5-7 yılda 3 kat kapasite: AB, veri merkezlerini büyütmeyi önerdi

Avrupa Birliği (AB), önümüzdeki 5-7 yıl içinde bölgedeki veri merkezi kapasitesini en az üç katına çıkarmayı planlıyor. Yapay zekâ (AI) ve bulut altyapısını genişleterek ABD'li şirketlere bağımlılığı azaltmayı amaçlayan plan, elektrik şebekesi ve su kullanımı konusunda yerel gerilimleri de artırıyor.

AB Komisyonu, 3 Haziran'da Bulut ve AI Geliştirme Yasası (Cloud and AI Development Act, CADA) teklifini kabul etti. Teklifte veri merkezi lokasyonlarının belirlenmesi, izin süreçlerinin kolaylaştırılması, enerji verimliliği ile soğutma ve elektrik yönetimi teknolojilerinin kullanılması öne çıktı. AB Komisyonu ayrıca 2035'e kadar bölgedeki şirket ve kamu kurumlarının bilgi işlem ihtiyacını karşılamayı hedefliyor.

CADA yalnızca veri merkezi inşasını kapsayan bir plan değil. AB Komisyonu, Avrupa bulut hizmeti sağlayıcılarının rekabet gücünü artırmayı ve kamu sektöründeki bulut tedarik sistemini düzenlemeyi hedefliyor. Böylece ABD merkezli sağlayıcılara olan bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.

Veri merkezi kapasitesinin artırılması için 2036'ya kadar yaklaşık 200 milyar euro gerekebileceği tahmin ediliyor. Bu rakam uzun vadeli bir yatırım tahmini niteliğinde; gerçek harcama tutarını veya kamu ve özel sektör arasındaki yük paylaşımını kesinleştirmiyor.

Avrupa'nın AI işlem kapasitesinin yetersiz olduğu ve veri merkezi yatırımlarının artırılması gerektiği yönündeki değerlendirmeler de planın arka planıyla örtüşüyor. AI hizmetleri ve bulut talebi arttıkça işlem tesisleriyle elektrik altyapısının birlikte güvence altına alınması yönündeki çağrılar güçleniyor.

AB Komisyonu Finlandiya Temsilciliği, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) öngörülerine dayanarak AB'deki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2024'te yaklaşık 68 TWh'den 2030'da yaklaşık 114 TWh'ye çıkabileceğini bildirdi. Veri merkezlerinin 2030'daki elektrik tüketiminin AB'nin toplam elektrik talebinin yüzde 3'ünü aşabileceği de öngörüldü.

AB Komisyonu, 500 kW'ın üzerindeki veri merkezlerinin enerji performansı bilgilerini raporlamasını istiyor. Enerji ve su kullanım bilgilerinin açıklanması, ortak bir derecelendirme sistemi ile asgari performans standartlarının getirilmesi de gündemde. 21 Eylül'de önerilen ortak değerlendirme sistemi, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'nin inceleme sürecinden geçecek. İlk sürdürülebilirlik göstergelerinin 2027'de yayımlanması bekleniyor.

500 kW'ın üzerindeki veri merkezlerinin enerji ve su verimliliği ile elektrik şebekesine katkısını değerlendiren derecelendirme sistemi, tesislerin kaynak kullanım verimliliğini ve enerji sistemine katkısını karşılaştırmaya odaklanıyor. Sistem, veri merkezlerinin toplam elektrik veya su tüketimine üst sınır getiren bir düzenleme değil.

Elektrik talebindeki artış, şebekeye bağlantı ve yeni altyapı maliyetlerini tartışmanın merkezine taşıyor. Soğutma için gereken su ile tesislerin inşası için ihtiyaç duyulan arazi de yerel toplulukların üstlenmesi gereken maliyetler arasında gösteriliyor.

İrlanda'da Kildare İl Meclisi, veri merkezi kullanımına ayrılan arazilerin yeniden incelenmesine ilişkin öneriyi 11 lehte, 22 aleyhte ve 7 çekimser oyla reddetti. Bölge sakinleri ve sivil toplum kuruluşları elektrik, su, gürültü ve hava kirliliği sorunlarına dikkat çekerek kampanyalarını sürdüreceklerini açıkladı.

Bölge sakinleri, veri merkezlerinin elektrik faturaları ve ülkenin yenilenebilir enerjiye geçiş kapasitesi üzerinde baskı oluşturabileceğini savundu. Ancak büyük veri merkezleri ile genel tüketicilerin elektrik faturaları arasındaki fark konusunda yapılan bazı yorumlar İrlanda düzenleyici kurumu tarafından reddedildi. Bu nedenle maliyet artışı ile veri merkezleri arasındaki nedensellik kesinleşmiş değil.

Hollanda'nın Amsterdam kentinde 500'den fazla kişi büyük veri merkezi inşaatlarına karşı düzenlenen kampanyaya katıldı. Yerel basına göre veri merkezleri, 2024'te Hollanda'nın toplam elektrik tüketiminin yüzde 4,6'sını oluşturdu. Bir tesisin tamamlandıktan sonra yıllık su kullanımının 1,1 milyar litreye ulaşabileceği aktarıldı.

Buna karşılık Equinix Benelüks sorumlusu, veri merkezlerinin şirketler, kamu hizmetleri ve güvenlik için gerekli modern altyapı olduğunu savundu. Fransa'nın Étréchy kentinde Google'ın veri merkezi planına karşı çıkan belediye başkanı ve yerel meclis üyeleri dahil beş kişi istifa etti. Proje tarafı ve yerel kalkınmayı destekleyenler ise vergi geliri ve istihdam yaratma etkisini vurguladı.

Google veri merkezinin tamamlandığında 880 MW ile 1,1 GW arasında elektrik kullanacağı tahmin ediliyor. Bu rakam işletmeci planına dayalı bir tahmin ve nihai elektrik tüketimi henüz belirlenmiş değil.

CADA henüz kesinleşmiş bir yasa değil, teklif aşamasında. Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi arasındaki görüşmeler sırasında veri merkezi kapasitesi hedefi, izin süreçleri ve enerji yükümlülüklerinin ayrıntıları değişebilir.

Plan, AI işlem kapasitesi, bulut altyapısı, yarı iletkenler ve elektrik şebekesiyle doğrudan bağlantılı. Ancak sanal varlık veya blokzincir sektörleriyle doğrudan bir bağlantı tespit edilmiş değil. Bölgedeki AI altyapı yatırımları ile elektrik ve su standartlarının ilgili ekipman ve altyapı piyasalarına etkisi izlenecek başlıklar arasında yer alıyor.