ABD-Çin arasında AI kazalarını bildirme görüşmesi: 24 Eylül zirvesi öncesi güvenlik iş birliği gündemde

Yapay zekânın (AI) en büyük tehdidinin Çin’le teknoloji rekabetinden çok, geliştirme hızını bilinçli şekilde artıran ‘hızlandırmacılık’ yaklaşımı olduğu savunuldu. ABD ve Çin, rekabeti sürdürürken ulusal güvenliği etkileyebilecek AI kazalarını karşılıklı bildirmeye yönelik sınırlı iş birliği seçeneğini de görüşüyor.

Eski Indeed CEO’su Chris Hyams, 22'sinde Fortune’da yayımlanan köşe yazısında AI risklerini insanlığın yok olma ihtimaliyle sınırlamadı. İş kayıpları, çocukların ruh sağlığı, dezenformasyon, servet eşitsizliği ve iklim sorunlarını da AI’ın yol açabileceği riskler arasında gösterdi.

Hyams, AI liderliği yarışının güvenlik önlemlerini ertelemek için gerekçe olarak kullanılabileceğini belirtti. Teknoloji geliştirme hızının Çin’le rekabette üstünlük sağlama aracı olarak sunulsa bile, bu süreçte güvenlik sorunlarının geri plana itilebileceğine dikkat çekti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD ve Çin’in ulusal güvenliği etkileyebilecek AI kazalarını karşılıklı bildirme seçeneğini görüştüğünü açıkladı. Bessent, “Ortak hedefler ve ortak tehditlere ilişkin ortak bir vizyona” ihtiyaç olduğunu söyledi. Bu açıklama, iki ülke arasındaki rekabete rağmen sınırlı bir güvenlik iletişimi kurulabileceğine işaret ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 24 Eylül’de Beyaz Saray’da zirve düzenlemesi planlanıyor. Beyaz Saray, Şi’nin resmi ziyaret programını açıkladı. Ancak AI güvenliği ve kaza bildirim sistemine ilişkin somut bir anlaşmaya zirvede varılıp varılmayacağı doğrulanmadı.

ABD’deki tartışma, AI geliştirme hızının yavaşlatılıp yavaşlatılmaması konusunda ikiye ayrılıyor. Washington Post, Trump yönetiminin AI geliştirmelerindeki gecikmenin Çin’e fayda sağlayabileceğini savunduğunu bildirdi. Güvenlik yanlıları ise geliştirme yarışının risk yönetiminin önüne geçtiği eleştirisini yöneltiyor.

Anthropic araştırmacısı Jacob Coxon, şirketten ayrılırken AI şirketlerini güvenlik yerine rekabeti öncelemekle açıkça eleştirdi. Ancak bu açıklama kişisel bir görüş niteliğinde ve Anthropic’in resmi tutumu olarak değerlendirilmiyor.

Çin de AI’ın kötüye kullanımını önlemeye yönelik düzenlemeleri sıkılaştırıyor. Çin Yüksek Halk Mahkemesi, eylül ayında AI yüz sentezi, ses taklidi ve kişisel verilerin ifşasını ele alan yargı kılavuzunu yayımladı. Çin Siber Uzay İdaresi ise 2022’de deepfake dahil sentetik içeriklere etiket zorunluluğu getiren düzenlemeyi açıkladı.

Hızlandırmacılık, teknoloji geliştirme ve benimseme hızını bilinçli şekilde artırarak toplumsal dönüşümü öne çekmeyi savunan bir yaklaşım. Marc Andreessen, 2023’te yayımladığı ‘Teknoloji İyimserliği Manifestosu’nda “We believe in accelerationism” ifadesini kullandı. Fortune’daki köşe yazısı ise bu yaklaşımın düzenlemelerin gevşetilmesini ve sektör çıkarlarını meşrulaştıran siyasi bir söylem olarak kullanılabileceğini savundu.

ABD’de AI politikaları etrafındaki siyasi finansman da büyüyor. AI yanlısı politikaları destekleyen süper PAC Leading the Future’ın 2026 ara seçimleri için 140 milyon dolar (yaklaşık 1,926 milyar TL) topladığı veya bu tutarı kullanmayı planladığı bildirildi.

Ancak belirli şirket kurucularının katkı miktarı ve adayların seçilememesini amaçlayan fiili harcamaların yapılıp yapılmadığı doğrulanmadı. Toplanan miktar, harcama planı ve gerçekten kullanılan tutarın birbirinden ayrılması tartışmanın temel noktaları arasında yer alıyor.

Çin’in AI politikaları ve ABD’nin teknoloji rekabeti, yarı iletkenler ve AI hesaplama altyapısı konularına da uzanıyor. Fortune, Çinli şirketlerin küresel AI hesaplama kapasitesinin yaklaşık %5’ine sahip olduğunu ve Çinli AI şirketlerinin gelişiminin büyük ölçüde ABD modellerini ‘damıtma’ yöntemine dayandığını savundu. Ancak söz konusu oran ve hesaplama yöntemi bağımsız birincil kaynaklarla doğrulanmadı.

ABD hükümetinin Çin’e Nvidia($NVDA) AI çiplerinin satışını yeniden başlatması da politika gerilimine yol açtı. Satışların yeniden başlatılmasının kapsamı ve onay koşulları kamuya açık kaynaklarda doğrulanmadı.

AI güvenliği tartışması, Türkiye’deki sanal varlık piyasasıyla doğrudan bağlantılı değil. Ancak Çinli bir AI şirketinin Anthropic modellerine kullanıcı talepleri ilettiği iddiası gibi model güvenliği ve veri kontrolü sorunları, merkeziyetsiz AI, zincir üstü ajanlar ve dağıtık hesaplama tartışmalarıyla kesişiyor.

ABD-Çin zirvesinde AI kazalarını bildirme sisteminin resmi gündeme alınıp alınmayacağı veya somut bir iş birliği planına dönüşüp dönüşmeyeceği, 24 Eylül’deki görüşmenin sonuçlarıyla netleşecek.