ABD 2025’te Tungsten Madenciliği Yapmadı; Çin’in Payı %79

ABD 2025’te ticari ölçekte tungsten madenciliği yapmazken Çin, dünya maden üretiminin %79’unu karşıladı. Bu tablo, ABD ordusunun mühimmat ve füze stoklarını yenilerken silah üretim kapasitesinin yanı sıra kritik mineral tedarik zincirini de değerlendirmesi gerektiğini gösteriyor.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), 2026 Mineral Özetleri’nde ülkenin tungsten tüketiminin %50’den fazlasını net ithalatla karşıladığını hesapladı. Net ithalat bağımlılığı, ABD’deki tüketimin ne kadarının net ithalata dayandığını ifade ediyor; belirli bir silahta kullanılan tungsten miktarını ya da savaş sırasında ihtiyaç duyulan ikmal miktarını göstermiyor.

İran savaşında kullanılan mühimmat miktarı ile tungsten ikmal ihtiyacı ayrı ayrı tahmin edildi. Birleşik Krallık Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI), savaşın ilk 16 gününde koalisyon güçlerinin 11.294 mühimmat kullandığını ve tüketilen top mermilerini yenilemek için yaklaşık 4.000 kg tungsten gerekeceğini tahmin etti. Anthony Milewski bu tahmine atıfta bulundu.

Tungsten, silahların yanı sıra askeri teçhizat üretiminde kullanılan kesici takımlarda da yer alıyor. Bu nedenle mineral tedarik sorunu hem bitmiş silahların parça tedarikini hem de üretim ekipmanlarını kapsıyor. Ancak maden üretimi ile mühimmat kullanımı farklı göstergeler olduğundan, Çin’in üretim payı ABD ordusundaki stok açığının boyutu olarak yorumlanamaz.

Galyum da arzı tek bir ülkede yoğunlaşmış minerallerden biri. USGS verilerine göre Çin, 2025’te düşük saflıktaki birincil galyum üretiminin %99’unu gerçekleştirdi. Yarı iletken malzemelerde kullanılan galyum, askeri radar ve iletişim ekipmanlarında gereken yarı iletken malzemeler arasında da gösteriliyor. Tungsten için maden üretim payı, galyum içinse düşük saflıktaki birincil üretim payı ölçüldüğünden, bu oranlar aynı üretim aşamasına aitmiş gibi karşılaştırılamaz.

ABD’nin ithalata bağımlılığı bu iki mineralle sınırlı değil. ABD Hükümet Sorumluluk Ofisi (GAO), Aralık 2025 itibarıyla 12 kritik mineralde net ithalat bağımlılığının %100, diğer 34 mineralde ise %50’nin üzerinde olduğunu bildirdi. Bu veriler ABD’nin toplam tüketimini kapsıyor ve savunma sanayisinin her bir minerali fiilen ne miktarda kullandığını göstermiyor.

Maden kaynaklarının güvence altına alınması, rafinaj ve işleme sorunlarını ortadan kaldırmıyor. War on the Rocks’ın 2025 tarihli analizi; tedarik yoğunlaşmasını, askeri önemi, ikame edilebilirliği ve üretim kapasitesini artırmak için gereken süreyi birlikte inceledi. Cevher başka ülkelerde çıkarılsa bile rafinaj, ayrıştırma veya parça üretimi belirli ülkelerde yoğunlaşmışsa tedarik zincirindeki darboğazlar sürebilir. Analizde tungsten tedarik yolları için Türkiye’nin de aralarında bulunduğu müttefik ülkelerle işleme işbirliği önerildi.

ABD yönetimi tedarik politikasıyla karşılık veriyor. Beyaz Saray, 20 Temmuz tarihli başkanlık kararnamesinde orduya teslim edilen bitmiş ürünlerin yanı sıra bunların üretimi, bakımı ve onarımı için gereken kritik malzeme ve parçaların da ABD’den veya müttefik ülkelerden tedarik edilmesi yönündeki politikayı açıkladı. Kararname ayrıca savunma tedarikinde kullanılan kritik tedarik zincirlerinin ham maddeden nihai ürüne kadar izlenmesi için yönergeler hazırlanmasını istedi.

Tedarik politikası ile fiili arz miktarını birbirinden ayırmak gerekiyor. RUSI’nin mühimmat kullanımı ve tungsten ikmaline ilişkin tahmini, USGS’nin mineral üretim istatistikleri ve Beyaz Saray’ın başkanlık kararnamesi, yeni tedarik zincirinin ABD ordusunun silah stoklarını ne kadar hızlı yenileyeceğini hesaplamaya yetmiyor. Milewski, 19’unda yayımladığı analizde savaşın ilk 16 günündeki mühimmat tüketimini karşılamak için yaklaşık 4.000 kg tungsten gerekeceğini tahmin etti; atıfta bulunduğu RUSI analizi de aynı tahmini paylaştı.

ABD’nin tungsten tedarik sorunu, Çin’in yüksek üretim payı ile işleme aşamalarındaki yoğunlaşma birlikte değerlendirilerek ele alınmalı. TokenPost daha önce Çin’in dünya maden tungsten üretiminin %82’sini karşıladığı ve ABD’nin stratejik stoklarındaki düşüşe dikkat çekildiği haberini yayımlamıştı. USGS’nin bu kez açıkladığı 2025 üretim payı %79 oldu.