Afrika’da stablecoin kullanımında patlama: Bankasız nüfus için yeni finans modeli

Afrika'da *stablecoin* kullanımı giderek yaygınlaşıyor ve geleneksel finansal sistemleri tamamlayıcı bir temel altyapı haline geliyor. Özellikle düşük maliyetli ve hızlı para transferine olanak sağlaması sayesinde önemli bir ihtiyaç olan uluslararası havaleleri kolaylaştırıyor. Birleşmiş Milletler’in eski üst düzey yöneticilerinden Vera Songwe, artık yardımlardan çok *stablecoin* aracılığıyla yapılan para transferlerinin daha önemli hale geldiğini vurguladı.

Songwe, 18’inde (yerel saatle), İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu(WEF) panelinde konuştu. Afrika’da geleneksel yöntemlerle 100 dolar göndermenin ortalama 6 dolar gibi yüksek bir ücret gerektirdiğini ve bu işlemlerin birkaç gün sürebildiğini belirtti. Bu sebeple küçük tutarlı havalelerin yurt dışına gönderilmesinin ciddi bir yük oluşturduğunu söyledi.

Buna karşılık, *stablecoin* transferlerinin hem hız bakımından birkaç dakika içinde gerçekleştiğini hem de çok daha düşük ücretlerle yapıldığını ifade etti. Songwe, bu teknoloji sayesinde bireyler ve küçük işletmelerin *gerçek zamanlı fon hareketliliğine* kavuştuğunu söyledi.

Afrika genelinde Covid-19 pandemisinden bu yana hızla yükselen enflasyon da *stablecoin*’lerin önemini daha da artırdı. En az 12 ülkede yıllık enflasyon oranı %20’yi aştı. Bu ortamda *stablecoin*, *değer depolama aracı* olarak dikkat çekiyor. Songwe, Afrika’da yaklaşık 650 milyon insanın banka hesabının olmadığını ama sadece bir akıllı telefona sahip olarak *stablecoin* tabanlı varlıklara ulaşıp kendilerini enflasyondan koruyabileceklerini belirtti. Özellikle enflasyonist baskıların yüksek olduğu Mısır, Nijerya, Etiyopya ve Güney Afrika gibi ülkelerde *stablecoin* kullanımının kayda değer olduğu görüldü.

Geçmişte çok taraflı kalkınma bankalarında görev yapan Songwe, Birleşmiş Milletler Afrika Ekonomik Komisyonu genel sekreterliği ve BM Genel Sekreter Yardımcılığı yapmıştı. Şu anda ise Likidite ve Sürdürülebilirlik Fonu (Liquidity and Sustainability Facility) başkanlığı görevini yürütüyor.

*Stablecoin* yayılımı, tüm kıta genelinde hız kazanan kripto para adaptasyonu ile paralel ilerliyor. Blokzincir analiz firması Chainalysis’e göre, 2024 Temmuz ile 2025 Haziran arasında Sahra Altı Afrika bölgesi toplamda 205 milyar dolar tutarında *on-chain* fon aldı. Bu rakam, küresel ölçekte 3. en yüksek büyümeyi gösteriyor. Geçen yıla göre bu artış %52’yi buldu.

Buna yanıt olarak ülkeler regülasyon çalışmalarını hızlandırdı. Gana, Aralık ayında ‘Sanal Varlık Hizmeti Sağlayıcıları Yasası’nı(VASP) çıkararak kripto para işlemlerini resmi olarak yasallaştırdı. Merkez bankası da risk yönetimi için denetim mekanizmaların oluşturulduğunu açıkladı. Nijerya ise 13’ünde, kripto hizmet sağlayıcılarının kullanıcıların vergi kimlik numaralarını (TIN) işlemlere bağlama zorunluluğu getirdi. Bu düzenlemeyle vergi kaçakçılığının önüne geçilmesi ve şeffaflığın sağlanması amaçlanıyor.

Güney Afrika Merkez Bankası ise yakın tarihli bir raporunda *stablecoin* de dahil olmak üzere kripto varlıkların, ülkenin finansal istikrarı açısından potansiyel bir tehdit oluşturabileceği uyarısında bulundu. Bu yorum, kripto paraların artık yalnızca çevresel bir teknoloji değil, *gerçek ekonominin parçası* haline geldiğini gösteriyor.

Afrika’da *stablecoin* tabanlı transfer ve ödeme altyapısının yalnızca geçici bir trend değil, aksine *finansal erişimi güçlendiren alternatif finansın temel aracı* olarak yükselişe geçtiği görülüyor. Songwe’nin sözleriyle ifade edecek olursak, banka olmadan dahi varlıkları koruma ve transfer etme imkânı sunan bu teknoloji, mevcut finansal altyapıların eksikliklerini kapatacak potansiyele sahip.