360 milyar dolarlık özel kredi, Kanada'da mercek altında

Kanadalı kurumsal yatırımcıların 'özel kredi' (private credit) piyasasındaki risk büyüklüğünün yaklaşık 360 milyar dolara ulaştığı öne sürülüyor ve bu rakam banka dışı kredi piyasalarının şeffaflığını ve finansal istikrarı yeniden gündeme taşıdı. Resmi değerlendirmeler ise riskin aniden büyüdüğü değil, izlenebilir düzeyde kaldığı yönünde.

Crypto Briefing'e göre Kanadalı finans kuruluşları ve fonların özel kredi risk büyüklüğü 500 milyar Kanada doları, ABD doları bazında yaklaşık 360 milyar dolar seviyesine ulaştı ve bu tutarın büyük bölümü Kanada dışında konumlandı. Ancak bu rakam Kanada Merkez Bankası'nın(Bank of Canada) resmi olarak açıkladığı bir veri değil; uluslararası finansal istikrar tartışmalarında öne sürülen ticari tahmin aralığına yakın bir yorum olarak değerlendiriliyor.

Kanada Merkez Bankası, 2026 Finansal İstikrar Raporu'nda Kanada içindeki şirketlere yönelik özel kredi hacminin sınırlı kaldığını, Kanadalı kurumsal yatırımcıların bu alandaki riskinin de yönetilebilir düzeyde göründüğünü belirtti. Kurum, özel kredi işlemlerinin büyük kısmının Kanada dışında gerçekleştiğini, Kanada emeklilik fonları ve hayat sigortası şirketlerinin yurt içi ve yurt dışındaki şirketlere doğrudan kredi vererek bu piyasada yer aldığını da aktardı.

Özel kredi, bankaların değil varlık yönetim şirketlerinin, fonların, sigorta şirketlerinin ve emeklilik fonlarının şirketlerle özel olarak belirledikleri koşullarla borç verdiği bir piyasaya karşılık geliyor. Banka kredisine veya halka açık tahvil piyasasına erişimi zor olan şirketler için önemli bir finansman kanalı sunsa da, fiyatlama ve koşulların açık piyasadaki gibi anlık görünmemesi bu modelin zayıf noktası olarak öne çıkıyor.

Asıl sorun, stres dönemlerinde kayıpların nerede yoğunlaştığının kolayca görülememesi. Kredilerin dayandığı varlıklar açık piyasalarda sık işlem görmediği, borçlu kredibilitesi ve teminat değerlemesi de kurumların kendi iç modellerine bağlı kaldığı için riskin geç ortaya çıkma ihtimali var.

Finansal İstikrar Kurulu(FSB), Mayıs ayında yayımladığı raporda 2024 sonu itibarıyla küresel özel kredi piyasasının büyüklüğünü 1,5-2 trilyon dolar aralığında tahmin etti. Üye ülkelerdeki bankaların özel kredi fonlarına yönelik kredi risk büyüklüğü yaklaşık 220 milyar dolar olarak hesaplandı; bazı ticari tahminler ise bu rakamı 270-500 milyar dolar aralığında gösterdi.

FSB, bankalar, varlık yöneticileri, sigorta şirketleri ve özel sermaye fonları arasındaki bağların derinleştiğini kırılganlık unsuru olarak değerlendirdi. Özel kredi banka sisteminin dışında büyüse de, kredi sağlama, fon yatırımı ve sigorta şirketlerinin varlık dağılımı üzerinden geleneksel finans sistemiyle yeniden kesişebiliyor.

Kanada tarafındaki hareket daralmadan çok genişleme yönünde. BCI, Temmuz ayında yatırım dereceli özel kredi fonunu devreye aldı ve üç yılda 13 milyar Kanada doları tutarında yatırım hedefi belirledi; ilk doğrudan ortak yatırım taahhüdünün 1,8 milyar Kanada doları olduğunu açıkladı.

Ontario Öğretmenler Emeklilik Fonu(OTPP), M&G ve Avrupa CLO platformuna 200 milyon euro tutarında stratejik yatırım yapacağını duyurdu. Sun Life(SLF), BGO ve Crescent Capital(CCAP) şirketindeki kalan payları satın alma işlemini tamamladı; Manulife(MFC) ise Comvest Credit Partners'ın yüzde 75 hissesini satın alma anlaşmasını yatırımcı belgelerine yansıttı.

Bu tablo, kurumsal yatırımcıların geleneksel tahvillerle istedikleri getiri ve vade yapısını artık yakalayamadığı piyasa gerçeğiyle örtüşüyor. Özel kredide taraflar kredi koşullarını doğrudan müzakere edebiliyor, teminat ve sözleşme yapısını ayrıntılı biçimde tasarlayabiliyor; bu da uzun vadeli fon yöneten emeklilik fonları ve sigorta şirketleri için cazip bir seçenek haline geliyor.

Tabloyu tamamlayan farklı bir sinyal de var. CoinDesk, Temmuz ayındaki haberinde özel kredi piyasasında ikinci çeyrek 'itfa' (geri çekme) taleplerinin 15,6 milyar dolara yükseldiğini aktardı. Bazı iş geliştirme şirketleri(BDC) çeyreklik itfa sınırına dayandı, bazı yatırımcılar ise talep ettikleri tutarın tamamını geri alamadı.

İtfa baskısı, özel kredi piyasasındaki likidite sorununun somut bir göstergesi. Kredi varlıkları uzun vadeli ve düşük likiditeye sahipken, bazı yatırım ürünleri yatırımcı itfa taleplerini karşılamak zorunda; piyasa geriliminin arttığı dönemlerde bu 'vade uyumsuzluğu' yüzeye çıkabiliyor.

Tiff Macklem(Tiff Macklem) Kanada Merkez Bankası Başkanı, Mart ayındaki konuşmasında Kanadalı emeklilik fonları ve sigorta şirketlerinin uluslararası düzeyde özel kredi riskine sahip olduğunu belirtti. Buradaki kritik nokta, Kanada içindeki kredi artışından çok sınır ötesi yayılma kanalı.

Özel kredideki büyüme, yerel yatırımcılar için de sadece yurt dışı finans piyasalarına özgü bir mesele değil. TokenPost daha önce 500 milyar dolarlık yapay zeka altyapı finansmanının bilanço dışı borç tartışmasıyla iç içe geçtiğini aktarmıştı. Alternatif yatırımlar ve banka dışı kredi büyüdükçe, kurumsal fonların risk değerlendirmesinde varlık sınıfı bazlı getiri kadar bağlantı yapısının da izlenmesi gerekiyor.

Kanada Merkez Bankası ve FSB'nin ortak mesajı korkudan çok gözetimin sıkılaştırılması yönünde. Doğrudan riskin yönetilebilir olduğu değerlendirmesi korunsa da, opak fiyat oluşumu, banka bağlantıları ve sınır ötesi yayılma ihtimali izlenmeye devam ediyor.