Monero(XMR) borsalardan siliniyor ama on-chain kullanım zirvede: TRM Labs’ten gizlilik ve spy node uyarısı

Monero(XMR) büyük küresel borsalardan art arda ‘delist’ edilmesine ve işlem desteğinin azaltılmasına rağmen, zincir üstü(‘on-chain’) aktivite seviyesini güçlü biçimde koruyor. Düzenleyici baskı ve ‘gizlilik coin’lerine yönelik olumsuz algı gittikçe artarken, gerçek kullanım talebi ve ağın işlevselliğinin ise daha da sağlamlaştığı yönünde değerlendirmeler öne çıkıyor.

Blokzincir analiz şirketi TRM Labs(TRM 랩스), kısa süre önce yayımladığı raporda 2024~2025 döneminde Monero on-chain işlem kullanımının 2022 yılı öncesine kıyasla daha yüksek seviyede kaldığını belirtti. Binance ve Kraken gibi büyük borsaların 2024’te Monero’yu listeden çıkarma veya kademeli destek sonlandırma kararı almasına rağmen, işlem sayısında belirgin bir düşüş gözlenmediği vurgulandı. 2025’te ise Birleşik Arap Emirlikleri(UAE) Dubai finansal otoritesinin, Dubai Uluslararası Finans Merkezi(DIFC) lisanslı platformlarda Monero ve Zcash(ZEC) gibi gizlilik odaklı kripto paraların tamamen yasaklanmasıyla düzenleyici ortam daha da sertleşti.

TRM Labs, “İzlenebilirlik ve uyum(‘komplayans’) sorunları nedeniyle büyük borsalardaki Monero desteği azaldı ancak on-chain veriler, kullanıcı talebinin sarsıldığını söylemeye izin vermiyor” yorumunu yaptı. Bu tablo, düzenleyici riskler ve işlem kolaylığının bozulmasına rağmen gizlilik korumasını önceleyen belirli bir kullanıcı grubunun ağı istikrarlı şekilde kullanmaya devam ettiğine işaret ediyor.

Raporda, suç ve fidye yazılımı(‘ransomware’) ekosisteminde hangi kripto paraların tercih edildiğine dair veriler de yer aldı. TRM Labs’a göre, gerçek dünyada fidye ödemelerinde ‘1 numaralı para birimi’ rolünü hâlâ Bitcoin(BTC) üstleniyor. Pek çok fidye yazılımı grubu Monero ile ödeme talep ediyor, hatta Monero ile ödemeyi seçenlere indirim sunabiliyor. Ancak mağdurlar, erişilebilirliği ve likiditesi daha yüksek olduğu için büyük ölçüde Bitcoin ile ödeme yapma eğilimini koruyor.

Öte yandan darknet pazarlarındaki ödeme tercihleri bunun tam tersini gösteriyor. TRM Labs verilerine göre 2025’te ortaya çıkan yeni darknet pazarlarının %48’i yalnızca Monero ile ödemeyi destekliyor. Bu oran, önceki yıllara kıyasla anlamlı bir artışa işaret ediyor. Kolluk kuvvetlerinin Bitcoin takip kabiliyetinin ciddi şekilde ilerlemesi, darknet ekosistemini daha güçlü anonimlik sunan gizlilik coin’lerinin payını büyüten bir yapıya dönüştürüyor.

Bu veriler, ‘Monero’nun borsalardan kaldırılması → suç amaçlı kullanımın azalması’ şeklindeki basit varsayımın pratikte birebir işlemediğini gösteriyor. Düzenleyici cephede Bitcoin ve Ethereum(ETH) gibi büyük varlıklar giderek daha fazla ‘resmî’ zemine otururken, anonimliği önceleyen alanlarda gizlilik coin’lerinin işlevsel rolünü güçlendirdiği, iki katmanlı bir yapı oluştuğu yorumu yapılıyor.

TRM Labs, Monero’nun ‘ağ seviyesindeki gizlilik’ boyutuna da odaklandı. Monero; halka imzalar(‘ring signature’), gizli adresler(‘stealth address’) gibi kriptografik teknikler sayesinde gönderici, alıcı ve miktar bilgisini gizlemek üzere tasarlanmış başlıca gizlilik coin’lerinden biri. Söz konusu çalışma ise zincirin biraz dışına çıkarak, işlemlerin internet üzerinde nasıl yayıldığını ve düğümler arasındaki iletişim kalıplarını inceledi.

Dünya çapındaki Monero düğümlerini(‘node’) gözlemleyen araştırma ekibi, düğümlerin yaklaşık %14~15’inin diğerlerinden net biçimde ayrışan ‘anormal davranış’ sergilediğini tespit etti. Belirli sunuculara aşırı bağlantı yoğunlaşması ya da işlem yayılma zamanlaması ile yanıt sürelerinde olağandışı kalıplar gibi belirtiler öne çıktı. TRM Labs, bu davranışların doğrudan ağ sızması veya kötü niyetli saldırı anlamına gelmese de, bazı operatörlerin çok sayıda düğümü aynı anda çalıştırıp işlem yayılma rotalarını takip etmeye çalıştığını düşündürebileceğini belirtti.

