Ripple(XRP) CTO’su Schwartz’tan XRPL merkeziyetsizlik eleştirilerine sert yanıt: “Kontrolü bilerek istemedik”

리ipple(Ripple) baş teknik sorumlusu(CTO) unvanını onursal olarak taşıyan David “JoelKatz” Schwartz, XRP Ledger(XRPL) için dile getirilen “fiilen merkeziyetsiz olmadığı” yönündeki iddialara açıkça karşı çıktı. XRPL’in ‘unique node list(UNL)’ yapısının doğrulayıcıları ‘permissioned’ hale getirdiği ve Ripple ile yakın aktörlere zincir üzerinde ‘mutlak kontrol’ sağladığı eleştirilerine, bunun “teknik olarak geçerli bir argüman olmadığını” savunarak yanıt verdi.

Tartışma, kripto hedge fonu Cyber Capital kurucusu ve yatırım direktörü(CIO) Justin Bons’un, sektörün “merkeziyetsiz olmayan ‘blokzincirlerini’ reddetmesi gerektiğini” savunduğu uzun bir yazı paylaşmasıyla alevlendi. Bons, Ripple’ın yanı sıra Canton, Stellar, Hedera, Algorand(ALGO) gibi ağları ‘izinli veya yarı-izinli öğeler taşıyan ağlar’ kategorisine koydu. XRPL özelinde ise, “düğümlerin genellikle kamuya açık UNL listesine bağlı olduğunu, bu merkezi tahsisli listeden sapılması halinde fork oluştuğunu” öne sürerek, ‘gücün listeyi yayımlayan tarafa yoğunlaştığını’ iddia etti.

Bons tartışmayı keskin bir ‘ikilik’ üzerinden kuruyor. Ona göre, tamamen ‘permissionless’ olmayan bir sistemin anlamı yok ve kısmen izinli yapılar bile ‘ölümcül kusur’ niteliğinde. Bankalar gibi geleneksel kurumların kontrol edilebilir bir ortamı tercih edebileceğini kabul etse de, uzun vadede “bu kurumların geride kalacağını”, tam ‘permissionless’ sistemleri kurup kullanan ‘kripto yerli’ aktörlerin ise öne çıkacağını savunuyor.

Schwartz ise önce, Bons’un kullandığı “Ripple vakfı ve şirkete zincir üzerinde ‘mutlak güç ve kontrol’ tanıyor” ifadesini hedef aldı. Bunun “nesnel olarak mantıksız” olduğunu söyleyen Schwartz, bu yaklaşımı “birinin Bitcoin(BTC) hash gücünün çoğunluğuna sahip olduğu için 1 milyar BTC yaratabileceğini iddia etmeye” benzetti. ‘Merkeziyet’in doğrudan ‘kural değiştirme’ ya da ‘yasadışı ihraç’ sonucunu doğurduğu varsayımını en baştan reddediyor.

Bons ise, niyetinin doğrudan arz manipülasyonu ya da fon hırsızlığı ima etmek olmadığını belirtse de, ‘çoğunluk etkisinin’ başlı başına risk yarattığını yineledi. Ona göre, “doğrudan para çalmak mümkün olmayabilir ama potansiyel olarak çifte harcama(double-spend) ve sansür(censorship) gündeme gelebilir.” Bunu, “Bitcoin’de bir aktörün hash gücünün çoğunluğunu kontrol ettiği senaryoya” benzeterek, bir podcast üzerinden açık tartışma teklif etti.

Schwartz, “XRPL ve Bitcoin aynı şekilde çalışmıyor” diyerek bu benzetmeyi reddetti. Özetle, XRPL’de bir düğüm kendi seçtiği doğrulayıcıların mutabakatını ‘oy sayımı’ gibi değerlendiriyor; fakat belli doğrulayıcıların “sansür yapalım” ya da “çifte harcamayı kabul edelim” demesi, ağın otomatik olarak bu kararı izlemesi anlamına gelmiyor. Schwartz, “Sizin düğümünüz, seçtiğiniz doğrulayıcıların ne kadar uzlaştığını sayar ve siz istemediğiniz sürece çifte harcama ya da sansürü kabul etmez” diyerek, ‘dürüst olmayan doğrulayıcıların’ bir tür ‘oracle’ değil, “sadece birer oy” olduğunu vurguladı.

