Zcash(ZEC), Ironwood(YZ6.3) Yükseltmesini Aktifleştirdi: 3,66 Milyon ZEC Eski Gizli Havuzda Kilitli Kaldı

Zcash(ZEC), gizlilik altyapısını kökten değiştiren ‘Ironwood(NU6.3)’ yükseltmesini 28’inde (yerel saatle) ana ağa taşıdı. Bu güncellemeyle eski gizli havuz ‘Orchard’ yeni para girişine tamamen kapandı. Artık kullanıcıların fonlarını manuel olarak yeni ‘Ironwood’ havuzuna taşımaları gerekiyor. Eski havuzda yaklaşık 3,66 milyon ZEC, yani yaklaşık 1,7 milyar dolar tutarında varlık ‘kilitli’ durumda bulunuyor. ‘yorum: Zcash ekibi, bu adımı hem güven tazeleme hem de uzun vadeli gizlilik altyapısını güncelleme hamlesi olarak konumlandırıyor.’

Zcash ekibinin açıklamasına göre Ironwood, blok yüksekliği 3,428,143’te etkinleştirildi. Bu aktivasyonla birlikte Orchard havuzuna artık yeni ZEC girişi yapılamıyor, yalnızca mevcut bakiyelerin yeni havuza ‘taşınması’ mümkün. Böylece hem olası geçmiş hataların etkisi sınırlandırılıyor hem de yeni, daha sıkı denetlenen bir gizlilik katmanı devreye alınıyor.

Zcash’in ‘shielded pool’ olarak adlandırılan gizli havuzları, ağın gizlilik özelliklerinin kalbinde yer alıyor. İşlemlerde tutar ve taraflar gizlenirken, ‘sıfır bilgi ispatı(zk-proof)’ yapılarıyla işlemin geçerliliği ispatlanıyor. Ancak bu mimarinin içinde uzun süre fark edilmemiş olası bir açık bulunduğu ortaya çıktı ve tartışmalar da buradan başladı.

29 Mayıs’ta, Shielded Labs araştırmacısı Taylor Hornby(Taylor Hornby), Orchard havuzunun ispat devresinde, teorik olarak ‘sahte ZEC’ üretimine kapı aralayabilecek bir hata tespit etti. Analizlere göre bu hata, Orchard’ın 2022 Mayıs’ta devreye alınmasından bu yana yaklaşık 4 yıl boyunca sistemde sessizce varlığını sürdürdü. ‘yorum: Zcash tarafı, bu hatanın fiilen kullanıldığına dair kanıt olmadığını özellikle vurguluyor.’

Zincir verileri de bu tabloyu kısmen destekliyor. Orchard havuzundaki toplam bakiye zaman içinde istikrarlı biçimde büyüdü ve fiyatın sert yükseldiği dönemlerde bile ani, toplu çıkışlar görülmedi. Eğer gerçekten sahte coin üretilmiş olsaydı, mantıken bunların bir noktada havuz dışına çıkarılıp satılmaya çalışılması beklenirdi. Şu ana kadar bu yönde bir akış tespit edilemedi.

Ironwood güncellemesi, bu belirsizliği ortadan kaldırmak için ‘turnstile’ adı verilen yeni bir muhasebe kuralı getiriyor. ‘Turnstile’, her bir havuzun çıkış tarafındaki toplam harcanabilir miktarı, zincire kayıtlı toplam giriş miktarıyla sınırlandıran bir mekanizma. Yani gizli havuz içindeki hareketler görünmüyor olsa da, havuza giren ve çıkan toplam miktarlar herkes tarafından görülebiliyor. Böylece sistem, ‘içeride bir şekilde üretilmiş’ fazladan coin bulunsa bile bunların havuz dışına çıkmasını protokol düzeyinde engellemeyi hedefliyor.

Yeni Ironwood havuzu sıfır bakiyeyle başlatıldı. Eski Orchard havuzundaki fonlar otomatik taşınmadığı için, her kullanıcının varlıklarını bizzat yeni havuza aktarması gerekiyor. İlk veriler, şu ana kadar yalnızca yaklaşık 1.500 ZEC’in yeni yapıya geçtiğini gösteriyor. ‘yorum: Taşınma hızının düşük kalması, bir yandan kullanıcı ilgisinin sınırlı olduğuna işaret ederken, diğer yandan eski havuzdaki büyük bakiyelerin ne kadar süreyle “kapalı kutu” kalacağı sorusunu gündeme getiriyor.’

Ironwood, yalnızca muhasebe ve güvenlik kurallarıyla sınırlı değil, aynı zamanda uzun vadeli kriptografik dayanıklılık iddiasıyla da öne çıkıyor. Yükseltme kapsamında, kuantum bilgisayarların orta–uzun vadede klasik kriptografiyi zayıflatma ihtimali dikkate alınarak, işlem geçmişinin uzun yıllar boyunca güvenli bir şekilde doğrulanabilmesi hedefleniyor. Bu yaklaşım ZIP 2005 standardı üzerinden tanımlanmış durumda.

Bir diğer önemli yenilik ise gizli işlemleri doğrulayan ispat devrelerine ‘formal verification(şekli doğrulama)’ sürecinin uygulanması. Bu yöntem, teorik olarak kodun tüm olası durumlarda öngörülen şekilde çalıştığını matematiksel olarak kanıtlamaya dayanıyor. Amaç, Orchard devresinde ortaya çıkarılan türde hataların daha tasarım aşamasında engellenmesi ve sonraki sürümlerde benzer risklerin minimuma indirilmesi.

Piyasa cephesinde Zcash(ZEC), yükseltme öncesinde yaklaşık 463 dolar seviyesinde işlem görürken, günlük bazda yüzde 8, haftalık bazda ise yüzde 15 civarında gerileme yaşadı. Yine de yıllık ölçekte bakıldığında ZEC fiyatı hâlâ yaklaşık 10 kat yukarıda bulunuyor. ‘yorum: Fiyat, teknik güncellemeden çok, genel piyasa risk iştahı ve gizlilik paralarına yönelik düzenleyici baskı beklentileriyle şekilleniyor olabilir.’

Önümüzdeki döneme ilişkin en kritik değişken, eski havuzdaki 3,66 milyon ZEC’in yeni Ironwood havuzuna ne kadar hızlı taşınacağı olacak. Taşınma tamamen kullanıcı inisiyatifine bırakılmış durumda. Geçişin temposu, hem ağın güven tazeleme sürecini hem de ZEC’in piyasadaki fiili likiditesini doğrudan etkileyecek. Bugün itibarıyla Zcash’in büyük bölümdeki gizli bakiyesi, ‘yeni girişe kapalı’ bir yapıda bekliyor. Bu da Zcash’in gizlilik mimarisindeki ‘büyük dönüşümün’ hâlâ erken aşamalarda olduğunu ve önümüzdeki aylarda ağ istatistikleri ile piyasa fiyatlaması üzerinde yakından izlenmesi gereken bir süreç yaşanacağını gösteriyor.