AI’nin büyümeye etkisi +10, istihdama etkisi -30,4 puan

ABD’li yetişkinler, yapay zekânın (AI) ekonomik büyümeye etkisini net +10 puanla olumlu, istihdam yaratma etkisini ise -30,4 puanla olumsuz değerlendirdi. Sonuçlar, AI’ın ekonomiyi büyütebileceği beklentisi ile istihdamı artıracağı beklentisinin ayrıştığını gösterdi.

Axios ve CivicScience, 30 Ekim’de ilk ortak AI kamuoyu endeksini açıkladı. İki kuruluş, 1-26 Ekim tarihleri arasında ABD’de 18 yaş ve üzeri 7.300’den fazla yetişkine çevrim içi anket uyguladı. Genel endeks, 0-100 ölçeğinde 41,8 puan aldı.

Endeks, AI’ın ekonomik büyüme, istihdam, yaşam kalitesi ve toplum üzerindeki etkisine ilişkin dört başlığın yanı sıra AI geliştirme çalışmalarının sürdürülmesine ve yeni veri merkezleri kurulmasına verilen desteği de ölçüyor. Bu altı başlık içinde olumlu puan alan tek başlık ekonomik büyüme oldu.

Ekonomik büyüme ve istihdam puanları, olumlu yanıt oranından olumsuz yanıt oranının çıkarılmasıyla hesaplanan net değerlendirmeler. Büyümedeki +10 puan, olumlu değerlendirmenin daha yaygın olduğunu; istihdamdaki -30,4 puan ise AI’ın iş imkânlarını artıracağını düşünenlerden daha fazla kişinin olumsuz görüş bildirdiğini gösteriyor. Bu iki net değerlendirme, 0-100 ölçeğindeki genel endeksten farklı yöntemle hesaplanıyor.

Anket, AI’ın benimsenmesinin ardından gerçekte kaç işin arttığını veya azaldığını ölçen bir istihdam istatistiği değil. ABD’li yetişkinlerin AI’ın ekonomik büyüme ve istihdam üzerindeki etkisine ilişkin beklentilerini ölçüyor. ‘İstihdamsız büyüme’ ifadesi de beklentiler arasındaki farkı anlatıyor; istihdamda düşüşün doğrulandığı anlamına gelmiyor.

İstihdama yönelik kaygılar, daha önceki ayrı bir araştırmada da görüldü. CivicScience, Eylül 2025’te yayımladığı ankette çalışan yetişkinlerin dörtte birinin AI’ın kariyerlerine etkisinden ‘çok’ endişe duyduğunu bildirdi. Teknoloji sektöründe çalışan katılımcılarda bu oran %40’tı.

Aynı ankette, üretken AI araçlarının yaygınlaşmasından ‘biraz’ veya daha fazla endişe duyduğunu belirtenlerin oranı dörtte üçü aştı. Kariyer kaygısı ile AI araçlarının yaygınlaşmasına ilişkin endişe ayrı sorularla ölçüldü; bu oranlar, yeni endeksteki istihdam net puanının bileşenleri olarak değerlendirilemez.

TokenPost daha önce, ABD’de AI’ı her gün kullananların %68’inin AI konusunda endişe duyduğunu belirten Gallup araştırmasını aktarmıştı. Söz konusu araştırma, AI’ın doğruluğuna duyulan güven ile güvenlik ve adalet konularındaki güveni ayrı ayrı ele almıştı.

Yeni endeks, AI geliştirme çalışmalarının sürdürülmesine ve katılımcıların yaşadığı bölgelerde veri merkezi kurulmasına verilen desteği de izliyor. TokenPost daha önce, ABD’lilerin yaklaşık %70’inin yaşadıkları bölgede AI veri merkezi kurulmasına karşı çıktığını gösteren ayrı bir araştırmayı haberleştirmişti. Bu sonuç, yeni endeksteki ekonomik büyüme net puanıyla aynı araştırmadan gelmiyor.

Endeks ilk kez yayımlandığı için önceki ölçümle karşılaştırılabilecek bir değişim bulunmuyor. Yeni endeksin aralık ayından itibaren her ayın ilk cuma günü yayımlanması planlanıyor.