Eşler arası(‘P2P’) ağ yapısında bir işlemi önce hangi düğümlerin gördüğü, göndericiye dair ipucu haline gelebiliyor. Aynı kişi veya kurum tarafından işletilen geniş bir ‘gözlem düğümü’ ağı bütün dünyaya dağıtılmışsa, bu düğümlerin ilk kez gördüğü işlemleri zaman ve sıralama açısından karşılaştırarak, işlemin hangi IP aralığından ilk defa çıktığı istatistiksel olarak tahmin edilebilir.

TRM Labs raporunda, “Monero’nun on-chain kriptografik yapısı değişmeden korunuyor olsa da, ağ mesajlarının yayılma kalıplarının dış gözlemcilere açığa çıkması teorik anonimlik seviyesini etkileyebilir” uyarısında bulunuldu. Bir başka deyişle, blokzincir üzerindeki veriler sıkı biçimde gizlense bile, bundan önceki ‘ağ katmanı’ aşamasında iz bırakılması, anonimlik için zayıf halka haline gelebiliyor.

Bu kaygılar ışığında Monero geliştiricileri, 2025 Ekim’inde ‘Fluorine Fermi(플루오린 페르미, v0.18.4.3)’ isimli yazılım güncellemesini yayımladı. Bu versiyonun ana hedefi, kullanıcı gizliliği ile ağ güvenliğini aynı anda güçlendirmek. Özellikle hedef alınan konu, Monero topluluğunda ‘spy node(스파이 노드)’ olarak adlandırılan gözlem amaçlı düğümler.

Spy node’lar, şifrelemeyi doğrudan kırmaya çalışmak yerine mümkün olan en fazla sayıda işlemi, mümkün olduğunca erken toplayan düğüm veya düğüm kümeleri olarak tanımlanıyor. Bu düğümler cüzdanları hack’lemeden ya da kriptografiyi aşmadan, işlemlerin ağ içinde nasıl ve hangi rotalarla yayıldığını izleyip IP adresi ya da coğrafi çıkış noktasına dair sonuçlar çıkarmaya çalışıyor.

Fluorine Fermi güncellemesi, bu tür düğümlere maruziyeti azaltmak için eş(‘peer’) seçimi mekanizmasını elden geçirdi. Basitçe özetlenirse, Monero cüzdanının ağa bağlanırken güvenilirlik düzeyi düşük veya şüpheli davranış sergileyen düğümlerle bağlantı kurmaktan kaçınması, buna karşın görece güvenli olduğu doğrulanan düğümleri öncelikli olarak seçmesi sağlandı. Böylece cüzdanların spy node kümelerine aşırı bağlanmasının önüne geçilmesi ve ağ genelinde ‘gözlemlenebilirlik’in azaltılması amaçlandı.

Monero ağının gizlilik zafiyetleri yeni bir tartışma değil. Ancak konunun yeniden alevlenmesine yol açan gelişme, 2024’te sızan bir video oldu. Bu videoda, kolluk kuvveti mensubu olduğu tahmin edilen bir kişinin, kendi kurumları tarafından işletilen düğümler sayesinde Monero ağındaki aktiviteleri izleyebildiklerini ima eden sözleri yer aldı. Görüntülerin yayılması sonrası topluluk içinde “Gerçek takip kapasitesi hangi seviyede?”, “Ağ seviyesindeki gizliliği artırmak için hangi yapısal önlemler gerekiyor?” soruları etrafında hararetli bir tartışma yaşandı.

TRM Labs’in son raporu, gizlilik coin’lerini çevreleyen güç dengelerini çok katmanlı biçimde ortaya koyuyor. Bir yanda Dubai başta olmak üzere düzenleyici kurumlar Monero ve Zcash gibi gizlilik coin’lerinin ana akım finansal sisteme girişini engelleyerek ‘beyaz liste(‘whitelist’) odaklı’ bir piyasa inşa etmeye çalışıyor. Aynı anda kolluk kuvvetleri ve analiz şirketleri, ağ seviyesindeki gözlem tekniklerini geliştirip takip olanaklarını genişletiyor.

Diğer yanda Monero geliştiricileri ve topluluk, protokol yükseltmeleri ve ağ tasarımındaki iyileştirmelerle buna karşılık veriyor. Darknet pazarları ve belirli kullanıcı grupları ise ‘tam gizliliğe’ mümkün olduğunca yakın ödeme araçlarını tercih ederek bu tür varlıkların kullanım payını artırıyor. Düzenlenmiş borsalardaki listelemelerin azalmasına karşın Monero on-chain faaliyetinin istikrarlı kalmasının arkasında, bu ‘teknoloji ve talep arasındaki çekişme’nin yattığı yorumu yapılıyor.

Kısa vadede düzenleyici çizginin daha da sertleşmesi ve gizlilik coin’lerinin kurumsal likidite tarafında geri planda kalması olası görünüyor. Buna rağmen ağ katmanı araştırmaları ve yazılım güncellemeleri sayesinde gizlilik teknolojileri sürekli gelişiyor. Bu durum, Monero başta olmak üzere gizlilik coin’leri etrafındaki tartışmayı kripto para piyasasının en keskin ve uzun soluklu gündem başlıklarından biri olarak tutmayı sürdürecek gibi duruyor.