AI kullanımı %88, çalışma biçimini kökten değiştirenler %5'te kaldı

AI tekrarlayan işleri otomatikleştirdikçe hedef belirleyen, bağlamı yorumlayan ve sonuçların sorumluluğunu üstlenen insan muhakemesinin öneminin arttığı belirtildi. EY araştırmasına göre çalışanların %88'i işlerinde AI kullandı ancak çalışma biçimini kökten değiştirenlerin oranı %5'te kaldı.

EY Küresel Başkan Yardımcısı Julie Teigland (Julie Teigland), 27'sinde Fortune'da yayımlanan yorumunda “AI sistemleri daha özerk hale geldikçe insan muhakemesi daha da önem kazanıyor” dedi. AI tekrarlayan işleri yürütüp verileri ortaya çıkarırken insanların hedefleri ve amaçları belirlemesi, sonuçların sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Teigland, AI'ın gelişiminin insanın rolünü ortadan kaldırmak yerine çalışma biçimini yeniden şekillendirdiğini ifade etti. Tahmin ve uygulama AI'a bırakılırken istisnaların ele alınması, risk alınıp alınmayacağı ve sonuçların anlamının değerlendirilmesi insanların sorumluluğunda kalıyor.

EY'nin 2025 İşin Yeniden Tasarlanması Araştırması, 29 ülkeden 15 bin çalışan ve 1500 işverenle gerçekleştirildi. Araştırmaya katılan çalışanların %88'i işlerinde AI kullandığını belirtirken, bunu çalışma biçimini kökten değiştirecek düzeyde kullananların oranı %5 oldu.

EY, istikrarlı bir yetenek havuzu ile teknoloji kullanımının bir araya gelmesi halinde şirketlerin %40'a kadar ek verimlilik artışı elde edebileceğini açıkladı. Bu oran, mevcut verimliliğin %40'ının kaybedildiği anlamına gelmiyor; yetenek ve teknolojinin birlikte kullanılmasıyla mümkün olabilecek potansiyel artışı ifade ediyor.

Sahada AI kullanımına ilişkin kaygılar da ortaya çıktı. Araştırmaya katılan çalışanların %37'si AI'a bağımlılığın becerilerini ve uzmanlıklarını zayıflatabileceğinden endişe etti. %64'ü iş yükünün arttığını söylerken, yeterli AI eğitimi aldığını belirtenlerin oranı %12'de kaldı.

Bu veriler, AI kullanımı ile çalışma biçiminin dönüşümü arasında fark bulunduğunu gösteriyor. Bir aracı işe eklemek ile hedefleri, iş akışını ve sorumluluk yapısını değiştirmek farklı aşamalar olarak öne çıkıyor.

Dünya Ekonomik Forumu'nun (WEF) 2025 Geleceğin İşleri Raporu'nda da analitik düşünme, işverenlerin aradığı temel beceriler arasında ilk sırada yer aldı. Her 10 şirketten 7'si analitik düşünmeyi temel beceri olarak değerlendirirken AI ve büyük veri ile teknoloji okuryazarlığı, gelecekte önemi en hızlı artacak beceriler arasında gösterildi.

WEF, AI'ın örüntü tanıma ve tahmin konusunda güçlü olduğunu ancak hangi sonuçların önemli olduğu ve sonuçların belirli hedefler ile değerlere göre nasıl yorumlanacağı konusunda insan muhakemesine ihtiyaç duyulduğunu açıkladı. Tekrarlayan işlerin azalması halinde kariyerinin başındaki çalışanların pratik deneyim kazanma fırsatlarının da azalabileceği belirtildi.

Bu nedenle AI'ın benimsenmesi, insan muhakemesinin değerini artırırken muhakeme becerisinin geliştirileceği yolları daraltabilir. AI'ın faydalarının yüksek nitelikli çalışanlarda daha fazla yoğunlaşabileceği ve başlangıç düzeyindeki pozisyonlarda öğrenme açığı oluşabileceği yönündeki endişelerin temelinde bu durum yer alıyor.

EY'nin aktardığı Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD'de faaliyet gösteren içecek üreticisi Lion örneğinde, işlerin yeniden tasarlanması ve çalışan eğitimi AI'ın benimsenmesiyle birlikte yürütüldü. EY, Lion'ın ServiceNow tabanlı çalışma sistemini yeniden tasarlamasının ardından People Services biriminde müşterilere yanıt verme hızının %75 arttığını ve işletme maliyetlerinin yaklaşık %30 oranında iyileştiğini açıkladı.

Daikin'in Kuzey Amerika'daki ERP dönüşümü örneğinde ise AI tabanlı kod üretimi ve otomatik testler sayesinde teslimat hızı yaklaşık %30 arttı. Sayaç işlemlerinde verimlilik %10, finansal kapanış hızı %20 iyileşirken yüksek riskli ve istisnai durumlar çalışanlar tarafından denetlendi.

Lion ve Daikin'e ilişkin performans verileri, EY'nin aktardığı şirket örneklerine dayanıyor. Bu sonuçlar tüm sektörlerin ortalama performansı olarak değil, iş akışının yeniden tasarlandığı ve istisnai durumların insanlar tarafından denetlendiği örnekler olarak sunuldu.

EY ve WEF, AI'ın benimsenmesiyle birlikte eğitim ve sorumluluk yapısının da tasarlanması gerektiğini belirtti. Teknolojiyi kullanıma almakla yetinilmemesi, hedef belirleme, istisnaların ele alınması ve sorumluluk yapısının da birlikte oluşturulması gerektiği vurgulandı.

AI'ın insan muhakemesinin yerini almadığı yönündeki değerlendirme, mevcut çalışma tasarımı ve sorumluluk yapısına ilişkin bir analiz niteliğinde. EY ve WEF'in verileri, AI'dan daha fazla verim alınması için yalnızca teknoloji kullanımının değil, hedef belirleme, eğitim, istisna yönetimi ve sorumluluk yapısının da birlikte tasarlanması gerektiğine işaret ediyor.