Google TPU Taşıyan Test Uydusunu Yörüngeye Çıkardı: Uzay Veri Merkezi Henüz Araştırma Aşamasında

Google, yapay zekâ (AI) hesaplamaları için geliştirilen çipleri taşıyan bir test uydusunu yörüngeye çıkardı. Bu görev, uzay veri merkezini faaliyete geçirmek anlamına gelmiyor; çiplerin fırlatma sarsıntısına, radyasyona ve aşırı sıcaklıklara dayanıp dayanmadığını inceleyen erken aşama bir araştırma.

Google, resmi açıklamasında Planet ile geliştirilen Project Suncatcher prototip uydusunun SpaceX’in Transporter-18 rideshare göreviyle fırlatıldığını duyurdu. Uyduyla iletişim kurulduğunu ve sistemin normal çalıştığını belirten şirket, Tensor Processing Unit (TPU) çiplerinin uzay uçuşundaki fiziksel sarsıntılara, radyasyona ve ısı koşullarına nasıl tepki verdiğine ilişkin veri toplamayı planlıyor.

Google, görevi uzayda ölçeklenebilir makine öğrenimi altyapısı kurmanın mümkün olup olmadığını inceleyen uzun vadeli araştırmanın ilk adımı olarak tanımladı. NPR’ın haberine göre deneyin yaklaşık bir yıl sürmesi, uyduda dört TPU bulunması ve Google’ın Gemma AI modelinin 15’er dakika çalıştırılması hedefleniyor. Google’ın fırlatma duyurusunda deney süresi ve çalışma biçimine yer verilmedi.

Google’ın sonraki aşama için düşündüğü yaklaşım, birden fazla uyduyu takımyıldız halinde işletmek. Şirket, uydular arasında lazerle iletişim kurma seçeneğini değerlendiriyor. Ancak mevcut testin odağında çiplerin uzay ortamına uyumu bulunuyor.

Uydu takımyıldızının veri merkezi olarak çalışması veya ticari hesaplama hizmeti sunması henüz söz konusu değil. Bu görevde incelenen konu, TPU’ların uzay koşullarında çalışıp çalışmadığına ilişkin donanım verileri.

Teknik zorluklar da sürüyor. Vakumda ısıyı hava veya su kullanarak uzaklaştırmak zor. Google, soğutmayı temel araştırma konularından biri olarak gösterirken uydular arası iletişim ve yörüngede sistem güvenilirliğini de çözülmesi gereken sorunlar arasında saydı.

Bir ekipman arızalandığında, yerdeki veri merkezlerinde olduğu gibi teknisyenlerin sahada onarım yapması güç. Uydu takımyıldızıyla hesaplama fikrinin hayata geçmesi için çip performansının yanı sıra ısı yönetimi, iletişim ve yörüngede istikrarlı işletim koşullarının da çözülmesi gerekiyor.

Maliyet de henüz doğrulanması gereken bir konu. Google ve ortak araştırmacıların makalesinde, fırlatma maliyetinin kilogram başına 200 doların altında olması halinde uzay veri merkezlerinde birim elektrik başına yıllık maliyetin ABD’deki karasal veri merkezlerinin elektrik harcaması aralığına yaklaşabileceği tahmin edildi. Bu, belirli koşullara dayalı bir model; mevcut bir projenin maliyetini veya ekonomik uygulanabilirliğini göstermiyor.

SpaceX ve Blue Origin de yörüngedeki veri merkezi uydu ağları için izin başvurusunda bulundu. ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) kamuya açık belgelerinde SpaceX’in en fazla 1 milyon, Blue Origin’in ise en fazla 51.600 uydu işletmek için başvurduğu yer alıyor. Başvurulardaki uydu sayıları, izin verildiği veya uyduların gerçekten fırlatılıp işletileceği anlamına gelmiyor.

Google daha önce TPU uyduları için yörünge test planını açıklamıştı. Mevcut görev ticari bir veri merkezi kurmayı değil, çiplerin dayanıklılığını ve soğutma koşullarını incelemeyi amaçlayan bir test aşaması.