35 yargı alanı incelendi: WEF ve BCG’den dijital varlıklar için 9 düzenleme alanı

Dünya Ekonomik Forumu (WEF) ile Boston Consulting Group (BCG), dijital varlık politikalarının değerlendirilmesi için dokuz alan belirledi. Düzenleme tartışmaları; varlıkların sınıflandırılmasının yanı sıra ödemeleri, saklama hizmetlerini, finansal altyapıyı ve para egemenliğini de kapsıyor.

İki kurum, 28’inde yayımladıkları “Değişen Küresel Ortamda Dijital Varlıkların Düzenlenmesi” başlıklı raporda, 35 yargı alanındaki düzenleme eğilimlerini ve kamu ile özel sektör temsilcilerinin görüşlerini ele aldı. Rapor, dijital varlıkların bağımsız bir piyasayı aşarak finansal altyapının parçası hâline gelmesini düzenleme tartışmalarına yansıtıyor.

BCG’nin belirlediği dokuz alan şöyle: düzenlemenin kapsamı, sınıflandırma ve sorumluluk; hukuki kesinlik ve uygulama imkânı; saklama hizmetleri ve müşteri varlıklarının korunması; altyapı; dijital para ve ödeme varlıkları; para egemenliği ve finansal istikrar; ihtiyati düzenlemeler, bilançolar ve teminat işlemleri; finansal suçlar ve yaptırımlar; piyasa bütünlüğü ve yatırımcıların korunması.

İlk dört alan, hangi faaliyetlerin ve aktörlerin düzenlemelere tabi olacağını, kuralların uygulanıp uygulanamayacağını ve müşteri varlıklarının nasıl saklanıp korunacağını inceliyor. Altyapının da değerlendirmeye alınması, incelemenin tek tek ürünlerin özellikleriyle sınırlı kalmayıp ilgili sistemleri de kapsamasını sağlıyor.

Finansal sistemle bağlantılı üç alan; dijital para ve ödeme varlıklarını, para egemenliği ve finansal istikrarı, ayrıca ihtiyati düzenlemeler, bilançolar ve teminat işlemlerini kapsıyor. BCG bu başlıkları piyasa kuralları, finansal sisteme entegrasyon ve piyasanın korunması olmak üzere üç grupta topluyor.

Piyasanın korunması başlığı altında finansal suçlar ve yaptırımlar ile piyasa bütünlüğü ve yatırımcıların korunması yer alıyor. Böylece düzenleme kapsamı yalnızca işlem kurallarıyla sınırlı tutulmuyor; finansal sistemin istikrarı ve yasa dışı faaliyetlerle mücadele de ele alınıyor.

BCG, düzenleme tartışmalarındaki soruların tek tek dijital varlıkları sınıflandırmaktan kurumların kullanabileceği finansal sistemin koşullarına doğru kaydığını belirtiyor. Bu çerçevede saklama hizmeti sunan kuruluşlar, müşteri varlıklarının korunması, işlemleri destekleyen altyapı ve ödeme varlıkları da politika değerlendirmesine dahil ediliyor.

Para egemenliğinin raporda yer almasının nedeni, dijital para ve ödeme ağlarının sınır ötesi kullanımının para kullanımını ve sermaye akışlarını etkileyebilmesi. BCG, para egemenliği ve finansal istikrarı dijital varlık politikalarının değerlendirme alanları arasında sayıyor.

İki kurum, tüm ülkelerde uygulanacak ortak bir düzenleme sıralaması önermedi. Rapora göre hukuk sistemleri, finansal yapılar, politika hedefleri ve denetim kapasiteleri yargı alanlarına göre değişiyor.

Ülkelerin yetkili kurumları, kendi risklerini ve kısıtlarını değerlendirerek mevcut düzenlemeleri koruyabilir veya değiştirebilir. Rapor, tek bir düzenleme sırası belirlemek yerine yargı alanlarına göre farklı politika tercihlerini dikkate alan bir çerçeve sunuyor.

Raporda, sınır ötesi faaliyetler için düzenleme sonuçlarına duyulan güvenin ve ortak standartların gerektiği de belirtiliyor. Amaç, aynı faaliyetlere karşılaştırılabilir düzenleyici uygulamalar getirmek ve kuralların yorumunun yargı alanları arasında büyük ölçüde farklılaşmasını azaltmak.

BCG, denetim standartlarının gerçek kullanım sırasında elde edilen kanıtlara göre de güncellenmesi gerektiğini ifade ediyor. Açıklamaya göre kuralların hazırlanmasıyla yetinilmemeli, uygulama sürecinde ortaya çıkan veriler de dikkate alınmalı.

WEF’in 3 Ekim 2024’te yayımladığı önceki rapor; Avrupa Birliği, Cebelitarık, Hong Kong, Japonya, Singapur, İsviçre, Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık ve ABD olmak üzere dokuz yargı alanını incelemişti. Rapordaki başlıca konular kara para aklamayla mücadele ve müşterini tanı (AML/KYC), düzenleme ve teknoloji deneme alanları, merkeziyetsiz finans (DeFi), gizlilik ve güvenlikti.

Yeni rapor, incelemeyi 35 yargı alanındaki düzenleme eğilimlerine genişletti; ödeme varlıkları, para egemenliği, teminat işlemleri ve yaptırımların uygulanmasını ayrı politika alanları olarak belirledi. İki raporda kamuya açıklanan kapsam ve başlıkların karşılaştırması, dijital varlık düzenlemelerinin finansal sistemle bağlantısını ele alan yeni konuların eklendiğini gösteriyor.

Bu belge, ülkelere yeni yükümlülükler getiren bir yasa veya bağlayıcı uluslararası kural değil. WEF raporu, ülkelerin risk değerlendirmelerine ve politika önceliklerini belirlemelerine, ayrıca mevcut kuralları koruma ya da değiştirme kararlarına yardımcı olacak pratik bir rehber olarak tanıttı.

Kamuya açık özette 35 yargı alanının listesi veya ülke düzenlemelerine ilişkin ayrı ayrı tavsiyeler yer almadı.