Avrupa hanehalkının 10 trilyon avroluk mevduatı için üretken yatırım önerisi

Avrupa hanehalkının bankalarda tuttuğu yaklaşık 10 trilyon avroluk mevduatın üretken yatırımlara yönlendirilmesi için finansal piyasaların bütünleşmesi gerektiği önerildi. Finlandiya Bankası Başkanı Olli Rehn, savunma, enerji dönüşümü ve verimlilik yatırımlarına kaynak sağlanırken yapay zekâ bağlantılı varlık fiyatlarındaki düzeltmenin finansal piyasalara yayılma riskinin de izlenmesi gerektiğini söyledi.

Rehn, 2 Ekim 2026’da Frankfurt’ta düzenlenen Avrupa Sistemik Risk Kurulu’nun (ESRB) 10. yıllık toplantısındaki açılış konuşmasında Avrupa’nın öncelikleri arasında savunma, enerji ve verimliliği saydı. Savunma harcamalarının artırılması, fosil yakıt ithalatına bağımlılığın azaltılması ve araştırma-geliştirme ile beşerî sermayeye yatırım yapılması gerektiğini belirtti.

Avrupa hanehalkı gelirinin yaklaşık yüzde 15’ini tasarruf ediyor ve bu tasarrufların yüzde 70’ine karşılık gelen yaklaşık 10 trilyon avroyu banka mevduatında tutuyor. Rehn, yatırım için yeterli kaynak bulunduğunu, ancak tasarrufları Avrupa içindeki üretken yatırımlara etkin biçimde yönlendirecek bütünleşmiş bir finansal piyasanın henüz yeterince gelişmediğini ifade etti.

Rehn, Tasarruf ve Yatırım Birliği’nin (Savings and Investments Union) tamamlanmasını ve Avrupa çapında ortak, güvenli ve likit bir varlığın tasarımının daha ayrıntılı incelenmesini önerdi. Böyle bir varlığın tahvil ve türev ürünler için fiyatlama ölçütü sunabileceğini, teminat olarak kullanılabileceğini ve küresel yatırım çekmeye katkı sağlayabileceğini söyledi.

Ancak ortak varlığın oluşturulması kesinleşmiş değil. Rehn, tasarımın üye ülkelerin mali disiplinini zedelememesi, maliyet ve faydaları kabul edilebilir biçimde paylaştırması ve ulusal tahvil piyasalarında yeni riskler yaratmaması gerektiğini belirtti. Politika tercihinin siyasetçilere ait olduğunu, ESRB’nin ise finansal istikrar analizine katkı sunabileceğini ekledi.

Rehn, yapay zekâ yatırımlarının fırsatlarına ve risklerine de değindi. Bilgi işlem altyapısı, yarı iletkenler ve enerji altyapısına yapılan yatırımlar uzun vadede verimliliği artırabilir. Öte yandan bu yatırımların giderek daha fazla borca ve karmaşık finansal yapılara dayandığına dikkat çekti. Yapay zekâ bağlantılı varlık fiyatlarında sert bir düzeltme yaşanması hâlinde şokun hisse senedi ve kredi piyasalarına yayılabileceğini belirterek risklerin biriktiği alanların tespit edilmesi gerektiğini söyledi.

Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) Eylül 2026 tahminlerinde avro bölgesinin reel gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) büyüme oranı 2026 için yüzde 0,9, 2027 için yüzde 1,4 ve 2028 için yüzde 1,5 olarak öngörüldü. Aynı yıllara ilişkin enflasyon tahminleri sırasıyla yüzde 3,0, yüzde 2,5 ve yüzde 2,1 oldu. Rehn, enerji fiyatları ve uzun vadeli faiz oranlarındaki dalgalanmalar nedeniyle büyüme ve enflasyon tahminlerinin belirsizlik taşıdığını söyledi.