Arthur Hayes: Fed’in İran Savaşı İçin Gevşeyeceği An, Bitcoin(BTC) Rallisinin Tetikleyicisi Olacak

BitMEX(Bitmex) ortak kurucusu Arthur Hayes(Arthur Hayes), ABD’nin İran’a yönelik askeri müdahalesinin genişlemesinin sonunda Fed’in ‘gevşek para politikası’na yol açabileceğini, bu sürecin de Bitcoin(BTC) fiyatını yukarı itebileceğini savundu. Hayes’e göre Orta Doğu’daki gerilim ve savaş ihtimali uzadıkça, *faiz indirimi* veya *likidite artışı* olasılığı büyüyor ve bu da *Bitcoin(BTC)* için destekleyici bir ortam yaratıyor.

1’inde kendi blogunda yayımladığı yazıda Hayes, ABD’nin Orta Doğu’ya müdahalesinin son 40 yılda tekrar eden bir *örüntü* izlediğini dile getirdi. Savaş harcamaları arttıkça ABD bütçesi zorlanıyor, bu baskıyı hafifletmek için de tarihsel olarak Fed’in ‘parayı ucuzlatma’ yoluna gittiğini hatırlattı. Hayes, “ABD İran’da çatışmayı ne kadar uzun sürdürürse, savaşın finansmanını desteklemek için Fed’in ya faiz indirmesi ya da para arzını artırması ihtimali o kadar yükseliyor” diyerek, böyle bir senaryoda *Bitcoin(BTC)*’nin önemli ölçüde fayda görebileceğini öne sürdü.

Kaynak: 1’inde (yerel saatle), Hayes’in kişisel blogu üzerinden yayımlanan makale

Hayes, bu görüşünü desteklemek için önce 1990’daki *Körfez Savaşı* örneğine döndü. 1990 Ağustos tarihli *Federal Açık Piyasa Komitesi(FOMC)* tutanaklarında, “Orta Doğu’daki gelişmelerin etkili para politikası oluşturmayı ciddi biçimde karmaşıklaştırdığı” ifadesi yer alıyordu. Hayes, bu ifadeyi takip eden süreçte Fed’in faiz indirimlerine başladığını hatırlatarak, *jeopolitik şok – para politikası gevşemesi* ilişkisinin yeni olmadığını vurguladı.

Benzer şekilde 2001’deki *11 Eylül saldırıları* sonrasında da Fed’in acil toplandığını, dönemin başkanı Alan Greenspan(Alan Greenspan) liderliğinde politika faizinin 50 baz puan (0,50 puan) aşağı çekildiğini anımsattı. O dönemde Fed, ‘korku ve belirsizliğin’ varlık fiyatları üzerindeki etkisini açıkça tanımlamış, para politikasını bu şokları yumuşatacak bir *tampon mekanizması* olarak konumlamıştı. Hayes, bunun “şok finansal piyasalara yayıldığında Fed’in devreye girip daha ucuz para sunduğu klasik bir örnek” olduğunu belirtti.

Orta Doğu’daki gerilimin hafta sonu aniden yükselmesiyle, *ilk reaksiyonu veren piyasanın kripto* olması da Hayes’in yorumunu güçlendirdi. Geleneksel piyasalar kapalıyken 24 saat açık olan kripto borsaları, adeta “anında fiyatlayan piyasa” işlevi gördü. 28’inde hava saldırılarına ilişkin ilk haberler düşer düşmez *Bitcoin(BTC)*, kısa sürede 66.000 dolardan yaklaşık 63.600 dolar seviyesine indi; yani birkaç dakika içinde sert bir mini çöküş yaşandı.

Ancak hareket kısa sürdü ve yön yeniden değişti. Aynı akşam İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney(Ayatollah Ali Khamenei) hakkında yayılan ölüm haberi sonrası *Bitcoin(BTC)* bu kez 67.000 dolar civarına kadar sert bir tepki yükselişi gösterdi. Haber kaleme alınırken *Bitcoin(BTC)* yaklaşık 66.800 dolar bandında işlem görürken, günlük bazda kayıp yüzde 1’in altına inmiş, son 1 haftalık performans ise yüzde 2,8 artıya dönmüştü. Yine de son 1 aya bakıldığında yüzde 20’yi aşan düşüşle, orta vadede baskının hâlâ hissedildiği görülüyor.

Hayes’e göre kısa vadeli bu dalgalanmalar *esas mesele* değil. Asıl önemli olan, ilk jeopolitik şok değil, *Fed’in hangi noktada ve nasıl tepki vereceği*. 1985’ten bu yana görev yapan tüm ABD başkanlarının Orta Doğu’da çeşitli askeri operasyonlara kalkıştığını, buna eşlik eden finansal oynaklığın ise çoğu zaman “daha ucuz dolar” ve “daha bol likidite” ile yönetildiğini savunuyor. Ona göre *basit deneyim kuralı* şöyle: Savaş ve müdahale maliyeti büyüdükçe, *para politikası gevşemesi* yönündeki baskı da artıyor.

Bu noktada Hayes, özellikle *Başkan Trump*’ı işaret ediyor. ABD’nin İran’daki askeri ve siyasi angajmanının uzaması halinde, Fed’in faizleri aşağı çekerek veya sisteme ek likidite pompalayarak bu yükü hafifletme isteğinin güçleneceğini ileri sürüyor. Hayes, “Trump İran’da son derece maliyetli bir ‘ülke yeniden inşa’ sürecini ne kadar uzatırsa, Fed’in doların ‘fiyatını’ düşürüp ‘miktarını’ artırarak Washington’ın hedeflerini destekleme ihtimali o kadar yükselir” şeklinde bir değerlendirme yapıyor. *yorum: Hayes, burada jeopolitik stratejinin nihayetinde parasal genişlemeye bağlandığını savunuyor.*

Piyasa görünümü tarafında da tabloyu net çizen Hayes, *Bitcoin(BTC)*’in son 5 ayı üst üste düşüşle kapattığını, bunun 2018’den beri nadir görülen bir seri olduğuna dikkat çekiyor. Sadece 2 ayı için yaklaşık yüzde 15’lik bir gerileme yaşanmış durumda. Bu nedenle, hem jeopolitik risklerin arttığı hem de Fed’in henüz net bir “gevşeme” sinyali vermediği bir dönemde, agresif al-sat yerine ‘sabır’ ve ‘bekleme’ stratejisinin daha makul olabileceğini düşünüyor.

Hayes’in vardığı sonuç net: *“Temkinli hareket, bekleyip izlemektir.”* Ona göre asıl alım fırsatı, çatışmanın ilk günlerinde değil; Fed gerçekten faiz indirimlerine başladığında ya da likidite musluklarını yeniden açarak Washington’ın bütçe ve savaş hedeflerini desteklemeye geçtiğinde ortaya çıkacak. Yani tetikleyici, *ilk füze* değil, *ilk faiz indirimi* olacak.

Sonuç olarak belirleyici olan, savaşın gidişatı, bunun ABD ekonomisi ve küresel finansal piyasalar üzerindeki yükü ile Fed’in bu yüke ne hızda ve hangi araçlarla yanıt vereceği olacak. Jeopolitik risk tırmandıkça *Bitcoin(BTC)*, diğer *risk varlıkları* gibi sert düşüş ve ani sıçramalarla dalgalanmaya devam edebilir. Ancak Hayes’e göre, Fed’in yeniden *gevşek para politikası*na dönmesi halinde, bu kez *Bitcoin(BTC)* için güçlü bir toparlanma ve yeni bir ralli zemini oluşabilir.