3 günde 4. saldırı: Rusya'da rafineriler vuruluyor, yakıt krizi derinleşiyor

Ukrayna'nın Rusya rafinerilerine yönelik saldırılarının yeniden hız kazanmasıyla Rusya'nın yakıt sıkıntısı, enerji fiyatları ve gıda lojistiği üzerinde yeniden baskı unsuru haline geldi. Ham petrol üretiminden çok, benzin ve dizeli üreten rafinaj kapasitesi ile bunu iç piyasaya ulaştıran dağıtım ağı aynı anda sınanıyor.

AP'nin haberine göre Ukrayna ordusu, Başkurdistan'daki Gazprom Neftekhim Salavat rafineri ve petrokimya kompleksini insansız hava aracıyla vurdu ve tesiste yangın çıktı. AP, bu saldırının son üç gün içinde Rusya rafinerilerini hedef alan dördüncü saldırı olduğunu aktardı.

Söz konusu tesis, Moskova'nın yaklaşık 1300 kilometre güneydoğusunda yer alıyor. AP, tesisi yılda en fazla 74 milyon varil ham petrol işleyen Rusya'nın önde gelen rafinerilerinden biri olarak tanıttı.

Rusya'daki yakıt krizi Temmuz ayından itibaren resmi önlemler aşamasına girdi. Reuters'a göre Rusya, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıların yol açtığı eksikliği hafifletmek için Hindistan'dan deniz yoluyla benzin ithal etmeye başladı.

Sektör kaynakları, Hindistan'dan Rusya'ya en az 60 bin ton benzin sevk edildiğini, Rusya'nın ise birden fazla ülkeden aylık 400 bin ton benzin ithal etmeyi planladığını aktardı. Bir petrol üreticisi olan Rusya'nın benzin ithal etmesi, ham petrol üretimi ile rafine ürün arzının aslında birbirinden bağımsız iki 'darboğaz' olduğunu gösteriyor.

Rafineri kapasite kullanım oranı da düştü. Kpler, hazırladığı raporda Rusya'nın rafineri kapasite kullanımının Haziran'da günlük 4,1 milyon varille çok yıllık dip seviyeye gerilediğini belirtti. Tekrarlanan altyapı saldırıları ve uzayan onarım süreleri, düşüşün nedenleri arasında gösterildi.

Kpler aynı raporda, Temmuz-Eylül döneminde Rusya'nın rafineri kapasite kullanımının günlük 4,4-5 milyon varil bandında kalabileceğini öngördü. Kpler'in analizine göre rafine ürün arzındaki toparlanma, ham petrol akışının gerisinde kalabilir.

Rusya hükümeti 8 Temmuz'da dizel ihracatına kısıtlama getirdi. Reuters'ın haberine göre Rusya, iç piyasadaki arzı artırmak amacıyla dizel ihracat yasağı uygulamaya koydu ve bu önlem 31 Temmuz'a kadar geçerli oldu.

Aynı haberde, Avrupa referanslı dizel marjının Rusya'nın açıklamasının ardından varil başına 60,17 dolara yükselerek tarihi zirveyi gördüğü belirtildi. Dizel marjı, motorin fiyatı ile ham petrol fiyatı arasındaki farkı gösteren ve rafinaj kârlılığını ölçen bir gösterge.

Bu gelişme, daha önce ele aldığımız Rusya'nın dizel ihracatındaki düşüş ve rafinaj aksaklığı haberinin devamı niteliğinde. Ham petrol ihracatı henüz tamamen durmuş değil ancak rafine ürün arzındaki azalma, baskıyı taşımacılık maliyetlerine ve tarım ürünleri lojistiğine kaydırabilir.

Reuters'ın görüntülerinde, Rusya'nın Rostov bölgesindeki bir çiftlik yetkilisi, işçilerin yakıt almak için yarım gün kuyrukta beklediğini söyledi. Dizel, kamyon taşımacılığı ve tarım makinelerinde kullanılan bir yakıt olduğundan, hasat döneminde lojistik maliyetlerini ve iş programını doğrudan etkileyebilir.

Tahıl taşıma güzergahları da sarsılıyor. Rusya, Azak Denizi'nde gemilere yönelik saldırıların sürmesinin ardından tahıl sevkiyatını başka limanlara yönlendirmeye hazırlanıyor.

Reuters'a göre Azak Denizi güzergahı, Rusya'nın tahıl ihracatının yaklaşık dörtte birini karşılıyor. Güzergah değişikliğinin uzaması, taşıma mesafesini ve maliyetini artırabilir.

Türkiyeli yatırımcılar açısından bu tablonun asıl önemi, Rusya'daki iç yakıt sıkıntısından çok, enerji fiyatları, taşımacılık maliyetleri ve gıda lojistiğinin riskli varlık iştahına nasıl yansıyacağı. Daha önce yayımladığımız habere göre, dizel arzındaki aksaklığın petrol fiyatları, taşıma maliyetleri, uzun vadeli faizler ve riskli varlık talebi üzerinden piyasaları etkileyebileceği aktarılmıştı.

Bununla birlikte, bu rafineri saldırılarının Bitcoin(BTC) gibi kripto para fiyatları üzerindeki doğrudan etkisi şu an için doğrulanmış değil. Şimdilik takip edilmesi gereken noktalar şunlar: Rusya'nın rafineri onarım hızı, dizel ihracat kısıtlamasının sonraki adımları ve Azak Denizi'ndeki tahıl taşımacılığında güzergah değişikliğinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği.