ABD lityum iyon pil ithalatının yüzde 50’si Çin’den; şebeke kuralı AI tedarik zincirini etkileyebilir

ABD’nin lityum iyon pil ithalatının yarısı Çin’den geliyor. Şebeke güvenliğine ilişkin başkanlık kararnamesinin ayrıntılı kurallarının batarya depolama tedarik zincirini etkileyebileceği değerlendiriliyor. Kurallarda Çin sermayesi ve kontrolüne ilişkin ölçütlerin Güney Koreli ve Meksikalı montaj şirketlerine uygulanıp uygulanmayacağı öne çıkan konular arasında.

Rystad Energy, ABD Başkanı Donald Trump’ın 26 Ağustos’ta imzaladığı 14421 sayılı başkanlık kararnamesinin tedarik zincirine etkisini analiz etti. Beyaz Saray, veri merkezleri ve yapay zekâ (AI) sektöründeki büyümenin istikrarlı elektrik arzını önemli hâle getirdiğini belirterek yabancı ekipmanlardaki siber güvenlik risklerini ve tedarik kesintisi olasılığını kararnamenin gerekçeleri arasında gösterdi.

Kararnamede trafo merkezleri için transformatörler, şebekeye bağlı invertörler, batarya enerji depolama sistemleri, yüksek gerilim devre kesicileri ve elektrik üretim türbinleri kapsamdaki ekipmanlar olarak sıralandı. Yabancı ekipmanlara yönelik genel bir yasak getirilmedi. ABD Enerji Bakanı’na, yabancı kuruluşlarla bağlantıları ve ulusal güvenlik risklerini değerlendirerek belirli işlemleri kısıtlama yetkisi verildi.

Mevcut ekipmanlara koşul getirilirken şebekenin güvenilirliği ve güvenliği ile alternatif ekipmanların bulunabilirliği de dikkate alınacak. Bu nedenle kısıtlama kararı yalnızca ekipmanın üretildiği ülkeye göre verilmeyecek.

Rystad Energy analizine göre, 2026 Haziran’ına kadar olan 12 aylık dönemde Çin, ABD’nin transformatör ithalat değerinin yüzde 3’ünü, yüksek gerilim devre kesici ithalatının ise yüzde 1’inden azını karşıladı. Aynı dönemde Güney Kore, Meksika ve Kanada, ABD’nin devre kesici ithalatının yüzde 74’ünü ve transformatör ithalatının yüzde 48’ini sağladı.

Pil ithalatında Çin’in payı daha yüksekti. Çin, aynı 12 aylık dönemde ABD’nin lityum iyon pil ithalat değerinin yüzde 50’sini oluşturdu. Rystad Energy, bu miktarı tek bir alternatif tedarikçinin karşılamasının zor olduğunu değerlendirdi.

Rystad Energy’nin yenilenebilir enerji ve enerji biriminde kıdemli analist olan Geoffrey Hebertson, analizinde “Tedarik zinciri sorununun en belirgin olduğu alan batarya depolama” dedi. Hebertson’a göre transformatör ve devre kesicilerde Çin’e bağımlılık zaten düşükken batarya depolama sistemlerinde tedarik kaynakları aynı ölçüde değiştirilemedi.

Kararname, ABD’nin şebeke ekipmanı işlemlerini daha önce ulusal güvenlik incelemesine tabi tutan adımının devamındaki kurallarla bağlantılı. TokenPost, ABD’nin şebeke ekipmanı düzenlemesinde batarya enerji depolama sistemlerinin inceleme kapsamına alındığını bildirmişti. Yeni analiz, ekipman bazında ithalat bağımlılığını ve ayrıntılı kuralların kapsamını ele aldı.

Güney Koreli şirketler açısından hem alternatif tedarikçi olma fırsatı hem de kuralların kapsamı önem taşıyor. Güney Kore, Meksika ve Kanada’nın ABD transformatör ve devre kesici ithalatındaki payı yüksek. Ancak Çin sermayesi veya kontrol ilişkilerine yönelik ölçütlerin Güney Koreli ve Meksikalı montaj şirketlerine de uygulanıp uygulanmayacağı henüz belli değil.

Beyaz Saray kararnamesi, gerekli görülmesi hâlinde imza tarihinden itibaren 120 gün içinde uygulama kurallarının hazırlanmasını öngörüyor. Enerji Bakanlığı, sektörün görüşlerini almak üzere bilgi talebi süreci yürüttü.

Rystad Energy, aralık ayında yayımlanması beklenen kurallarda ‘Kapsamdaki Yabancı Kuruluş’un (Covered Foreign Entity) sahiplik ve kontrol ilişkilerinin ne kadar geniş tanımlanacağının önem taşıdığını değerlendirdi. Enerji Bakanlığı ise yüksek riskli işlemlere odaklanacağını, şebeke güvenilirliğine zarar vermekten veya gereksiz maliyetleri artırmaktan kaçınacağını belirtti.