ABD Temyiz Mahkemesi, 20 milyar dolarlık iklim hibelerinin fesih bildirimini engelledi

ABD federal temyiz mahkemesi, Çevre Koruma Ajansının (EPA) 20 milyar dolarlık iklim hibelerini sona erdirme bildirimini engelleyen ihtiyati tedbir kararını yürürlükte tuttu. Mahkeme, tedbirin diğer bölümlerinde ise eşit şekilde bölündü.

ABD Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi, 4 Ağustos 2026’da tam heyet incelemesinde EPA’nın 11 Mart 2025’te gönderdiği fesih bildirimini yasaklayan ihtiyati tedbir bölümünü korudu. Tedbirin diğer kısımları da heyetin eşit bölünmesi nedeniyle yürürlükte kaldı. Fesih bildiriminin engellenmesine altı yargıcın destek vermesi, mahkemenin EPA’nın hukuka aykırı davrandığını ‘6’ya 4’ oyla kesinleştirdiği anlamına gelmiyor.

Dava, Sera Gazı Azaltım Fonu (GGRF) kapsamındaki Ulusal Temiz Yatırım Fonu (NCIF) ile Temiz Topluluklara Yatırım Hızlandırma (CCIA) hibelerini konu alıyor. EPA, alıcı kurumlara anlaşmaların sona erdirileceğini bildirirken program yönetimi ve seçim süreçlerindeki sorunları, israf ve kötüye kullanım endişelerini, olası çıkar çatışmalarını gerekçe gösterdi. Bunlar EPA’nın dile getirdiği kaygılar; herhangi bir usulsüzlüğün kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Kararda, fesih bildirimini engelleyen tedbirin korunması yönünde altı yargıç oy kullandı. Bu yargıçlar, yalnızca politika anlaşmazlıkları nedeniyle hibe sözleşmelerinin sona erdirilmesi ve daha önce ödenmiş fonların geri alınmaya çalışılmasının Enflasyonu Düşürme Yasası’ndaki zorunlu bütçe tahsisine aykırı olabileceği kanaatine vardı. Dört yargıç ise ilgili yasa hükümleri yürürlükten kaldırıldıktan sonra EPA’nın sözleşmeleri feshedebileceğini değerlendirdi.

GGRF, 2022 tarihli Enflasyonu Düşürme Yasası kapsamında oluşturulan 27 milyar dolarlık bir fon. EPA verilerine göre fon, NCIF ve CCIA’nın yanı sıra ‘Solar for All’ programını da içeriyor. Bu davanın başlıca konusu NCIF ve CCIA hibeleri.

ABD Kongresi, Temmuz 2025’te ilgili yasa hükümlerini yürürlükten kaldırdı ve kullanılmayan bakiyenin geri alınmasını öngördü. Yasa değişikliğinin daha önce imzalanmış sözleşmelere nasıl uygulanacağı ve mahkemenin sınırlandırdığı ödeme ve fesih işlemlerinin sözleşme süreçleriyle nasıl bağdaştırılacağı belirsizliğini koruyor.

EPA, fesih kararını hibe yönetimi ve çıkar çatışması sorunlarına dayandırarak savundu. Hibe alıcısı Climate United ise temyiz mahkemesi kararının EPA’nın fesih ve fonları geri alma işlemleri için yasal dayanak bulunmadığını doğruladığını ileri sürdü. Kuruluş, dondurulan fonların serbest bırakılması için hukuki süreci sürdüreceğini açıkladı.

Karar, EPA’nın fesih bildirimini engelleyen tedbiri korudu; ancak hibe ödemelerinin ne zaman başlayacağını veya şu anda dondurulmuş bakiyenin miktarını kesinleştirmedi. Karar metninde ‘6’ya 4’ şeklinde bir oylama sonucu yer almadı.

Daha önce Rhode Island’daki bir ABD federal mahkemesi, ayrı bir güneş enerjisi hibesi programı olan ‘Solar for All’ın sona erdirilmesi kararını iptal etmişti. Bu temyiz kararı NCIF ve CCIA hibelerine ilişkin davayla ilgili; söz konusu programın fon ödemelerinin yeniden başlayacağını kesinleştirmiyor.