Vitalik Buterin: Kopyala-yapıştır L2 projeleri Ethereum'un geleceğini tehdit ediyor

Vitalik Buterin: “Kopyala-Yapıştır L2 Projeleri, Ethereum’un Genişlemesine Zarar Veriyor”

Ethereum(ETH)’un kurucusu Vitalik Buterin, ağın uzun vadeli geliştirme planlarının tehlikeye girdiğini belirtti. 5’inde (yerel saatle), X’te (eski adıyla Twitter) yaptığı paylaşımda, yalnızca “Ethereum Sanal Makinesi (EVM) uyumlu” olmayı amaçlayan, ancak teknik yenilikten yoksun ‘kopyala-yapıştır’ katman-2 (L2) projelerinin ağı ileriye taşıyacak katkı sunmadığını ve Ethereum’un genişleme potansiyelini zayıflattığını söyledi.

Buterin’e göre, yalnızca tanıdıklık hissi üzerine kurulu L2 ağları, Ethereum’un gelişimini tıkayan bir *alışkanlığa* dönüştü. Bu tür projelerin, hayal gücünü sınırladığını ve yaratıcı çözümler üretme ihtimalini ortadan kaldırdığını vurguladı.

Buterin: “Bir Köprü Kurmakla Ethereum Olunmaz”

Buterin, birçok yeni katman-2 projesinin sadece birer EVM zinciri olmakla kalmayıp, üzerine de “bir hafta gecikmeli çalışan optimistik köprüler” ekleyerek kendini Ethereum'un doğal bir uzantısı gibi göstermeye çalıştığını belirtti. Bu yaklaşımı, bir dönem komisyon tabanlı yönetişim modeli olan Compound’dan yapılan ‘fork’ örneklerine benzeterek eleştirdi.

Özellikle hiçbir köprü kurmadan EVM uyumlu ama tamamen bağımsız çalışan projelerin Ethereum ile bağlantısı bulunmadığını ifade eden Buterin, bu tarz yapıların artık ekosistemde yerinin olmadığını *sert* bir dille ifade etti.

Ethereum’un kendi ana ağındaki genişleme sürecinin hâlâ güçlü şekilde sürdüğünü belirten Buterin, en az 2026’ya kadar EVM blok alanının kademeli olarak büyüyebileceğini dile getirdi. Ancak düşük gecikmeye ve özel koşullara ihtiyaç duyan yapay zekâ gibi yeni alanlar için farklı yapılar gerekebileceğini ekledi. Bu tür durumlarda bile yalnızca mevcut olanı kopyalamak değil, ‘yeni mimariler’ tasarlamak gerektiğini savundu.

“Teknolojisiz Görsel Pazarlama Ethereum’un Ruhu Değil”

Buterin, bu görüşlerinin son dönemde yaptığı diğer çıkışlarla uyumlu olduğunu belirtti. Bugünün L2 ağlarının büyük çoğunluğunun güvenlik açısından Ethereum ağıyla yeterince ilişkili olmadığını ve yalnızca birer ‘marka parçası (shard)’ gibi konumlandığını dile getirdi. Metinlerine göre, bu durum Ethereum’un temel ilkeleriyle çelişiyor.

Ana ağda işlem ücretlerinin düşmesi ve gaz limitlerinin artmasıyla birlikte, her uygulamanın bağımsız bir L2’ye ihtiyaç duymayacağını söyleyen Buterin, yalnızca teknik altyapısı olmadan imaj üzerinden varlık göstermeye çalışan projelerin Ethereum felsefesine *aykırı* olduğunu vurguladı.

Buterin iki geçerli L2 modeli önerdi: İlki, uygulama odaklı zincirler. Bu modelde, hesap yönetimi ve ödeme işlemleri ana ağ üzerinden yapılırken, piyasa tahmin platformları gibi uygulamalar özel rollup’larda çalışıyor. İkincisi ise kurumsal L2 yapılar. Bu modelde devletler veya şirketler zincir üzerine veri yazabiliyor ancak merkeziyetsizlik ve “güven nötrlüğü” özelliklerinden taviz veriliyor.

Buterin, birincisinin gerçek anlamda Ethereum uygulaması sayılabileceğini, ancak ikincisinin Ethereum ekosisteminden sayılmaması gerektiğini belirtti.

Yorum: Ethereum Cephesinde “Nitelikli Genişleme” Tartışması Gündemde

Buterin’in açıklamaları, Ethereum ekosisteminde “genişleme” kavramının teknik ve felsefi boyutlarını yeniden gündeme taşıdı. Sadece EVM uyumluluğu ve köprü bağlantısı kurmak, artık Ethereum için anlamlı bir büyüme stratejisi olarak kabul edilmiyor. Vitalik Buterin, ağın kimliğini ve teknik yaratıcılığını koruyarak ilerlemenin gerekliliğini *bir kez daha* hatırlatmış oldu.