İran, BRICS'in Yeni Kalkınma Bankası'na üyelik sürecini başlatıyor

İran, BRICS ülkelerinin çatısı altındaki Yeni Kalkınma Bankası'na (New Development Bank, NDB) üye olmak için harekete geçti. ABD ve İsrail'le yaşanan savaşın ve Batı yaptırımlarının uluslararası sermayeye erişimi kısıtladığı bir dönemde, Batı dışı çok taraflı finans ağlarını genişletme çabası öne çıkıyor.

İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnasser Hemmati(Abdolnasser Hemmati), 13'ünde (yerel saatle) İran'ın kısa süre içinde 'BRICS bankası'nın üyesi olacağını söyledi. Açıklama CNBC tarafından aktarıldı. Hemmati, önümüzdeki ay düzenlenecek BRICS zirvesi öncesinde Hindistan'da bulunuyor.

Hemmati, Tasnim News'e yansıyan sözlerinde "Üye ülkelerle ikili ve üçlü para birimi iş birlikleri kurmaya çalışıyoruz" dedi. Bu ifade, üyeliğin kendisinden çok BRICS üyeleriyle ödeme ve para birimi iş birliğinin genişletilmesine verilen ağırlığı yansıtıyor.

BRICS, 2006'da Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından kurulan bir iş birliği platformu olarak yola çıktı. Güney Afrika 2010'da katıldı. Daha sonra İran, Mısır, Etiyopya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Endonezya da gruba dahil oldu.

Yeni Kalkınma Bankası, BRICS'in beş kurucu ülkesi tarafından gelişmekte olan ve kalkınmakta olan ülkelerin altyapı ve sürdürülebilir kalkınma projelerine finansman sağlamak amacıyla kurulan çok taraflı bir kalkınma bankası. Ulaşım, sanitasyon, dijital altyapı ve kentsel gelişim, bankanın öne çıkan destek alanları arasında sayılıyor.

Yeni Kalkınma Bankası'nın resmi üye listesine göre, beş kurucu ülkenin yanı sıra Bangladeş, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Cezayir ve Özbekistan da banka üyesi. Uruguay, Kolombiya, Etiyopya, Angola ve Zimbabve ise başvuru süreci tamamlandığında tam üye olacak 'aday üye' statüsünde yer alıyor.

İran, Yeni Kalkınma Bankası'nın resmi üye listesinde ya da aday üye listesinde henüz bulunmuyor. Banka, aday üyelerin üyelik belgelerini tevdi etmesiyle tam üye statüsü kazandığını belirtiyor.

Bu nedenle İran'ın üyeliği, merkez bankası başkanının niyet açıklamasıyla tamamlanan bir süreç değil. Tam üyelik statüsü, ancak Yeni Kalkınma Bankası'nın onayı ve üyelik prosedürlerinin tamamlanmasıyla kazanılabiliyor.

Tam üye olması durumunda İran, bankaya altyapı projeleri için finansman başvurusunda bulunabilecek. Ancak finansman uygunluğu ile fiilen fon kullandırılması ayrı süreçler; her proje ayrı ayrı değerlendiriliyor ve üye ülkeye özgü koşullar uygulanıyor.

Bu adım, İran ekonomisi üzerindeki baskıyla da bağlantılı. CNBC, ABD ve İsrail'le yaşanan savaşın ardından İran'da enflasyonun yükseldiğini, büyüme oranının sert düştüğünü ve para biriminin değer kaybettiğini aktardı.

Uzun süredir devam eden yaptırımlar da İran'ın Batılı finans kurumlarına ve piyasalarına erişimini kısıtlıyor. Batı dışı çok taraflı finans ağlarına katılım, dolar merkezli ödeme sisteminin dışında ticaret ödemesi ve fon kaynağı bulma stratejisinin bir parçası olarak yorumlanıyor.

Başkan Trump, BRICS politikasını 'Amerikan karşıtı' olarak eleştiriyor. Ayrıca İran'dan doğrudan veya dolaylı olarak mal ya da hizmet satın alan ülkelerin ABD'ye yönelik ihracatına yüzde 25 gümrük vergisi uygulayabileceğini söyledi.

Çin, İran'ın en büyük ticaret ortağı. CNBC, bu bilgiyi Dünya Bankası'nın en güncel verilerine dayandırarak aktardı ve Kpler verilerine göre Çin'in 2025'te İran'ın deniz yoluyla taşınan ham petrolünün yüzde 80'inden fazlasını satın aldığını bildirdi.

Kripto para okuyucuları için bu gelişme, Bitcoin(BTC) fiyatından çok uluslararası ödeme ağları ve yaptırımlardan kaçınma tartışmalarının bir parçası olarak öne çıkıyor. TokenPost daha önce ABD'nin kripto varlıklar üzerinden dolaylı fon akışını yaptırım kapsamına aldığı bir örneği aktarmıştı.

BRICS'in yürüttüğü para birimi iş birliği çabaları, dolar merkezli ödeme ağının dışındaki finansal altyapı tartışmalarıyla kesişiyor. Ancak İran'ın Yeni Kalkınma Bankası'na üyeliğinin dijital varlık piyasasına etkisi ayrıca doğrulanması gereken bir konu.