ABD ile Türkmenistan enerji ve ulaştırma iş birliğini genişletmeyi görüştü

ABD ile Türkmenistan, 3 Kasım’da Aşkabat’ta enerji ve ulaştırma alanlarındaki iş birliğini genişletme konusunu görüştü.

ABD’deki Türkmenistan Büyükelçiliği, iki ülkenin dışişleri heyetlerinin siyasi istişare toplantısı yaptığını bildirdi. Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşid Meredov (Rashid Meredov) ile ABD Dışişleri Bakanlığı Güney ve Orta Asya İşlerinden Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Samir Paul Kapur (Samir Paul Kapur) heyetlere başkanlık etti.

Taraflar ticaret ve yatırımın yanı sıra enerji ve ulaştırma iş birliğini ele aldı. Eğitim ve kültür alışverişi ile Orta Asya ülkeleri ve ABD arasındaki C5+1 platformu da gündeme geldi.

Türkmenistan devlet haber ajansı TDH, Halk Maslahatı Başkanı Gurbanguli Berdimuhamedov (Gurbanguly Berdimuhamedov) ile Kapur’un ayrıca görüştüğünü aktardı. Türkmenistan tarafı, enerji ihracat güzergâhlarını çeşitlendirme planından söz ederken ABD’nin TAPI projesine ilgisini ve desteğini de gündeme getirdi.

TAPI, Türkmenistan’dan Afganistan ve Pakistan üzerinden Hindistan’a doğal gaz taşımayı amaçlayan kara boru hattı projesi. Güney Asya’ya uzanan TAPI’nin inşaat süreci, Avrupa’ya gaz taşımayı hedefleyen Trans-Hazar boru hattındaki ilerlemeyle karıştırılmamalı.

Afganistan Maden ve Petrol Bakanlığı, TAPI’nin toplam uzunluğunu yaklaşık 1.814 km, yıllık taşıma hedefini ise 33 milyar metreküp olarak açıkladı. Bu miktar proje hedefi; mevcut taşıma hacmini göstermiyor.

TAPI Pipeline Company’nin açıklamasına göre, Herat yönündeki yaklaşık 153 km’lik bölümde 124 km boru kaynaklanıp toprağa döşendi. Bu rakam söz konusu bölümdeki çalışmaları ifade ediyor; projenin tamamının bitme oranı değil.

TAPI Pipeline Company, 24 Ekim’de yaptığı açıklamada Herat yönündeki bölümün yıl sonuna kadar işletmeye alınmasını planladığını bildirdi. Bu tarih, şirketin açıkladığı hedef takvim.

Trans-Hazar boru hattı ise Türkmenistan gazını deniz tabanından Azerbaycan’a ulaştırarak Avrupa pazarına bağlamayı amaçlayan ayrı bir proje. Türkmenistan Dışişleri Bakanlığı, 2023’te yayımladığı açıklamada projenin Azerbaycan’la deniz tabanı sınırlarının belirlenmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti.

2018 tarihli Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme’nin 14. maddesi, deniz tabanındaki boru hatlarının çevre standartlarına tabi olmasını öngörüyor. Çevre standartları, deniz altı doğal gaz hattına ilişkin hukuki koşullardan biri.

Aynı madde, boru hattının geçeceği deniz tabanı kesiminin taraflarının güzergâh üzerinde anlaşmasını şart koşuyor. Bu hüküm tek başına belirli bir proje için yatırım kararı alındığı ya da inşaata başlandığı anlamına gelmiyor.

Sözleşme’nin 22. maddesine göre anlaşma, beşinci onay belgesinin tevdi edilmesiyle yürürlüğe giriyor. Sözleşmenin yürürlük koşulu ile herhangi bir boru hattı projesinin takvimi ayrı konular.

Tasnim News, İran dışişleri bakanının 8 Eylül’de bir parlamento komisyonuna verdiği brifingde sözleşmeyle ilgili yasa tasarısının parlamentoya sunulduğunu söylediğini bildirdi. Haber, tasarının sunulduğunu aktarıyor; onay sürecinin tamamlandığını göstermiyor.

ABD-Türkmenistan İş Konseyi’nin (USTBC) takviminde, iş heyetinin 4-5 Kasım’da Aşkabat’ı ziyaret etmesi planlanmıştı. Takvimde heyet ziyareti yer aldı; boru hattı sözleşmesi ya da yatırım kararı açıklanmadı.