Rubio 17-22 Ekim’de Orta Asya’yı ziyaret edecek; geçen yılki 25 milyar dolarlık anlaşmalar birçok sektörü kapsadı

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 17-22 Ekim’de Özbekistan ve Hindistan’ı ziyaret ederek Semerkant’ta düzenlenecek C5+1 Dışişleri Bakanları Toplantısı’na katılacak. Geçen yıl açıklanan 25 milyar doların üzerindeki anlaşmalar, kritik minerallerin yanı sıra çeşitli sektörleri de kapsıyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Rubio’nun 17-22 Ekim’de Özbekistan ve Hindistan’a gideceğini ve Semerkant’taki C5+1 toplantısına katılacağını 13 Ekim’de duyurdu. Programda beş Orta Asya ülkesinden üst düzey yetkililerle görüşmeler de yer alıyor. ABD’nin Hindistan Büyükelçiliği daha önce ziyarete 100’den fazla ABD şirketinin temsilcisinin katılacağını bildirmişti. Sonraki haberlerde heyet, 200’den fazla iş dünyası temsilcisi olarak tanımlandı; bu sayı katılımcı şirket sayısının 200 olduğu anlamına gelmiyor.

C5+1, ABD ile beş Orta Asya ülkesini bir araya getiren bir istişare platformu. Bu çerçevede 2024’te kritik mineraller diyaloğu başlatıldı. 2025’teki liderler zirvesi vesilesiyle açıklanan ekonomik iş birliği niyet mektubunda enerji tedarikinin çeşitlendirilmesi, kritik minerallerin aranması, çıkarılması ve işlenmesine yatırım, katma değerli üretim ve Hazar Denizi’ni aşan ticaret koridorunun geliştirilmesi gibi başlıklar yer aldı.

Niyet mektubu, iş birliğini ilerletme iradesini ortaya koyuyor; tek tek projelere yatırım yapıldığı veya projelerin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Ziyaret, mevcut iş birliği gündeminin devamı olarak duyuruldu. Somut projeler ve finansman sağlanıp sağlanmayacağı ise ayrıca değerlendirilmesi gereken konular.

ABD Ticaret Bakanlığı, 2025’teki C5+1 etkinliğinde 25 milyar doları aşan ticari anlaşmaların açıklandığını bildirdi. Kamuya açık listede Kazakistan’daki tungsten projesinin yanı sıra havacılık, tarım makineleri, demir yolu, telekomünikasyon ve yapay zekâ alanlarındaki projeler de bulunuyor. Bu toplam, yalnızca kritik minerallere ayrılmış yatırım miktarı değil.

Kazakistan Dışişleri Bakanlığının açıkladığı iki ülke arasındaki 29 anlaşmanın toplam değeri yaklaşık 17 milyar dolar. Bu rakam sanayi, enerji ve dijital alanları da kapsıyor; dolayısıyla ABD Ticaret Bakanlığının açıkladığı anlaşma tutarıyla hesaplama kapsamı farklı.

Mineraller konusundaki iş birliği gündemi, maden çıkarımının yanı sıra yerel işleme ve lojistik bağlantıları da içeriyor. C5+1 ekonomik iş birliği niyet mektubunda arama, çıkarma ve işleme yatırımlarıyla katma değerli üretim birlikte ele alınıyor. ABD ile Orta Asya arasındaki kritik mineral iş birliği görüşmeleri de tedarik zincirlerini çeşitlendirme çerçevesinde sürüyor.

Özbekistan Cumhurbaşkanlığı, 2026-2030 döneminde kritik mineraller alanındaki 120 projeye 4,2 milyar dolar ayrılmasını öngören bir plan sundu. Bu, Özbekistan hükümetinin ayrı bir girişimi; ziyaret kapsamında ABD şirketlerinin yatırım taahhüdü olarak açıklanan bir tutar değil.

Rubio’nun ziyaret programı önceden duyuruldu. C5+1 toplantısının yanı sıra bölge ülkelerinden üst düzey yetkililerle görüşmeler yapılması planlanıyor.