Base, OP Stack’ten Ayrılıyor: Optimism(OP) için Superchain Gelir Şoku ve Model Krizi

Base’in, Optimism(OP) tabanlı ‘OP Stack’ yapısını bırakıp kendi yazılım altyapısına geçme kararı alması, Optimism’in yıllardır hazırladığı ‘Superchain’ modelinin sürdürülebilirliği hakkında soru işaretleri yarattı. Superchain gelirlerinin büyük kısmını sağlayan ağlardan biri olan Base’in olası ‘kopuşu’, hem Optimism(OP) fiyatı hem de uzun vadeli iş modeli açısından yeniden değerlendirme sürecini tetikledi. ‘yorum: Burada özellikle “Superchain gelir bağımlılığı” vurgusu öne çıkarılabilir.’

Coinbase’in geliştirdiği Ethereum katman-2 ağı Base, L2Beat verilerine göre yaklaşık 3,8 milyar dolar TVL ile büyük ölçekli bir rollup konumunda. Buna karşılık, OP Stack üzerinde çalışan Optimism ana ağı(OP mainnet) yaklaşık 1,84 milyar dolar TVL ile Ethereum L2 ekosisteminde üçüncü sırada yer alıyor. 18’inde (yerel saatle) yayımlanan blog yazısında Base, “Önümüzdeki birkaç ay içinde Optimism yazılım yığınından ayrılarak, birleşik bir ‘özel’ yazılım yığınına geçeceğiz” açıklamasını yaptı. Haber sonrası Optimism(OP) fiyatı 24 saat içinde yaklaşık %26 gerileyerek 0,14 dolar civarına indi ve piyasada ‘Superchain büyüme hikâyesi’ne dair güven sarsıldı.

Uzmanlara göre bu gelişme, sadece teknik bir geçişten ibaret değil; Optimism’in ‘paylaşımlı gelir’ modelini doğrudan teste sokuyor. Çünkü Base, şimdiye kadar Superchain içinde en yüksek trafik ve ücret üreten çekirdek ağlardan biri olarak görülüyordu. ‘yorum: Yatırımcı açısından en kritik nokta, Base’in ayrılmasının OP için “gelir şoku” yaratma ihtimali.’

Optimism’in açıkladığı Superchain modelinde, ağa katılan zincirler elde ettikleri gelirlerin belirli bir yüzdesini ortak ekosisteme aktarmak zorunda. Resmi bloga göre her bir zincir, ya toplam ciro üzerinden %2,5 ya da zincirin on-chain kârı üzerinden (masraflar ve gas maliyetleri çıkarıldıktan sonra) %15 oranında, hangisi daha yüksekse o miktarı Optimism Collective’e ödüyor. Bu yapı içinde Base, fiilen ‘ana ödeyici’ rolündeydi. Pod Network CEO’su Shresth Agrawal, “Base’in Superchain gelirlerinin yaklaşık %97’sini karşıladığı biliniyor, bu büyüklükte bir pay için ‘Superchain vergisini’ sonsuza kadar ödemek giderek daha az rasyonel hale geliyor” değerlendirmesini yaptı.

Blokzincir analiz şirketi Nansen araştırmacısı Nikolaj Søndergaard da DeFiant’e verdiği röportajda, “İşlem adedi bakımından Base, Optimism’den yaklaşık 4 kat fazla işlem işledi; DEX hacmi 144 kat, gas ücretleri ise 80 kat daha yüksek gerçekleşti” bilgisini paylaştı. Søndergaard, OP fiyatındaki %26’lık ani düşüşü “Piyasa, Superchain anlatısını bütünüyle yeniden fiyatlıyor. Vitrin projesi konumundaki Coinbase’in Base ağı kendi stack’ine geçerken, diğer ağlar neden gelir paylaşımına devam etmek istesin?” sözleriyle yorumladı.

Agrawal, Base’in kararında ‘lisans yapısının’ belirleyici olduğuna dikkat çekti. Ona göre, OP Stack’in Layer2 standartlarından biri haline gelmesinde açık kaynak felsefesi önemli rol oynadı ancak tamamen ‘permissive’ (çok serbest) lisans, uzun vadeli gelir elde etme açısından zayıf kalıyor. Büyük oyuncular, stack’i çatallayıp(fork) içselleştirerek kullanabiliyor ve bunu yaparken uzun vadeli gelir paylaşımına bağlı kalmak zorunda değil. Agrawal, Arbitrum’un başlangıçta benimsediği ‘business license’ modelini olası bir karşı örnek olarak gösteriyor. Girişte daha yüksek bariyer gibi görünse de, uzun vadede ticari sürdürülebilirliği daha iyi garanti edebildiğini savunuyor. Base’in bağımsız stack’e geçişi, L2 projelerinin ‘açık kaynak ilkeleri’ ile ‘protokol düzeyinde gelir modeli’ arasında nasıl bir denge bulması gerektiğine dair tartışmayı yeniden alevlendirebilir.

