BIS: İran savaşının enerji şoku enflasyonu 2027'ye kadar 1,5-2 puan artırabilir

İran savaşıyla fırlayan enerji fiyatlarının 2026 ve 2027'de enflasyonu 1,5-2 puan yukarı çekebileceği tahmin edildi. Uluslararası Ödemeler Bankası(BIS), 19'unda yayımladığı 'Inflation after the Iran war' (Working Paper 1384) başlıklı çalışma belgesinde, 2026 Mayıs verilerine dayanarak bu tahmini paylaştı. Analiz Euro Bölgesi, Birleşik Krallık ve ABD'yi kapsıyor.

Raporun yazarı Ricardo Reis(Ricardo Reis), şokun fiyatlara ulaştığı yolu iki katmana ayırıyor. Birincisi doğrudan etki: Petrol ve gaz fiyatları artıyor ve bu artış hemen fiyatlara yansıyor. İkincisi dolaylı etki: Şok, diğer mal ve hizmet fiyatlarına, enflasyon beklentilerine ve maliye politikasına sıçrayarak yayılıyor. Rapora göre artışın büyük bölümü enerji maliyetlerinden ve bu maliyetlerden etkilenen diğer kalemlerin fiyatlarından geliyor. Enflasyon beklentileri yükselirse buna 0,3-0,4 puanlık ek etki gelebileceği de tahmin ediliyor.

Çıkış noktası, savaş nedeniyle petrol, gaz ve gübre arzında yaşanan aksamalar ve enerji fiyatlarındaki sert yükseliş. Rapor, şokun ekonominin geneline yayıldığı dört kanalı sıralıyor: şirketlerin fiyat ayarlama biçimi, hanehalkı ve şirketlerin fiyat beklentilerindeki değişim, hükümetin maliye politikası yanıtı ve merkez bankasının enflasyon hedefine duyulan güven. Analizde enflasyon, enflasyon beklentileri, maliye göstergeleri ve finansal piyasa fiyatları birlikte kullanıldı.

Asıl mesele, enerji şokunun tek seferlik bir fiyat artışıyla mı kalacağı, yoksa daha büyük ve kalıcı bir enflasyona mı dönüşeceği. Bu da ekonomideki yayılma kanallarına bağlı. Reis, çalışma belgesinde 2026 Mayıs verilerine göre enflasyon etkisinin 2027'ye kadar sürebileceğini, dolayısıyla durumun yalnızca 'geçici şok' olarak görülmesinin zor olduğunu belirtti. Savaşın seyrine göre tahminler değişebilir.

Politika yanıtı konusunda rapor iki yönlü riske dikkat çekiyor. Şok görmezden gelinirse fiyat artışları kalıcılaşabilir, faizler sert artırılırsa gereksiz ekonomik zarar doğabilir. Maliye politikasının etkisinin ise belirsiz olduğu kaydedildi.

İran savaşından kaynaklanan enerji şoku fiyat göstergelerinde zaten kendini gösteriyor. TokenPost daha önce ABD'de temmuz tüketici fiyat endeksinin(CPI) yüzde 3,4, enerji fiyatlarının ise yüzde 14,7 arttığını duyurmuştu. Yakıt maliyeti baskısının 2027'ye kadar sürebileceğine dair görüşler de vardı. Goldman Sachs, küresel rafinaj kapasitesindeki düşüş ve stok yetersizliği nedeniyle yakıt maliyeti baskısının 2027'ye kadar sürme ihtimalini gündeme getirdi.

Raporun analiz kapsamında Güney Kore yer almıyor. Güney Kore Merkez Bankası'nın politika faizi yüzde 3,00 seviyesinde ve bir sonraki Para Politikası Kurulu toplantısı 22'sinde yapılacak.