Buna karşın Schwartz, ‘hiç hata modu yok’ iddiasında da bulunmuyor. Kabul ettiği asıl riskin, fon çalınması veya çifte harcamadan çok ‘liveness/çalışırlık’ olduğunu belirtiyor. Yani doğrulayıcılar iş birliği yaparak ağın durmasına yol açabilir; fakat bu durumun bile “başarılı bir çifte harcama saldırısına dönüşmeyeceğini” savunuyor. Bu senaryoyu, “XRPL’deki bir tür çoğunluk saldırısı” olarak nitelendirip, “yine de çifte harcama yapamazlar” diye özetliyor. Çözüm olarak da “yeni bir UNL seçilmesini” öneriyor ve bunu, Bitcoin tarafında “yeni bir mining algoritmasına geçilmesi” ile kıyaslıyor.

Schwartz, pratik örneklere de dikkat çekiyor. Ona göre Bitcoin’de işlemlerin seçici biçimde işlenmediği söylenemez ve Ethereum(ETH) tarafında da kötü niyetli işlem sıralaması veya sansür vakaları yaşanıyor. Buna karşın “XRPL işlemlerinde bugüne kadar buna benzer bir örnek görülmediğini, teknik olarak nasıl mümkün olabileceğinin de hayal edilmesinin zor olduğunu” savunuyor. Ancak bu noktada, farklı ağların sansür ve yeniden sıralama kriterleri ile ölçüm yöntemlerinin değiştiği ve bu yüzden tartışmaya açık bir alan oluştuğu da analistler tarafından not ediliyor.

Schwartz daha sonra XRPL’in konsensüs modelini ayrıntılandırdı. XRPL’de yaklaşık ‘5 saniyede’ bir hızlı ‘canlı mutabakat’ turları dönüyor ve doğrulayıcılar, belirli işlemlerin “bu turda mı, bir sonraki turda mı işleneceğini” oyluyor. Bu çerçevede kritik olan, doğrulayıcıya koşulsuz güven değil; “belli bir zamandan önce işlemin görülüp görülmediği konusunda sağlanan mutabakat.”

UNL yapısının gerekçesi ise iki başlıkta toplanıyor. İlk olarak, bir saldırganın sınırsız sayıda doğrulayıcı yaratıp ağa aşırı yük bindirmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. İkincisi ise, bazı doğrulayıcıların pasif kalması veya ayrılması halinde, “kimlerin gerçekten konsensüse katıldığının ölçülmesi.” Schwartz, “Hepsi bu. Yeni özellik aktivasyonu koordinasyonu dışında bir kontrol veya yönetişim yok” diyerek, doğrulayıcıların “koda yazılmamış kuralları dayatamayacağını” özellikle vurguladı.

Tartışmanın vardığı yer, Schwartz’ın altını çizdiği ‘bilinçli olarak tasarlanmış kontrolsüzlük’ argümanı oldu. XRPL’in en baştan, Ripple’ın olası bir sansür talebine kolaylıkla uyamaması, bir başka deyişle Ripple’ın ağ üzerindeki kontrol gücünün kısıtlanması hedefiyle tasarlandığını aktardı. “XRPL’i, bizim kontrol edemeyeceğimiz şekilde dikkatli ve kasıtlı olarak tasarladık” diyen Schwartz, Ripple’ın ABD’de mahkeme kararlarına uymak zorunda olan bir şirket olduğuna atıf yaparak, *“Biz zaten kontrolü ‘istemiyorduk’. Ve kontrol gücünün olmamasının bizim açımızdan da daha sağlıklı olacağına karar verdik”* ifadelerini kullandı.

Teşvikler açısından da, “Diyelim ki Ripple gerçekten sansür ya da çifte harcama yapabiliyor olsun; bu gücü kullanmaya başladığı anda XRPL’e duyulan güven sarsılır ve ağın işlevselliği biter” yorumunu yapıyor. Ona göre ‘yapamadığı için yapmıyor’ türü bir yapı kurmak, hem dış baskılara karşı “olmaz” diyebilme imkânı sağlıyor hem de ekosistemin güven çerçevesini koruyor.

Haberin yazıldığı an itibarıyla XRP, 1,3766 dolar seviyesinden işlem gördü. Dolar/TL kurunun 1 dolar = 1428,10 won üzerinden hesaplandığı senaryoda yaklaşık 1966 won’a denk geliyor. Bu tartışma, XRPL’in *merkeziyetsizlik* düzeyine ilişkin eski ama bitmeyen soruları yeniden gündeme taşıyarak, Ripple ekosisteminin ‘güven çerçevesi’ ve ağ yönetişimi tartışmalarını önümüzdeki dönemde daha da hararetlendirecek gibi görünüyor.