Optimism ekosisteminde, Base benzeri rollup ortaklıkları uzun süredir uzun vadeli gelir anlatısının merkezinde duruyordu. Optimism’de daha önce yönetişim vekilliği(delegate) yapmış Oxytocin, DeFiant’e “Base gibi rollup iş birliklerinden gelen gelirler doğrudan vakfa aktarılıyor, ayrıca bu tip anlaşmalar Optimism’in gelecekteki ana gelir motoru olarak konumlandırılmıştı” açıklamasını yaptı. Bu tablo, OP talep tarafındaki yeni tasarımla da kesişiyor. Optimism Vakfı, ocak ayında Superchain’den gelen gelirlerin %50’sinin piyasadan OP geri alımı(buyback) için kullanılmasını öngören planı oylamaya sunmuş ve teklif kabul edilmişti. Amaç, Superchain büyümesi ile token değeri arasında daha sıkı bir ‘hizalanma’ (alignment) yaratmaktı. Ancak en büyük katkı sağlayıcılardan biri olarak görülen Base’in bağımsızlık kararı, bu modelin gerçekçi olup olmadığı yönünde soru işaretleri doğurdu.

Oxytocin, “Bu açıklamanın zamanlaması, OP buyback şemasının etkisini de doğrudan etkiliyor. Superchain gelir büyüklüğü ve öngörülebilirliği artık ana belirleyici faktör haline geldi” değerlendirmesinde bulundu. ‘yorum: Yatırımcı gözüyle bu, OP’nin “temettü benzeri” anlatısının zayıflaması anlamına geliyor.’

Optimism tarafı ise DeFiant’in yorum talebine, OP Labs CEO’su ve Optimism eş kurucusu Jing Wang’ın X paylaşımını işaret ederek yanıt verdi. Wang, 18’inde (yerel saatle) yaptığı paylaşımda, “Bu kararın kısa vadede on-chain gelirlerimize açık bir darbe olduğu ortada. Ancak kripto Twitter’da uzun süredir belirtildiği gibi bizim de iş modelimizi geliştirmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı. Wang, “Base’in fork kararı ne olursa olsun, OP Stack hâlâ en yüksek performanslı stack ve gerçek üretim ortamında en yoğun trafiği kaldırmış teknoloji” vurgusunu da yaptı. DeFiLlama verilerine göre, Optimism köprüsündeki TVL şu anda yaklaşık 498 milyon dolar seviyesinde; bu rakam 2024 başında görülen yaklaşık 5 milyar dolarlık zirvenin oldukça altında. TVL’deki düşüş ve Base kararı birleşince, Optimism sadece ‘teknik rekabet’ değil, ‘gelir modeli revizyonu’ ihtiyacıyla da karşı karşıya kalmış durumda.

Resmi açıklamada Optimism, Base ile üç yıl süren ortaklık için “minnettar olduklarını” belirtirken, Base’in kendi altyapısını kurarken de ‘OP Enterprise’ müşterisi olarak iş birliğini sürdüreceğini duyurdu. Yani ilişkiler tamamen kopmuyor; daha çok kurumsal çözüm odaklı yeni bir çerçeveye oturtuluyor. Öte yandan Optimism, yeni ortaklar kazanmaya da hız veriyor. DeFi protokolü EtherFi(EtherFi), yakın zamanda nakit hesaplar(Cash accounts) ve kart programını Scroll’dan Optimism ana ağa taşıyacağını açıkladı. Taşınma tamamlandığında yaklaşık 160 milyon dolar TVL ve 70 binden fazla aktif kartın Optimism ağına geçmesi bekleniyor. İki taraf da bu taşıma kararını “uzun vadeli bir ortaklığın başlangıcı” olarak konumlandırıyor.

Oxytocin, “Son gelişmelerin piyasada şok etkisi yarattığı doğru ancak OP Labs’in değer misyonunu yeniden çerçeveleyip EtherFi gibi yeni partnerleri çekmeye devam edebileceğini düşünüyorum. Optimism, her zaman güçlü öz eleştiri ve iterasyon kültürünü öne çıkardı, ihtiyaç duyulduğunda yol haritasını yeniden düzenlediğine dair geçmişte örnekler var” değerlendirmesini yaptı.

Base’in kendi stack’ine geçeceğini açıklaması, kısa vadede Optimism(OP) fiyatı ve Superchain gelir beklentisi üzerinde baskı yaratıyor. Aynı zamanda, Layer2 projelerinin nerede kadar ‘gelir paylaşımı’ yapacağı, nereden itibaren tamamen bağımsız bir ekosistem inşa etmeyi seçeceği yönünde sektörel bir strateji tartışmasını da tetikliyor. Optimism’in ortaya koyduğu Superchain vizyonu tamamen geçerliliğini yitirmiş değil ancak kilit katkı sağlayıcıların kopma ihtimali ortaya çıktığı için “hangi lisans ve gelir paylaşım modeliyle partnerleri ekosisteme bağlı tutacağı” kritik bir soru haline geldi. Kısa vadede gelirlerin ve OP fiyatının dalgalı seyretmesi olası görünüyor. Orta–uzun vadede ise Superchain anlatısının yeniden güçlenip güçlenmeyeceği, Optimism’in iş modelini nasıl güncellediğine ve EtherFi benzeri yeni ortakları ne kadar istikrarlı şekilde çekebildiğine bağlı olacak.