Kârının Yarısını Sigorta Primine Ödeyen Tasarruf Bankalarında Oran %0,594'e Yükselme İhtimali

Güney Kore'de tasarruf bankaları sektörü, bu yılın ilk yarısında elde ettiği net kârın yaklaşık yarısını mevduat sigortası primi olarak ödedi. Mevduat sigortası prim oranının yeniden hesaplanması gündeme gelirken, orta ve düşük kredi notlu müşterilere sunulan kredi kapasitesinin daralabileceği endişesi büyüyor.

28'inde (yerel saatle) Güney Kore Finansal Denetim Hizmetleri Kurumu'nun(FSS) verilerine göre, tasarruf bankaları sektörünün yılın ilk yarısındaki net kârı 765,8 milyar won oldu. Aynı dönemde ödenen mevduat sigortası primi ise 387,3 milyar wonla net kârın yaklaşık yüzde 50'sine denk geldi.

Mevduat Sigortası Fonu Tahvil İtfa Fonu'na yönelik 94,4 milyar wonluk özel katkı payı da eklendiğinde, sigortaya ilişkin toplam ödeme 481,7 milyar wona yükseliyor. Bu tutar, sektörün kâr büyüklüğüyle karşılaştırıldığında hafife alınamayacak bir yük oluşturuyor.

İlk yarı net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki 257 milyar wona kıyasla 508,8 milyar won, yani yüzde 198 arttı. Ancak esas iş kolu olan faiz gelirindeki artış sınırlı kaldı.

Faiz geliri 2 trilyon 732,6 milyar won olarak gerçekleşti; bu, önceki yılın aynı dönemine göre 25,4 milyar won, yani yüzde 0,9'luk bir artışa işaret ediyor. Net kârdaki toplam artışın yalnızca yaklaşık yüzde 5'i faiz gelirinden kaynaklandı.

Kârdaki asıl iyileşmeyi menkul kıymet işlemlerinden elde edilen gelir sağladı. Faiz dışı gelir 436,4 milyar wona ulaşarak geçen yılın aynı dönemindeki 47,4 milyar wonun 9 katını aştı; bu artışın 401,2 milyar wonluk kısmı doğrudan menkul kıymet gelirlerinden geldi.

Mevduat sigortası primi, finans kuruluşlarının mevduat sahiplerini koruma fonuna katkı olarak Kore Mevduat Sigorta Kurumu'na(KDIC) ödediği bir bedel. Kuruluşlar, sektöre özgü standart oran, farklılaştırılmış değerlendirme sonucu ve özel katkı payı gibi unsurları dikkate alarak gerçek ödeme tutarını belirliyor.

Prim oranının yeniden hesaplanmasına ilişkin tartışma, tasarruf bankaları sektörünün üzerindeki yükü daha da artıran bir etken. KDIC'nin Kore Finans Derneği'ne(Korea Finance Association) yaptırdığı araştırmanın ara sonuçlarına göre, tasarruf bankaları için 'uygun' prim oranı mevcut yüzde 0,4'ün 0,14 puan üzerinde, yani yüzde 0,54 olarak hesaplandı.

Yüzde 0,54, Mevduat Sigortası Kanunu'nda belirlenen yüzde 0,5'lik yasal üst sınırı aşıyor. Hem yasal sınırın hem de fiili yük oranının birlikte düzenlenmesi gereken bir konu olduğundan, sektörler arasındaki görüşler ayrışıyor.

Farklılaştırılmış değerlendirmede en yüksek ek ücret dilimine giren bir tasarruf bankası, yüzde 0,4'lük standart orana yüzde 10 ek ücret eklenerek yüzde 0,44 seviyesinde ödeme yapıyor. Buna 0,1 puanlık özel katkı payı eklendiğinde şu anki azami yük oranı yüzde 0,54'e ulaşıyor.

Yeni oran olan yüzde 0,54'e azami yüzde 10 ek ücret uygulanması durumunda, 2028 yılına gelindiğinde yük oranının yüzde 0,594'e kadar çıkabileceği hesaplanıyor. Tasarruf bankaları sektörünün prim oranı artışı tartışmasına bu denli duyarlı yaklaşmasının arkasında bu olasılık yatıyor.

KDIC, özel katkı payının gelecek yıl sonunda sona ermesiyle birlikte yük artışının bir kısmının dengelenebileceği görüşünde. TokenPost daha önce prim oranı yeniden hesaplama tartışması ve finans sektörünün tepkisini aktarmıştı.

Ancak sektörlere göre etki farklılaşıyor. Bankalarda prim oranı yüzde 0,08'den yüzde 0,13'e yükselse bile özel katkı payının 0,1 puanlık kısmı devreden çıkınca toplam yük oranı düşüyor. Tasarruf bankalarında ise oran yüzde 0,4'ten yüzde 0,54'e çıkması durumunda, özel katkı payı hariç tutulsa dahi toplam yük oranı 0,04 puan artıyor.

Tasarruf bankaları sektörü, bu maliyeti kredi faiz oranına yansıtmanın da kolay olmadığını düşünüyor. Sektör, örnek uygulama kurallarını değiştirerek kredi faizi hesaplama kalemlerinden mevduat sigortası primini zaten çıkarmış durumda; bu nedenle prim oranındaki bir artışın fiilen kredi arzı kapasitesi üzerinde baskı yaratabileceği görüşü dile getiriliyor.

Mevduat tabanı da belirgin bir artış göstermedi. Kore Merkez Bankası'nın(BOK) Ekonomik İstatistik Sistemi verilerine göre, bu yılın Haziran ayı sonunda tüm karşılıklı tasarruf bankalarının mevduat bakiyesi 100,3 trilyon won oldu; bu, mevduat koruma limitinin yükseltilmesinin hemen ardından, geçen yılın Eylül ayı sonundaki 105 trilyon wona kıyasla yaklaşık 5 trilyon won azaldı.

Geçen yıl Eylül ayında mevduat koruma limiti 50 milyon wondan 100 milyon wona yükseltilmişti; ancak bu değişikliğin yapısal bir fon girişi yaratmadığı görülüyor. Sektörden bir yetkili, 'mevduat sahibi koruma limitinin yükseltilmesinden en çok yararlanacak sektör olarak gösteriliyorduk, ama mevduat artışı etkisi sınırlı kalırken sadece oran yükseliyor' dedi. Yetkili, bunun orta ve düşük kredi notlu müşterilere sunulan kredi kapasitesinin azalmasıyla sonuçlanabileceğini söyledi.

Finansal Hizmetler Komisyonu(FSC), konuyla ilgili olarak Tasarruf Bankaları Merkez Birliği'nin görüşünü ayrıca dinlemeyi planlıyor.