Japonya, kendi hisselerini baz alan tekli hisse kaldıraçlı ETF satışına engel koydu

Japonya Finansal Hizmetler Kurumu (FSA), Japon hisselerini baz alan ve yurt dışında oluşturulan tekli hisse kaldıraçlı borsa yatırım fonlarının (ETF) ülke içinde satılmasının önüne geçti. Kurum, fon paralarının belirli hisselere yoğunlaşmasının temel hisse fiyat oluşumunu ve piyasa oynaklığını sarsabileceğini belirtti.

FSA, 27'sinde (yerel saatle) yayımladığı 'Finansal Ürün İşlem Faaliyetlerine Dair Soru-Cevap' güncellemesinde, yurt dışında kurulan ve Japon hisselerini baz alan tekli hisse kaldıraçlı ETF'lerin finansal ürün işlem kuruluşlarınca sunulmasının 'kamu yararına uygun olmadığı' görüşünü paylaştı. Kurum, söz konusu ürünlerin Japon borsalarında işlem gören temel hisselerin fiyat dalgalanmasını büyütebileceğini ve Japon finans piyasasındaki fiyat oluşumunu ciddi biçimde etkileyebileceğini açıkladı.

Karar, doğrudan Japonya'da kote edilmeyen ancak yurt dışında oluşturulduktan sonra Japon aracı kurumlar üzerinden yabancı yatırım fonu biçiminde satılabilecek ürünleri hedefliyor. Japonya'da zaten tek bir hisseyi baz alan kaldıraçlı ETF'lerin borsaya kote edilmesine izin verilmiyor.

Nikkei, Güney Kore'de Samsung Electronics ve SK Hynix hisselerine dayalı tekli hisse kaldıraçlı ETF'ler etrafında yaşanan piyasa karışıklığının FSA'nın bu kararında etkili olduğunu değerlendirdi. Güney Kore'de Mayıs ayında bu iki şirketi baz alan kaldıraçlı ürünler borsaya girdikten sonra bireysel yatırımcı parası hızla yöneldi; bu da hisse fiyatlarında sert iniş çıkışlara ve işlem hacminde aşırı ısınma endişelerine yol açtı.

Tekli hisse kaldıraçlı ETF, belirli bir hissenin günlük yüzde değişimini kat kat takip eden bir üründür. Klasik ETF'lerden farklı olarak çeşitlendirme etkisi sınırlıdır; fiyat yatırımcının beklentisinin tersine hareket ederse zarar da aynı oranda büyüyebilir.

Güney Kore Finansal Hizmetler Komisyonu (FSC), 15 Mayıs tarihli açıklamasında yurt içi büyük şirket hisselerini baz alan tekli hisse kaldıraçlı ve ters yönlü ürünlerin 27 Mayıs'tan itibaren borsaya kote edileceğini duyurmuştu. FSC o dönem, bu ürünlerin bireysel hisselerin günlük getirisinin katlarını takip ettiğini, bu yüzden zararın kısa sürede büyüyebileceğini, yurt içi hisse fiyat tavan-taban sınırı dikkate alındığında teorik olarak günlük yüzde 60'a varan kayıp yaşanabileceğini açıklamıştı.

Güney Kore piyasasında Samsung Electronics ve SK Hynix'i baz alan ürünlerin işlem hacmi hızla arttı. Finansal otoriteler daha sonra bireysel genel yatırımcıların yeni ve ek alım koşullarını sıkılaştırdı.

TokenPost daha önce, temel teminat şartının sıkılaştırılmasının ardından yurt içi tekli hisse kaldıraçlı ETF işlem hacminin uygulama öncesine kıyasla onda birine kadar gerilediğini aktarmıştı. FSC da 12'sinde yayımladığı verilerde, tekli hisse kaldıraçlı ürünlerin işlem tutarının 30 Temmuz'da 12,4 trilyon won iken 11'inde 700 milyar wona düştüğünü bildirdi.

İki ülke farklı yollar izledi. Güney Kore, yurt içi ürünün piyasaya çıkmasına izin verdikten sonra temel teminat, ön eğitim ve deneme işlemi gibi yatırımcı koruma şartlarını güçlendirdi.

Japonya ise yurt dışında oluşturulan ve Japon hisselerini baz alan tekli hisse kaldıraçlı ETF'lerin ülke içinde dağıtılmasının bizzat kamu yararına aykırı olduğuna karar verdi. Aynı riske karşı Güney Kore sonradan düzenleme yolunu seçerken Japonya neredeyse satış yasağına yakın bir yöntem uyguladı.

Bu adımın yurt içi yatırımcılar için de bir karşılığı var. Yurt içi ve yurt dışı tekli hisse kaldıraçlı ürünlere yatırım yapan bireysel genel yatırımcılar, 31 Temmuz'dan itibaren yeni veya ek alım yaparken en az 30 milyon won nakit temel teminat bulundurmak zorunda.

19'undan itibaren ise 3 saatlik ön eğitim ve Kore Borsası'nın (KRX) deneme işlem şartını tamamlama zorunluluğu da eklendi. Giriş eşiğinin önceye göre yükseltilmesiyle yüksek riskli ürünlerde kısa vadeli alım satımın yoğunlaşması azaltılmaya çalışılıyor.

Piyasa yapısı gereği tekli hisse kaldıraçlı ürünler, temel hissenin günlük arz-talebini ve oynaklığını doğrudan etkileyebiliyor. Özellikle belirli büyük şirket hisselerinde işlem yoğunlaşırsa bunun ETF'in kendi kâr-zarar meselesini aşıp spot hisse fiyat oluşumuna da yük getirebileceği yönünde değerlendirmeler var.

FSA'nın Soru-Cevap güncellemesi, yurt dışında oluşturulan ürünlerin Japonya içinde nasıl ele alınacağına dair bir gözetim kararı niteliğinde. Yurt içi tekli hisse kaldıraçlı ürün düzenlemesinin fiilen oynaklığı azaltıp azaltmayacağı ve Japonya'nın satış kısıtlamasının ilgili ürün tasarımı ile dağıtımını nasıl etkileyeceği ise ayrıca izlenmesi gereken bir konu olarak duruyor.