Stuart: “Fikri mülkiyet fırsat dengesini sağlar”

Yapay zekâ sektörünün büyümesiyle içerik üreticilerinin ve küçük işletmelerin fikri mülkiyet haklarının korunmasının birlikte ele alınması gerektiği savunuluyor. Eserlerin yapay zekâ eğitimi için kullanılmasının ABD telif hakkı yasası kapsamında adil kullanım sayılıp sayılmayacağı ise tarafların iddialarıyla mahkeme kararlarının birbirinden ayrılması gereken bir konu.

Fikri Mülkiyet İnovasyonunu Teşvik Konseyi (Council for Innovation Promotion) Başkanı ve CEO’su Coke Morgan Stewart, 27’sinde Fortune’da yayımlanan yazısında fikri mülkiyet haklarını “fırsat dengesini sağlayan bir araç” olarak nitelendirdi. Stewart, Trump yönetimi döneminde Ticaret Bakanlığı’nda fikri mülkiyetten sorumlu müsteşar yardımcısı ve ABD Patent ve Marka Ofisi’nde müdür yardımcısı olarak görev yaptı. Yazı, Stewart’ın politika görüşlerini yansıtıyor.

Stewart’a göre eserlerin yapay zekâ eğitimi için kullanılmasının geniş kapsamlı biçimde adil kullanım kabul edilmesi, içerik üreticilerinin haklarını zayıflatabilir. Fortune’daki yazıda, New York Times ve diğer medya kuruluşlarının OpenAI’ye karşı açtığı telif hakkı davası örnek gösterildi. Davacılar, eserlerinin izin alınmadan model eğitiminde kullanıldığını ileri sürerken OpenAI, yapay zekâ eğitiminin adil kullanım kapsamında olduğu görüşünü dile getirdi. Tarafların iddiaları kesinleşmiş mahkeme kararları olarak değerlendirilmemeli.

Telif hakkı sahipleri izin, ödeme ve kullanıma ilişkin kayıtların şeffaf biçimde açıklanmasını talep ediyor. ABD Yazarlar Birliği, eserlerin yapay zekâ geliştirmek için kullanılması halinde yazarlardan izin alınması ve kendilerine ödeme yapılması gerektiğini belirtti. OpenAI ise eğitim sürecinde eserlerden yararlanmanın mevcut eserlerin yerini almadığını savundu. Taraflar, eser kullanımı için hangi durumlarda izin ve ödeme gerektiği konusunda karşı karşıya.

Stewart, patentlerin küçük işletmelerin büyümesine etkisini inceleyen bir araştırmaya da atıfta bulundu. Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu (NBER) araştırmacıları, ABD Patent ve Marka Ofisi’ne ilk kez patent başvurusunda bulunan girişimleri analiz etti. Görece daha esnek inceleme yapan uzmanlara atanıp patent alan şirketlerin beş yıl sonraki istihdam artışı karşılaştırma grubundan yüzde 55, gelir artışı ise yüzde 80 daha yüksek çıktı. Bu sonuç belirli bir araştırma tasarımına dayanıyor ve aynı büyüme oranlarının tüm şirketler için geçerli olduğu anlamına gelmiyor.

Fortune’daki yazıda, ABD Federal Temyiz Mahkemesi’nin 2008’de ele aldığı Acumed ile Stryker arasındaki uyuşmazlığa da yer verildi. Temyiz mahkemesi, patent ihlali davasında alt mahkemenin sürekli ihtiyati tedbir kararını onadı. Söz konusu karar patent ihlaliyle ilgiliydi; eserlerin yapay zekâ eğitiminde kullanımının adil olup olmadığını değerlendirmedi.

ABD Telif Hakkı Ofisi, yapay zekâ tarafından üretilen çıktıların telif hakkı korumasından yararlanma olasılığıyla koruma altındaki materyallerin yapay zekâ eğitiminde kullanılması konularını ayrı başlıklar halinde raporluyor. ABD’deki adil kullanım hukuku Türkiye’nin telif hakkı mevzuatına doğrudan uygulanamaz. Türkiye’de yapay zekâ eğitimi ile telif hakları arasındaki ilişkinin ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.