Haberler 
Coin Bilgisi 
Hakkımızda 
Avustralya doları ve Kanada doları, ABD dolarına alternatif para birimleri olarak gündeme gelirken dolar merkezli uluslararası para düzeninin henüz sarsılmadığı görüldü.
ABD ekonomi dergisi Fortune, 25'inde yayımladığı yorumda, ABD'nin tarifeleri, yaptırımları ve uluslararası ödeme ağını diplomatik araç olarak daha fazla kullanması halinde kurumsal yapıları ve sermaye piyasaları istikrarlı küçük ülke para birimlerinin alternatif olarak öne çıkabileceğini yazdı. Yorum, George Mason Üniversitesi finans profesörü Derek Halmstayer'in analizine dayandırıldı.
Fortune'un aday gösterdiği para birimleri Avustralya doları ve Kanada doları oldu. Her iki para birimi de açık sermaye piyasalarına, dalgalı kur sistemine, para birimi türev piyasalarına, hukuk devletine ve bağımsız merkez bankalarına sahip olmalarıyla öne çıktı. Ancak yorumda bu iki para biriminin doların yerini alacağı yönünde kesin bir ifade kullanılmadı.
Uluslararası Para Fonu'na (IMF) göre, 2026'nın ilk çeyreğinde küresel döviz rezervleri 13,1 trilyon dolar (yaklaşık 17.934 trilyon won) olarak hesaplandı. Bu rezervler içinde doların payı yüzde 57,13 oldu. Söz konusu oran, 2025'in dördüncü çeyreğindeki yüzde 56,42'ye kıyasla 0,71 puan arttı.
IMF, doların değer kazanmasına bağlı değerleme etkisinin paydaki artışın yaklaşık yarısını açıkladığını belirtti. Döviz rezervlerinin dağılımı yalnızca merkez bankalarının gerçek alım ve satımlarından değil, rezervlerde tutulan para birimlerinin kur hareketlerinden de etkileniyor. Doların rezervlerdeki payının 2015'te yüzde 64'ten 2025'te yüzde 56'ya gerilemesinin Bitcoin(BTC) alımı anlamına gelmediği yönündeki analiz de bu noktaya dikkat çekmişti.
Aynı dönemde Kanada dolarının döviz rezervlerindeki payı 0,02 puan gerilerken Avustralya dolarının payı 0,09 puan arttı. Ancak IMF'nin yayımladığı ilgili verilerde 2026'nın ilk çeyreği için iki para biriminin kesin payları yer almadı. 2025'in ikinci çeyreğinde Avustralya dolarının payı yüzde 2,05, Kanada dolarının payı ise yüzde 2,60 olarak kaydedilmişti.
Döviz işlemlerinde de dolar ile bu iki para birimi arasındaki fark büyüktü. Uluslararası Ödemeler Bankası'nın (BIS) 2025 araştırmasına göre dolar, tüm döviz işlemlerinin yüzde 89,2'sinde taraflardan biri olarak yer aldı. Bu oran 2022'de yüzde 88,4'tü. Avustralya ve Kanada dolarlarının payı ise ayrı ayrı yaklaşık yüzde 6 olarak hesaplandı.
◇ Dijital ödemeler değişken olabilir
Fortune'un yorumunda, stablecoin'ler ve merkez bankası dijital para birimlerinin (CBDC) küçük ülke para birimlerinin düşük likidite ve sınırlı ağ etkisi gibi zayıflıklarını telafi edebileceği belirtildi. Birden fazla para biriminin dijital yollarla birbirine bağlanmasının sınır ötesi ödeme maliyetlerini ve işlem sürelerini azaltabileceği ifade edildi.
Bununla birlikte mevcut stablecoin piyasası dolar merkezli. BIS araştırmacıları, stablecoin değerinin yaklaşık yüzde 98'inin dolarla ifade edildiğini ve bu nedenle ilk aşamada mevcut para düzenini zayıflatmak yerine doların merkeziliğini güçlendirebileceğini analiz etti. Stablecoin kullanımının da uluslararası ödemelerden çok kripto varlık işlemleri ve dolar tutma aracı olarak yoğunlaştığı görüldü.
BIS, stablecoin girişlerinin yerel para birimlerinin zayıflamasına ve dolar fonlama maliyetlerinin yükselmesine yol açabileceğine ilişkin araştırma sonuçlarını da sundu. Bu durum, dijital ödeme teknolojisinin küçük ülke para birimlerinin uluslararasılaşmasını otomatik olarak garanti etmediğine işaret ediyor.
BIS'in Project Rialto projesi, tokenleştirilmiş döviz ve merkez bankası paralarını kullanarak sınır ötesi ödemeler ile döviz likiditesi sorunlarını azaltmaya yönelik teknik bir deney gerçekleştirdi. Ancak bu proje, teknik imkanları test eden bir çalışma olarak kaldı ve küçük ülke para birimlerinin uluslararası rezerv para olarak kabul edildiği anlamına gelmedi.
Küçük ülke para birimlerinin alternatif olarak işlev görebilmesi için yalnızca para biriminin istikrarı değil, yeterli işlem hacmi, güvenli varlık piyasası ve uluslararası ödeme ağlarına erişim de gerekiyor. Avustralya ve Kanada dolarları bu koşulların bir bölümünü karşılıyor. Ancak döviz rezervleri ve döviz işlemlerindeki fark, dolara kıyasla hâlâ büyük.
Türkiye'deki yatırımcılar ve kripto varlık piyasası açısından da dijital ödemelerin yönü önemli bir değişken. Stablecoin'ler ve CBDC'ler sınır ötesi para transferlerini kolaylaştırabilir. Ancak mevcut veriler, dolar cinsinden stablecoin'lerin piyasada merkezde yer aldığını gösteriyor. Blockchain tabanlı ödemelerin yaygınlaşmasının doğrudan dolarsızlaşmaya yol açacağını söylemek mümkün değil.
Fortune'un değerlendirmesi, ABD politikalarının dolara yönelik siyasi güveni zayıflatması ihtimaline dayanıyor. Buna karşılık IMF ve BIS verileri, hem döviz rezervlerinde hem de döviz işlemlerinde doların hakimiyetinin korunduğunu veya arttığını gösteriyor.
Avustralya doları ve Kanada dolarının rolünün genişleyebileceği gündeme gelse de mevcut veriler, dolar merkezli uluslararası para düzeninde bir dönüşüm yaşandığını doğrulamak için yeterli değil.
Yorum 0