SEC’nin ‘%85 Kuralı’ Kripto ETF’ler İçin Yeni Standart mı, Yüksek Bariyer mi?

SEC’nin ‘%85 kriteri’ni gündemine almasıyla birlikte, kripto para ETF’lerinin borsaya kote olma koşullarının daha net bir çerçeveye kavuşması bekleniyor. Ancak piyasada, bu adımın onay süreçlerini hızlandırıp hızlandırmayacağı ya da tam tersine yeni bir ‘yüksek bariyer’ oluşturup oluşturmayacağı konusunda görüş ayrılığı var.

27’sinde (yerel saatle), SEC’ye göre New York Menkul Kıymetler Borsası Arca(NYSE Arca), kripto para ve emtia temelli *trust* ürünlerinin kotasyon şartlarını sıkılaştıran bir kural değişikliği teklifi sundu ve bu teklif için kamuoyu görüş süreci resmen başladı. Teklif, ‘kural 8.201-E’yi değiştirerek, *trust* net varlıklarının en az ‘%85’inin’ belirlenmiş ‘uygun varlıklar’dan oluşmasını zorunlu kılmayı hedefliyor.

Yeni çerçeveye göre Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Solana(SOL), Ripple(XRP) gibi belirli bir süre vadeli işlem piyasalarında düzenli olarak işlem görmüş varlıklar ‘uygun varlık’ sayılacak. Bir ürünü listelemek isteyen ihraççıların, toplam varlıkların en az %85’ini bu kriteri karşılayan kripto paralardan oluşturması gerekecek; yalnızca kalan ‘%15’lik’ kısmın uygun olmayan varlıklardan seçilmesine izin verilecek.

Özellikle ‘türev ürünler’ tarafında hesaplama ‘toplam nominal değer’ üzerinden yapılacak. Bu durum, bazı kripto ETF yapılarının teknik olarak kriteri karşılamasını zorlaştırabilir. Örneğin, varlıklarının %95’i Bitcoin(BTC) ve diğer büyük kripto paralardan oluşan bir *trust* gerekli eşiği aşarken, daha karmaşık, Bitcoin ETF opsiyonları gibi türev stratejiler içeren ve uygun varlık oranı %71’de kalan bir yapı bu kurala takılacak.

NYSE Arca, söz konusu düzenlemenin temel amacını ‘piyasa gözetimini güçlendirmek’ ve ‘manipülasyon olasılığını azaltmak’ olarak açıklıyor. Borsa, belirlenen eşiği karşılayan ürünlerin, bu sayede daha öngörülebilir ve potansiyel olarak ‘daha hızlı’ bir listeleme sürecinden faydalanabileceğini vurguluyor.

Öte yandan sektör tarafında kaygılar da öne çıkıyor. İhraççılar, *trust* portföylerinin bu ‘%85’lik’ eşiği ‘günlük’ olarak tutturup tutturmadığını kontrol etmek zorunda olacak ve oran altına düşüldüğünde durumu derhal borsaya bildirmekle yükümlü kılınacak. *Yorum: Karmaşık türev stratejileri kullanan ürünlerde bu tür bir güncel takip hem operasyonel maliyeti hem de uyum riskini artırabilir.* Özellikle yapılandırılmış ve çok bacaklı stratejilere sahip kripto ETP’ler için, kuralın ‘sürdürülebilirliği’ tartışma konusu.

Ayrıca ‘NFT’ gibi *benzersiz* (non-fungible) dijital varlıklar, yeni düzenlemeden açıkça ‘hariç’ tutuluyor. Bu, NFT odaklı veya NFT’leri anlamlı bir payla içeren ürünlerin, kripto ETP’ler için geliştirilen ‘genel listeleme mekanizmasını’ kullanamayacağı ve klasik, daha yavaş işleyen listeleme sürecine tabi olacağı anlamına geliyor.

SEC, teklif hakkında ‘onay’, ‘ret’ veya ‘ek inceleme’ kararlarından birini verebilecek. Kurum içi prosedürlere göre kamuoyu görüş süresinin yaklaşık 21–45 gün aralığında tamamlanması bekleniyor. Bu adım, 2025 yılının ortasında devreye alınan ‘kripto ETP’ler için genel kotasyon standartlarının’ devamı niteliğinde. O dönemde getirilen kurallar sayesinde, tekil ürünler için inceleme süresi yaklaşık ‘240 günden 75 gün civarına’ çekilmişti ve piyasa bunu *hızlanma* sinyali olarak okumuştu.

Buna rağmen pratikte friksiyonlar sürüyor. Grayscale’in rakiplerinden GraniteShares’in Ripple(XRP) ETF başvurusu, arka arkaya yaşanan gecikmelerle karşılaştı ve sadeleştirilmiş kural setine rağmen ‘prosedürel engellerin’ ortadan kalkmadığını ortaya koydu. *Yorum: Piyasa oyuncuları, hızlanan takvim ile artan seçicilik arasında bir denge kurulmaya çalışıldığını düşünüyor.*

Sonuç olarak ‘%85 kuralı’, kripto ETF pazarını ‘standartlaştırma’ ve ‘daha öngörülebilir’ hale getirme girişimi olarak öne çıkıyor. Ancak aynı anda, özellikle karmaşık türev yapılar ve NFT bağlantılı ürünler için yeni bir ‘giriş bariyeri’ yaratma riski taşıyor. Piyasa, bu düzenlemenin sonunda ‘onay hızını mı’ yoksa ‘ürün seçiciliğini mi’ daha fazla öne çıkaracağını dikkatle izliyor.