Opsiyon DEX büyümesinde likidite, teminat ve düzenlemeler de önemli

Delphi Digital’e göre opsiyon merkeziyetsiz borsalarının (DEX) büyüme potansiyeli değerlendirilirken işlem hacminin yanı sıra likidite, teminat ve risk yönetimi ile düzenlemelere uyum da incelenmeli. Kurumların kullanabileceği bir altyapının bulunup bulunmadığı belirleyici olacak.

Delphi Digital, 16 Ekim 2026’da yayımladığı analizde kurumsal dijital varlık katılımını ve işlem altyapısındaki gelişmeleri opsiyon DEX’leri için fırsat olarak gösterdi. Ancak kurumların kripto varlıklara yatırım yapma isteği ya da merkezi borsalardaki opsiyon işlem hacmi, opsiyon DEX’lerine yönelik talebi kanıtlamıyor.

Opsiyonlar yalnızca yükseliş ve düşüş beklentisiyle kullanılmıyor

Opsiyon, dayanak varlığı belirli bir fiyattan alma veya satma hakkı veren bir türev ürün. Put opsiyonları, elde tutulan varlıkların düşüş riskini sınırlamak için kullanılabilir. Spot varlığı korurken call opsiyonu satan yatırımcı prim alır, ancak yükselişten elde edebileceği kazancın bir bölümünden vazgeçer. Opsiyonlar, süresiz vadeli işlemler gibi yalnızca fiyat yönüne maruz kalmanın ötesinde risk ayarlamak veya volatilite işlemi yapmak için de kullanılabilir.

Cboe, 2024’te ABD’deki dört opsiyon borsasında 3,8 milyar kontrat işlem gördüğünü ve günlük ortalama işlem hacminin 14,9 milyon kontrat olduğunu açıkladı. Bu rakamlar Cboe borsalarının verilerini kapsıyor; ABD opsiyon piyasasının tamamını temsil etmiyor.

Coinbase($COIN) ve EY-Parthenon, Ocak 2025’te 352 kurumsal yatırımcıyla anket yaptı. 18 Mart’ta yayımlanan sonuçlara göre katılımcıların yüzde 83’ü o yıl kripto varlık tahsislerini artırmayı planladığını belirtti. Yanıtlar genel olarak kripto varlıklara ilişkin; opsiyonlara veya opsiyon DEX’lerine yönelik talebi doğrudan ölçmüyor.

Likidite, teminat ve düzenlemeler başlıca zorluklar

Opsiyon kontratları vade, kullanım fiyatı ve call-put kombinasyonlarına göre farklılaşıyor. Piyasanın bu şekilde bölünmesi likiditenin farklı kontratlara dağılmasına yol açabilir; fiyatlama ve teminat yönetimini de karmaşıklaştırabilir. Birden fazla pozisyonun riskini birlikte hesaplayan portföy marjı sermaye verimliliğini artırabilir. Bununla birlikte, hesaplama altyapısı ve sert fiyat hareketlerine karşı hazırlıklı bir sistem gerektirir.

Düzenleyici yükümlülükler geçmiş örneklerde de görüldü. ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu (CFTC), 7 Eylül 2023’te Opyn’in kayıt olmadan dijital varlık türev işlemleri sunduğu gerekçesiyle emir yayımladı ve 250 bin dolar (yaklaşık 3 milyon 357 bin 500 TL) idari para cezası verdi. CFTC’nin emri, Opyn’in oSQTH işlemlerini, borsa ve vadeli işlem aracısı kayıtlarını ve müşteri tanıma yükümlülüklerini ele aldı.

Güvenlik denetimlerinde tespit edilen açıklar da tasarımın zorluklarını ortaya koyuyor. Code4rena, Ağustos-Eylül 2023’te Dopex denetiminde dokuz yüksek riskli ve 17 orta riskli güvenlik açığı belirledi. Bu sayılar denetim sırasında bulunan açıkları ifade ediyor; gerçek bir saldırı veya kayıp yaşandığı anlamına gelmiyor.

Kurumların türev ürün kullanması, merkeziyetsiz platformları tercih edecekleri anlamına gelmiyor. CME Group, 2025’in ikinci çeyreğinde Bitcoin opsiyonlarının açık pozisyon nominal değerinin yaklaşık 4 milyar dolara (yaklaşık 5 trilyon 3 milyar 720 milyon TL) ulaştığını açıkladı. Bu veri, merkezi ve düzenlemeye tabi bir borsanın ürünlerine talep olduğunu gösteriyor; fonların DEX’lere geçtiğini kanıtlamıyor.

Zincir üstü ödeme, varlıkların doğrudan saklanması ve işlem kayıtlarının açık olması DEX’lerin öne çıkarabileceği özellikler arasında. Kurumların bu platformları kullanmadan önce akıllı sözleşmeleri, oracle’ları, tasfiye süreçlerini, yetersiz likidite riskini ve düzenleyici yetki alanlarını değerlendirmesi gerekiyor. Açık bir defter bu riskleri tek başına ortadan kaldırmıyor.

Delphi Digital’in sözünü ettiği ‘bir sonraki Hyperliquid’ henüz doğrulanması gereken bir varsayım. Belirli bir opsiyon DEX’inin rekabet gücünü değerlendirmek için işlem hacminin yanı sıra likiditenin sürdürülebilirliği, teminat ve tasfiye tasarımı, güvenlik geçmişi ve düzenlemelere uyum da incelenmeli.