ABD'den kriptoya kapsamlı düzenleme: CLARITY Yasası Senato'da

Amerika Birleşik Devletleri’nde dijital varlıklar için uzun süredir beklenen yasal netliği sağlamayı amaçlayan ‘Dijital Varlık Piyasası Açıklık Yasası (CLARITY Act)’, Kongre gündeminde önemli bir yere sahip oldu. Bu kapsamlı yasa tasarısı, tanım karmaşasının son bulmasını ve düzenleyici yetkilerin paylaşımını hedefliyor. 2025’te Temsilciler Meclisi’nden geçen yasa, 2026 yılı itibarıyla Senato'da tartışma aşamasında.

Tasarı, özellikle dijital varlıkların sınıflandırılması, hangi kurumun neyi denetleyeceği ve şeffaflık yükümlülüklerine dair çerçeve belirliyor. ABD Senatosu'nda şu anda Finans Komitesi ve Tarım Komitesi yasa tasarısını incelemeye devam ediyor. Konu, kripto para ekosisteminde şeffaf düzenleme ve yatırımcı güveni açısından *kilit öneme sahip*.

Yasanın kalbinde yatan değişikliklerden biri, dijital varlıkların “dijital mal (digital commodity)” olarak yeniden tanımlanması. Blockchain tabanlı, geniş kullanım alanına sahip bazı varlıklar bu kategoriye girerken, menkul kıymetler ve stabil kripto paralar kapsam dışı bırakılıyor. Bu yeni sınıflandırmaya göre dijital malların spot işlemleri, ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) denetimine tabi olacak.

Bu arada, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) ise ilk arzlar, kamusal satışlar, yatırımcı koruması ve açıklama yükümlülüğü gibi alanlarda yetkili olmaya devam edecek. İki kurum arasında çakışan bölgeler içinse ortak düzenleme yolunun teşvik edildiği görülüyor. Bu modelin, kripto düzenlemeleri konusundaki yıllardır süren *yetki çatışmasını azaltmayı* hedeflediği belirtiliyor.

CLARITY Act ayrıca dijital varlık ihraççıları ile geliştiricilere yönelik standart bir açıklama yükümlülüğü getiriyor. Token ekonomisi, teknik detaylar ve olası risklerin şeffaf biçimde sunulması isteniyor. Böylece yatırımcıların karşılaştırılabilir verilere erişimi artacak ve güven daha da güçlenecek. Yasa; kripto borsaları, brokerlar ve dealer’lara kayıt, raporlama ve gözetim yükümlülükleri getiriyor. Özellikle CFTC, bu alanda menkul değil, *davranışa dayalı* denetim yaklaşımını gündeme alıyor.

Stabil kripto paralar ise daha önce 2025’te kabul edilen ‘GENIUS Yasası’ kapsamında düzenleniyor. Bu yasa kapsamında ödeme temelli sabit kripto paralar ayrı bir varlık sınıfı olarak kabul ediliyor ve güçlü rezerv zorunluluğu, geri ödeme mekanizması ve özel düzenleyici denetime tabi tutuluyor. CLARITY Yasası, sabit kripto paraları doğrudan kapsamıyor olsa da ödül programları veya açıklama gereksinimleri gibi unsurlarda tamamlayıcı nitelikte hükümlere yer veriyor.

Yeni yasa, bir başka önemli başlık olarak ‘olgun blockchain’ kavramını hayata geçiriyor. Ağın belirli düzeyde dağıtık olduğu ve teknik kriterleri karşıladığı projeler bu kapsama alınarak, bu tür projelere CFTC sorumluluğu altında daha hafif bir denetim uygulanabilecek. *Yorum: Bu, blockchain’lerin zamanla geliştiği ve buna paralel düzenleme seviyesinin de esnemesi gerektiği fikrini destekliyor.*

Buna karşın eleştiriler de yok değil. Merkeziyetsiz finans (DeFi) projeleri gibi geleneksel yapılarla uyumsuz sistemlerin nasıl denetleneceği ve menkul kıymet ile mal arasında sıkışan ‘hibrit varlıklar’ın nasıl sınıflandırılacağı soruları halen yanıt bekliyor. Bazı analistler, CFTC’nin denetlediği alanlarda SEC’in dolandırıcılıkla mücadele yetkisinin nasıl devreye gireceğinin belirsiz olduğunu belirtiyor ve bunun *yatırımcı koruması açısından risk doğurabileceği* uyarısında bulunuyor.

Genel olarak, CLARITY Yasası Amerika’da dijital varlık piyasasının temel sorunlarından biri olan düzenleyici belirsizliği ortadan kaldırmayı hedefliyor. Net varlık sınıflandırmaları, açıklama zorunlulukları ve kurumlar arası yetki paylaşımları sayesinde hem şirketlere *uyum kolaylığı* hem de yatırımcılara güçlü bir güvence zemini sunması bekleniyor.

Ancak yasa metninin kabul edilmesi tek başına yeterli değil. Etkin yürürlüğe geçmesi için detaylı uygulama yönetmeliklerinin hazırlanması ve *esnek regülasyon anlayışı* geliştirilmesi büyük önem taşıyor. Yasa kabul edilirse, Amerika ilk kez dijital varlıklar için kapsamlı, federal düzeyde bir düzenleme konsensüsü yakalamış olacak. Bu da küresel kripto piyasasında ABD’nin konumunu yeniden tanımlayacak *kritik bir dönüm noktası* olabilir.