına hükmetti.

Rhode Island Federal Bölge Mahkemesi hakimi Mary McElroy, 18’inde (yerel saatle) EPA’nın programı sonlandırma kararını İdari Usul Yasası’na (APA) aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etti. Mahkeme, davacıların özet karar talebini kabul ederken EPA’nın karşı davasını reddetti. Karar metninde, Kongre’nin geri alınmasını öngördüğü fonların henüz hukuken tahsis edilmemiş ‘yükümlülük altına alınmamış’ bakiye olduğu belirtildi.

Kararın merkezinde, hukuken tahsis edilen fonlarla fiilen ödenen veya çekilen fonlar arasındaki ayrım yer aldı. EPA Müfettişlik Ofisi, Temmuz 2024’te EPA’nın 60 yararlanıcı kuruma yaklaşık 6,98 milyar dolar tahsis ettiğini kaydetti.

Bu tutar, toplam 7 milyar doların yüzde 99,7’sine denk geliyor. Ancak denetim raporuna göre 7 Ağustos 2025 itibarıyla fiilen çekilen miktar yaklaşık 71 milyon dolar oldu ve hukuken tahsis edilen tutarın yalnızca yüzde 1,02’sinde kaldı. Bu bilgi EPA Müfettişlik Ofisi’nin materyalinde yer aldı.

Bu nedenle karar, sübvansiyonların büyük bölümünün halihazırda ödendiği şeklinde yorumlanamaz. Hukuken tahsis edilen fonların çoğu hâlâ kullanılmamış durumda, ancak fiili uygulama kapsamı sınırlı kaldı.

‘Solar for All’, Joe Biden yönetiminin 2022 tarihli Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA) kapsamında oluşturduğu 27 milyar dolarlık Sera Gazı Azaltma Fonu’nun (GGRF) bir alt programıydı. Bu tutarın 7 milyar doları, düşük gelirli haneler ve dezavantajlı bölgelerde konut tipi güneş enerjisi ile ilgili teknolojilerin kullanımına ayrıldı.

GGRF, temiz enerji projelerini desteklemek amacıyla oluşturulan federal bir fon programı. Daha önce GGRF sübvansiyonlarının iptali tartışması da yönetim ile mahkemeler arasındaki başlıca ihtilaflardan biri olmuştu. Ancak bu dava GGRF’nin tamamını değil, ‘Solar for All’ kapsamındaki 7 milyar dolarlık bölümü ilgilendiriyor.

Uyuşmazlığın temelinde, 2025’te yürürlüğe giren ‘One Big Beautiful Bill Act’ yasasının yorumu bulunuyor. EPA, yasanın GGRF’nin hukuki dayanağını ve kalan fonları ortadan kaldırdığını savunarak programı sonlandırdı.

EPA, Ağustos 2025’te yayımladığı açıklamada Kongre’nin iradesine uyum sağlamak amacıyla ‘Solar for All’ programını artık uygulamayacağını bildirdi. EPA’nın GGRF açıklama materyalinde de kurumun programın sonlandırılmasına ilişkin tutumuna yer verildi.

Mahkeme ise Kongre’nin yararlanıcı kurumlara daha önce tahsis edilmiş sübvansiyonları da iptal etme niyetini açıkça ortaya koymadığına karar verdi. Mahkemenin değerlendirmesine göre EPA, daha önce hukuken tahsis edilen fonları sonlandırmak için ayrı bir yetki gösteremedi.

Karar EPA’nın sonlandırma işlemini geçersiz kılarken eyaletlere, yerel yönetimlere ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlara fon ödemelerinin derhal yeniden başlatılacağı bir uygulama takvimi belirlemedi. Ödemelerin ne zaman ve hangi kapsamda yeniden başlayacağı sonraki idari süreçlere bağlı olacak.

EPA, kararı incelediğini ve temyiz seçeneklerini değerlendirdiğini açıkladı. Kurumun ilgili tutumu haber metninde aktarıldı.

Davacıları temsil eden Lawyers for Good Government iklim değişikliği ve çevresel adalet kıdemli başkan yardımcısı Gillian Blanchard, “EPA’nın Kongre tarafından oluşturulan ve finanse edilen 7 milyar dolarlık programı basitçe silemeyeceği teyit edildi” dedi. Bu açıklama, davacı tarafın kararın anlamına ilişkin değerlendirmesini yansıtıyor. Kuruluşun açıklaması yayımlandı.

Öte yandan EPA Müfettişlik Ofisi, program sonlandırılmadan önce denetim personeli eksikliği, alt yararlanıcıların yeterince takip edilmemesi ve kalite kontrol planının onaylanmamış olması gibi yönetim risklerine dikkat çekti. Fonların uygulanması yeniden başlasa bile sübvansiyon denetim sistemi ve uygulama prosedürleri ayrı tartışma başlıkları olarak kalabilir.

Bu kararın GGRF kapsamındaki yaklaşık 20 milyar dolarlık diğer programları otomatik olarak yeniden yürürlüğe koyduğuna dair bir dayanak bulunmuyor. AP de davayı, 900 binden fazla haneye güneş enerjisine erişim sağlamayı amaçlayan program nedeniyle yönetim ile sivil toplum kuruluşları arasında yaşanan hukuki çatışma olarak aktardı. Ancak yararlanması beklenen hane sayısı, program tasarlandığı sırada belirlenen hedefi ifade ediyor. AP’nin haberine göre gerçek yararlanıcı sayısı henüz doğrulanmadı.

EPA’nın temyize başvurup başvurmayacağı ve sonraki uygulama süreci, ‘Solar for All’ fonlarının fiilen ne zaman ödeneceğini belirleyecek.