Rus petrolü ihracatının %87’si Çin ve Hindistan’a, AB’nin payı %5

Çin ve Hindistan, Aralık 2022’den Eylül 2026 sonuna kadar Rusya’nın ham petrol ihracatının %87’sini satın aldı. Avrupa Birliği’nin (AB) payı %5’te kaldı.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA), ekimde yayımladığı “Eylül 2026 Rus fosil yakıt ihracatı ve yaptırımlar analizi” raporunda, 5 Aralık 2022’den Eylül 2026 sonuna kadar Rus ham petrolünü satın alan ülkelerin paylarını hesapladı. Çin’in payı %50, Hindistan’ın %37 oldu. Türkiye ve AB’nin payı ise ayrı ayrı %5 olarak kaydedildi. Aynı rapora göre Çin limanlarında Rusya’dan gelen deniz yoluyla taşınan ham petrolün boşaltma miktarı önceki aya kıyasla %12, Hindistan’ın Rus ham petrolü ithalatı %13 azaldı.

Eylül ayında Rus fosil yakıtı alımlarında Çin 9,1 milyar avro harcadı; bunun 6 milyar avroluk kısmı ham petrolden oluştu. Hindistan’ın alımları 4,1 milyar avro, ham petrol alımı ise 3,6 milyar avro oldu. Toplam alım tutarına göre AB üçüncü, Türkiye dördüncü sırada yer aldı.

Bu sıralama ile ham petrol ihracatındaki kümülatif paylar farklı kapsamları ölçüyor. Eylül ayındaki alım tutarları ham petrolün yanı sıra gaz, kömür ve petrol ürünlerini de içeriyor. Çin’in %50 ve Hindistan’ın %37’lik payları ise yalnızca eylülü değil, Aralık 2022’den sonraki dönemin toplamını kapsıyor.

S&P Global Energy, gemi takip verilerine dayanarak Rusya’nın eylül ayındaki deniz yoluyla ham petrol ihracatını günlük 4 milyon 88 bin varil olarak hesapladı. Çin’e sevkiyat önceki aya göre %22 artarak günlük 1 milyon 415 bin varile çıktı. Hindistan’a sevkiyat %59 düşerek günlük 816 bin varil oldu. Varış noktası belirlenemeyen miktar günlük 709 bin varil olarak kaydedildi.

S&P Global Energy’nin Çin’e yönelik verisi yüklenen petrol miktarını, CREA’nın verisi ise limanlarda boşaltılan miktarı gösteriyor. Yükleme ve boşaltma farklı zamanları ve miktarları ölçtüğünden, bir aylık ithalat değişimini gösteren aynı ölçütlermiş gibi karşılaştırılamaz.

Rus ham petrolü ihracatının Asya’ya yönelmesi, TokenPost’un daha önce aktardığı Rus petrol ürünleri ihracatındaki düşüş ve ham petrol sevkiyatındaki artışla da örtüşüyor. Ancak önceki haber ile bu uzun dönemli kümülatif veriler farklı dönemleri ve göstergeleri kapsıyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Rusya’nın ham petrol ve kondensat ihracatında Avrupa’nın payının 2020’de %51’den 2024’te %12’ye, 2025’in ilk yarısında ise %11’e gerilediğini hesapladı. Asya ve Okyanusya’nın payı 2024’te %81 oldu. Rusya’nın ham petrol ihracatı 2025’in ilk yarısında günlük ortalama 4,3 milyon varil düzeyindeydi; 2024’teki günlük ortalama 4,8 milyon varilin altındaydı.

EIA’nın Avrupa tanımı ile CREA’nın AB kapsamı farklı. Ayrıca EIA’nın yıllık ve altı aylık ihracat payları, CREA’nın Aralık 2022’den sonraki kümülatif verisiyle aynı dönemi kapsamıyor. Bu nedenle iki kurumun oranlarını aynı ölçüte dayalı veriler gibi doğrudan karşılaştırmak mümkün değil.

AB, Rusya’dan deniz yoluyla ham petrol ve rafine petrol ürünü ithalatını yasaklıyor. Ayrıca fiyat tavanını aşan petrolün taşınmasında AB merkezli şirketlerin nakliye ve sigorta hizmeti sunmasını kısıtlıyor. Bu önlemler, tüm ülkelerin Rus petrolü satın almasını yasaklamıyor.

CREA’nın hesabına göre eylülde AB’ye giren 290 milyon avro değerindeki Rus ham petrolünün tamamı Druzhba boru hattı üzerinden Slovakya ve Macaristan’a ulaştı.

Çin Ticaret Bakanlığı, 19 Eylül’de ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırım yasa tasarısı hakkında yaptığı açıklamada, uluslararası hukuk dayanağı olmayan tek taraflı yaptırımlara ve üçüncü ülkeleri hedef alan ikincil yaptırımlara karşı olduğunu bildirdi. Bakanlık, Rus ham petrolü ithalat miktarını değiştireceğini açıklamadı.

Ham petrol ticareti ile kripto varlıklar arasındaki bağlantı, alıcı ülkelerden çok bazı ödeme süreçlerinde ortaya çıktı. Reuters, Mart 2025’te dört anonim kaynağa dayandırdığı haberinde, bazı Rus petrol şirketlerinin Çin yuanı ve Hindistan rupisini rubleye çevirirken Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH) ve Tether (USDT) kullandığını bildirdi.

Kaynaklar, kripto varlıklar üzerinden yapılan işlemlerin Rusya’nın toplam ham petrol ticaretinde küçük bir paya sahip olduğunu belirtti.