Tokenize hisselerde faydayı hissedar hakları değil, itfa ve tasfiye yapısı belirliyor

Tokenize hisselerin finansal faydası, sahiplerine hangi hakları verdiğine ve varlığın gerektiğinde satılıp itfa edilip edilemeyeceğine bağlı. Teminat olarak kullanılabilmesi de yalnızca token çıkarılmasıyla belirlenmiyor.

Sentora’nın (Sentora) kurucu ortağı Jesus Rodriguez, bir yazısında tokeni varlık haklarını gösteren bir ‘barkod’a benzetti. Rodriguez’e göre tokenizasyon, varlıkların tanımlanıp devredilmesini sağlıyor; ancak alım satım, takas, fiyat belirleme, itfa, saklama ve piyasa yapıcılığı sistemlerini kendiliğinden oluşturmuyor.

Tokenize hisseler, hisse senetlerini veya bunlarla bağlantılı hakları blokzincir tokenleriyle temsil eden varlıklardır. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC) yatırımcı eğitim sitesi, tokenize menkul kıymetlerin ihraççı tarafından doğrudan çıkarılan, saklama temelli veya sentetik türlere ayrılabildiğini ve sahiplerin haklarının yapıya göre değişebileceğini belirtiyor. Sentetik türler, dayanak hissenin fiyatını takip etse bile ilgili şirkette doğrudan hak sağlamayabilir.

SEC’in yatırımcı eğitim sitesi de tokenizasyon yöntemine bağlı olarak oy hakkı, temettü ve mülkiyet haklarının değişebileceğini aktarıyor. Token fiyatının hisse fiyatını izlemesi ile hissedarlık, temettü veya itfa hakkı sahibi olmak birbirinden ayrı konular.

Rodriguez, tokenize varlıkların finansal altyapının parçası olabilmesi için hukuken uygulanabilir haklara, güvenilir verilere ve açık devir ve itfa kurallarına ihtiyaç olduğunu ifade etti. Ayrıca işleyebilir bir ikincil piyasa likiditesi, gerçek koşulları yansıtan teminat şartları ve güvenilir takas ile zarar yönetimi süreçleri gerektiğini vurguladı.

Rodriguez, varlığın güncel değerinin yanı sıra protokolün onu gerçekten satıp satamayacağının ve değer tahmini yanlış çıktığında zararı kimin üstleneceğinin de incelenmesi gerektiğini söyledi. Defterlerdeki net varlık değeri tek başına, sert piyasa koşullarında ne kadar paranın geri alınabileceğini göstermeye yetmiyor.

Zincir üstü işlemler ile zincir dışındaki varlık süreçlerinin farklı hızlarda ilerlemesi de risk yaratıyor. Blokzincir işlemleri günün her saati yapılabilirken dayanak hisse piyasası, saklama kuruluşları ve ihraççıların itfa süreçleri aynı takvime uymayabilir.

Hisse piyasasının kapalı olduğu hafta sonunda teminat değeri düşerse akıllı sözleşme tokenleri tasfiye edebilir; ancak dayanak hisselerin satışı veya itfası aynı hızda gerçekleşmeyebilir. Yazıdaki değerlendirmeye göre bu durumda defter değeri ile varlığın acil satış fiyatı arasında fark oluşabilir.

Merkeziyetsiz finans (DeFi), tokenize varlıkları alım satım, borç verme, riskten korunma ve tasfiye süreçlerine bağlayan bir piyasa altyapısı sunabilir. Ancak teminatlı krediler ve kaldıraç arttıkça zarar riski de piyasa içinde yayılabilir.

Rodriguez, teminat iskonto oranlarının yalnızca geçmiş fiyat oynaklığına göre belirlenmemesi gerektiğini savundu. İtfa gecikmeleri, fiyat verilerinin güncelliği, sahiplik yoğunlaşması, piyasa yapıcıların kapasitesi ve saklama riskinin de teminat şartlarına yansıtılması gerektiğini belirtti.

Yazıda, tokeni teminat göstererek alınan borçla aynı hisse üzerinde kaldıraçlı pozisyon oluşturulması, kırılganlığa örnek verildi. Teminat varlığı ve borçla oluşturulan pozisyon aynı fiyat hareketine maruz kaldığında piyasa şoku zararları büyütebilir.

DeFi ile bağlantısı olmayan tokenize varlıklar da dolaşım, ödeme ve şeffaflık açısından fayda sağlayabilir. Ancak varlıkları teminatlı kredilerde veya riskten korunma işlemlerinde kullanabilmek için token ihracının ötesinde hakların, likiditenin ve zarar yönetimi sistemlerinin birbirine bağlanması gerekiyor.