4.770 GW yenilenebilir kapasite artışı bekleniyor; 3.000 GW şebeke bağlantısı bekliyor

2026-2031 döneminde küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün net 4.770 GW artması bekleniyor. Bu miktar, 2020-2025 dönemindeki artıştan %57 daha yüksek.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yıllık “Renewables 2026” raporunun elektrik bölümündeki ayrıntılı tahminleri ayın 6'sında açıkladı. Duyuruda yer alan “yaklaşık 4.800 GW” ifadesi, 4.770 GW'ın yuvarlanmış hâli.

4.770 GW, 2026-2031 döneminde eklenmesi beklenen üretim kapasitesini ifade ediyor; hâlihazırda kurulu kapasiteyi veya bu dönemde üretilecek elektrik miktarını değil. Rapor, elektriğin yanı sıra ulaştırma, ısıtma ve biyogaz alanlarındaki yenilenebilir enerji kullanımına ilişkin tahminleri de içeriyor.

Güneş enerjisinin, 2031'e kadar küresel yenilenebilir kapasite artışının dörtte üçünden fazlasını oluşturması bekleniyor. Kara tipi rüzgâr enerjisi kapasitesinin ise 2025'e kıyasla %70'ten fazla artarak 2031'de 2.040 GW'a ulaşacağı tahmin ediliyor.

Ancak yıllık kurulum miktarının her yıl artması beklenmiyor. Çin'de güneş enerjisi kurulumlarının yavaşlaması gibi etkenler hesaba katıldığında, 2026'da küresel yeni kapasitenin bir önceki yıla göre %11 düşmesi, ardından kademeli olarak toparlanması öngörülüyor.

Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerin ekleyeceği kapasitenin, bu tahmin döneminde ilk kez gelişmiş ekonomilerle benzer düzeye ulaşması bekleniyor. Bu ülkelerde 2020-2025 dönemindeki kapasite artış hızı, gelişmiş ekonomilerin yaklaşık yarısı kadardı.

Hindistan, Çin'in ardından en büyük ikinci büyüme pazarı olarak gösterildi. Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Afrika'daki kapasite artışının ise önceki altı yılın yaklaşık üç katına ulaşacağı tahmin ediliyor.

Çin dışındaki yükselen ve gelişmekte olan ekonomiler için yenilenebilir kapasite artışı tahmini, önceki yıl yayımlanan rapora göre yaklaşık %20 yükseltildi. Yakıt fiyatları ve arz sorunlarına karşı biyoyakıt üretimindeki artış beklentisi de %40 artırıldı.

Orta Doğu'daki çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndan enerji akışını aksatması ve yakıt fiyatlarını yükseltmesi, enerji güvenliğinin yenilenebilir enerji kullanımını artırmaya yönelik başlıca politika gerekçelerinden biri hâline gelmesinde etkili oldu. IEA Genel Direktörü Fatih Birol, “Enerji güvenliği şu anda yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasını sağlayan başlıca itici güç” dedi. Bu değerlendirme, enerji arzına ilişkin kaygıların kapasite artışında etkili olduğunu gösteriyor.

Bölgesel tahminler farklılık gösteriyor. Avrupa'da 2026-2031 dönemindeki yıllık yeni kapasitenin ortalama yaklaşık 100 GW olması ve 2025'teki seviyeye yakın kalması bekleniyor.

Şebekeye bağlanmayı bekleyen, ileri aşamadaki yenilenebilir enerji ve depolama projelerinin kapasitesi 3.000 GW'a ulaştı. Bu miktar bir yıl öncesine göre %60 arttı; bekleyen projelerin kapasitesi, kurulumu tamamlanmış üretim kapasitesinden farklı.

Rapor özetinde, güneş ve rüzgâr enerjisinde üretim kısıntısının 2025'te yaklaşık 200 TWh'den 2031'de 800 TWh'nin üzerine çıkabileceği tahmin ediliyor. Üretim kısıntısı, santraller elektrik üretebilecek durumda olsa da şebeke koşulları gibi nedenlerle üretimin azaltılması anlamına geliyor.

IEA raporu, şebeke bağlantısı için bekleyen projeleri ve üretim kısıntısını küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin genişlemesini sınırlayan etkenler arasında gösterdi.

IEA'nın temel senaryosunda, küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün 2030'da yaklaşık 9.710 GW'a çıkarak 2022 seviyesinin 2,6 katına ulaşması bekleniyor. Bu seviye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 28. Taraflar Konferansı'nda (COP28) belirlenen 2030'a kadar kapasiteyi üç katına çıkarma hedefinin altında kalıyor.

Mevcut eğilimin sürmesi hâlinde üç katına çıkarma hedefine 2032 civarında ulaşılabileceği tahmin ediliyor. Şebeke yatırımlarının yanı sıra izin ve finansman koşullarının hızla iyileştirildiği hızlandırılmış senaryoda ise hedefe 2031'de ulaşılabileceği belirtiliyor.