AI odaklı veri merkezlerinin tüketimi 2025’te %50 arttı; Diraq bilgisayarını devreye aldı

Avustralyalı kuantum bilişim şirketi Diraq, Sydney’deki Equinix (EQIX) ticari veri merkezinde 8 kübitlik kuantum bilgisayarını çalıştırdı. Cihazın yapay zekâ iş yüklerini geleneksel bilgisayarlardan daha az elektrikle işlediğini gösteren bir karşılaştırma sonucu açıklanmadı.

Diraq, 10’unda yayımladığı açıklamada cihazın silikon spin teknolojisine dayandığını ve güç tüketiminin 20 kW’ın altında olduğunu bildirdi. Sisteme soğutma ve kontrol ekipmanları da dahil.

Şirket, aynı tesisteki kuantum çipini değiştirerek bilgisayarı gelecek bir yıl içinde en fazla 256 kübite çıkarmayı hedefliyor. Diraq ile Equinix’in eylül ayında duyurduğu iş birliği kapsamında, cihazın veri merkezindeki çalışma performansı ve mevcut CPU ile GPU sistemleriyle entegrasyonu test edilecek.

20 kW’ın altındaki değer, cihazın güç tüketimini ifade ediyor. Bu, tek bir yapay zekâ işi için gereken elektrik miktarını ya da aynı işin geleneksel sistemlerden daha az elektrikle tamamlandığını göstermiyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2026 tarihli raporunda küresel veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2025’te 485 TWh’den 2030’da 950 TWh’ye çıkacağını öngördü. Bu değerler veri merkezlerinin toplam elektrik tüketimine yönelik tahminler.

IEA, 2025’te veri merkezlerinin toplam elektrik tüketiminin bir önceki yıla göre %17 arttığını, yapay zekâ odaklı veri merkezlerinin tüketimindeki artışın ise %50 olduğunu bildirdi. Her iki oran da 2025’in yıllık artışını gösteriyor.

Öte yandan IEA, son birkaç yılda bir yapay zekâ işi için gereken elektrik miktarının her yıl 10 kattan fazla azaldığını tahmin etti. Ajans, video üretimi, çıkarım ve ajan tabanlı görevler gibi yüksek enerji tüketen yapay zekâ hizmetlerinin kullanımının da arttığını belirtti.

Diraq’ın kurucusu ve CEO’su Andrew Dzurak, AFP’nin 10’unda yayımladığı röportajda, “Yeni nesil yapay zekânın çok fazla enerji tüketmesinin nedenlerinden biri, çözmeye çalıştığı sorunların bir bölümünün kuantum hesaplamaya çok daha uygun olması” dedi. Dzurak’ın sözleri yapay zekâ işlerinin tamamına değil, kuantum hesaplamaya uygun gördüğü bazı sorunlara işaret ediyor.

Dzurak aynı röportajda kuantum bilgisayarların beş yıl içinde veri merkezlerinin enerji yükünü hafifletmeye hazır olacağını öngördü. Bu, şirket kurucusunun tahmini; mevcut cihazın elektrik tüketimini azalttığını gösteren bir ölçüm sonucu değil.

ABD Enerji Bakanlığı, 17 Eylül’de “Quantum Genesis Q” yarışması için 215 milyon dolara (yaklaşık 288,5 milyar won) kadar kaynak ayırmayı planladığını açıkladı. Yarışmanın hedefi, 100’den fazla mantıksal kübit içeren bir sistemle hata toleranslı yüz milyonlarca işlem gerçekleştirmek. Kimya, malzeme bilimi, fizik ve uygulamalı matematik olası kullanım alanları arasında sıralandı.

Yarışmanın hedefi, tamamlanmış bir başarı değil. Mantıksal kübitler, hataları tespit edip düzeltmek için birden fazla fiziksel kübitin birlikte kontrol edilmesiyle oluşturuluyor. Bu nedenle Diraq’ın 8 kübitlik cihazı ile yarışmanın hedefi yalnızca sayılara bakılarak karşılaştırılamaz.

Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı’nın kaynaklarında yer alan 2026 tarihli bir araştırma, 2030’lu ve 2040’lı yıllarda kurulabilecek süperiletken kuantum bilgisayarların enerji ve kaynak ihtiyacını senaryolar üzerinden inceledi. Araştırmacılar tahminlerdeki belirsizliğin yüksek olduğunu, büyük ölçekli kurulumlarda su ve helyum-3 arzının kısıt oluşturabileceğini belirtti.

Araştırma gelecekteki süperiletken sistemleri ele alıyor; bu nedenle silikon spin teknolojisini kullanan Diraq cihazının enerji performansını doğrudan açıklamıyor. Kuantum bilgisayarların yapay zekâ veri merkezlerinin enerji yükünü azaltıp azaltmadığını belirlemek için aynı işin kuantum ve klasik sistemlerde karşılaştırılması gerekiyor. Hesaplama performansının yanı sıra soğutma ve kontrol ekipmanları dahil tüm sistemin elektrik tüketimi de ölçülmeli.