Brent petrol 86 dolara geriledi, düşüş 4. güne ulaştı

Kore saatiyle 27'sinde saat 15.45 itibarıyla, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik görüşmeler nedeniyle uluslararası ham petrol fiyatları yüzde 1'in üzerinde geriledi. Brent petrol varil başına 86 dolar, ABD tipi hafif ham petrol (WTI) ise 81 dolar seviyesinde işlem gördü.

Reuters, Brent petrol vadeli işlemlerinin 1,07 dolar (yüzde 1,2) değer kaybederek varil başına 86,77 dolardan, WTI vadeli işlemlerinin ise 1,13 dolar (yüzde 1,4) gerileyerek varil başına 81,10 dolardan işlem gördüğünü aktardı. Brent petrol düşüşünü 4. işlem gününe, WTI ise 5. işlem gününe taşıdı.

Fiyat düşüşünün arkasında Hürmüz Boğazı çevresindeki diplomatik temaslar var. Katar burada doğrudan taraf olmaktan çok arabulucu konumunda; asıl güzergah görüşmelerinin ekseni Umman ve İran olarak öne çıkıyor.

Katar Dışişleri Bakanlığı, 25'inde Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani(Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani) ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi(Abbas Araghchi) arasındaki telefon görüşmesinde, Umman ile İran'ın Hürmüz Boğazı'nda 'geçici ortak deniz koridoru' ve mayın temizleme projesini ele aldığını açıkladı. Katar, deniz seyrüseferi özgürlüğünü güvence altına alacak bir çözümü desteklediğini belirtti.

Umman ve İran da aynı gün Tahran'da yaptıkları görüşmede aşamalı bir çerçeveyi tartıştı. Geçici koridor kurulması ve boğazdaki mayınların temizlenmesi ana gündem maddeleri oldu; koridorun işletilme biçimi, bilgi paylaşımı, trafik yönetimi ile seyrüsefer ve güvenlik hizmetlerinin nasıl sağlanacağı ise ileriki görüşmelere bırakıldı.

Hürmüz Boğazı, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) geçtiği kritik bir güzergah. Reuters, savaş öncesinde bu boğazdan dünya petrol ve gaz tüketiminin yaklaşık beşte birine denk gelen miktarın geçtiğini, savaş sonrasında ise trafik hacminin savaş öncesi seviyenin yaklaşık dörtte biri kadarına gerilediğini aktardı.

Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlılığı yüksek pazarlar için bu gelişme, ham petrol fiyatları ve deniz taşımacılığı maliyetleri üzerinden dolaylı etki yaratabilecek bir konu. Gemi geçişlerinin azalması rafineri tedarik maliyetlerini ve navlun yükünü artırabilir, bu da enflasyon ve dış ticaret dengesine yansıyabilir.

TokenPost, daha önce görüşme beklentisiyle Brent petrolün yüzde 5,3 gerileyerek 79,36 dolardan kapandığı süreci aktarmıştı. O dönemde de görüşme beklentisi fiyata önce yansımış, ancak sevkiyatların fiilen normalleşmesinin ayrıca doğrulanması gereken bir gösterge olduğu belirtilmişti.

Ancak görüşme beklentisi tek başına riski ortadan kaldırmış değil. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Ofisi (UKMTO), 27'sinde sabah saatlerinde Hürmüz Boğazı'nda bir tankerin kimliği belirlenemeyen bir mermiyle vurulduğunu ve yangın çıktığını, yangının ardından söndürüldüğünü açıkladı. Mürettebatın tamamının güvende olduğu, çevresel hasar bildirilmediği belirtildi.

ABD baskısı da sürüyor. ABD Hazine Bakanlığı, 24'ünde İran'ı hedef alan 'Operasyon Ekonomik Parya' (Operation Economic Outcast) adlı girişimi başlattığını duyurdu. Bakanlık, İran'ın petrol kaçakçılığını, yaptırımlardan kaçınma yöntemlerini ve finansal bağlantılarını hedef aldığını açıkladı; dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve denizcilik alanlarında ikincil yaptırım riskini genişleten adımlar da bu kapsamda yer aldı.

Bu yaptırım genişlemesi de İran'ın deniz lojistiğini ve finansal bağlantılarını aynı anda sıkıştıran sürecin bir parçası olarak öne çıkıyor.

Piyasada yorumlar ayrışıyor. ANZ(ANZ) kıdemli emtia stratejisti Daniel Hynes(Daniel Hynes), 27'sinde yayımladığı notta "devam eden görüşmelerle birlikte Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılma ihtimalinin güçlenmesi, ham petrolde satış baskısı yarattı" dedi. Hynes, buna rağmen petrol piyasasında arz sıkışıklığına dair endişelerin sürdüğünü değerlendirdi.

Phillip Nova(Phillip Nova) Piyasa Analizi Direktörü Priyanka Sachdeva(Priyanka Sachdeva) ise İran nükleer sorununun hızla çözülmesinin zor olduğunu, Hürmüz Boğazı'nın İran için bir koz işlevi gördüğünü vurguladı. Sachdeva, "arz riski sürdüğü sürece petrol fiyatlarına belirli bir savaş primi yansımaya devam edebilir" dedi.

Son düşüş, görüşme beklentisinin fiyata önceden yansımasının sonucu olarak yorumlanıyor. Aynı dönemde tanker saldırısı, İran'ın geçiş koşulları ve ABD'nin yaptırım genişletmesi bir arada seyrettiği için ham petrol piyasası Hürmüz kaynaklı haberlere karşı duyarlılığını koruyor.

Şu ana kadar teyit edilen görüşmeler geçici koridor ve mayın temizleme aşamasında bulunuyor. Koridorun işletilme biçimi, bilgi paylaşımı ve trafik yönetimi sistemi ise ileriki görüşmelerin konusu olmaya devam ediyor.