İran’ın En Büyük Kripto Borsası Nobitex’te Çıkışlar Yüzde 700 Sıçradı: Jeopolitik Gerilim Dijital Sermaye Kaçışını Tetikliyor

ABD-İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarının başlamasıyla birlikte, İran’ın en büyük kripto para borsası Nobitex’te dijital varlık çıkışlarının ‘aniden fırladığı’ bildirildi. Bu hareketlilik, geleneksel finansal ağların denetiminden kaçarak servetini ülke dışına taşımak isteyen yatırımcıların ‘sermaye kaçışı’ sinyali olarak yorumlanıyor.

Londra merkezli blokzincir analiz şirketi Elliptic’e göre, ilk hava saldırılarının hemen ardından Nobitex’ten büyük ölçekli kripto para çıkışları kaydedildi. Elliptic’in verilerine göre, geçtiğimiz cumartesi günkü ilk bombardımandan sonraki birkaç dakika içinde borsanın zincir üstü ‘dışarıya çıkış’ (outflow) hacmi *yüzde 700’e* varan oranlarda artış gösterdi.

Elliptic, bu ani sıçramanın ‘panik satış’tan çok, yerel kullanıcıların İran riyali varlıklarını kripto paralara çevirip *dış cüzdanlara* taşıdığına işaret ettiğini belirtiyor. Bankacılık sistemine uğramadan cüzdanlar arasında gerçekleşen bu transferler, geleneksel finansal düzenlemenin ‘gölge alanı’nda kalmaya daha açık. *Yorum* Bu nedenle son gelişme, jeopolitik sarsıntı dönemlerinde kripto paraların yeniden ‘alternatif kaçış koridoru’ olarak devreye girebileceğini gösteren bir örnek olarak görülüyor. *Yorum*

İran’da 11 milyondan fazla kullanıcının hesap açtığı belirtilen Nobitex, ülkenin dijital varlık ekosisteminde ‘kritik platform’ konumunda. Elliptic’in aktardığına göre borsa, sadece 2025 yılında 7,2 milyar dolar tutarında kripto para işlemi gerçekleştirerek İran kripto piyasasının ‘omurga altyapısı’ işlevi gördü. Ancak Nobitex, İran Devrim Muhafızları Ordusu(IRGC) ile finansal bağlantı iddiaları nedeniyle uzun süredir uluslararası düzeyde mercek altında.

Elliptic, bu yıl ocak ayında yayımladığı bir analizde İran Merkez Bankası’nın yerel para biriminin değer kaybını sınırlamak için Nobitex’i dolaylı olarak kullanmış olabileceğine dair bulguları kamuoyuna açıklamıştı. Söz konusu raporda, riyalin zayıfladığı dönemlerde borsanın fiilen ‘tampon mekanizması’ gibi çalışmış olabileceği vurgulanmış, bu durumun *para politikası ve yaptırım rejimleri* açısından sorunlu olduğuna dikkat çekilmişti.

Son hava saldırıları sonrasında başlayan çıkış dalgasının izini süren Elliptic, fonların bir bölümünün *yurt dışı kripto platformlarına* yöneldiğini tespit etti. Aynı platformların geçmişte de İran kaynaklı kripto hacimlerini kayda değer boyutlarda absorbe ettiğini hatırlatan şirket, savaş riskinin artmasıyla birlikte yatırımcıların varlıklarını *ülke içi sistemin* dışına taşıma eğiliminin güçlendiğini belirtiyor. Bu bakımdan Nobitex’ten son günlerde görülen hızlı çıkışlar, jeopolitik tansiyon ile *dijital sermaye kaçışı* arasındaki bağın yeniden ortaya konması olarak değerlendiriliyor.

Elliptic’e göre bu tür hareketler 2024 yılı boyunca birden fazla kez tekrarlandı. En belirgin örnek 9 Ocak’ta yaşandı; geniş çaplı sokak protestolarının ve hükümetin internet erişimini kademeli olarak kesintiye uğrattığı dönemde Nobitex’ten yapılan kripto para çıkışları bir anda sıçradı. İnternet erişiminin tamamen koptuğu aralıklarda çıkışlar sert biçimde düşerken, bağlantı kısmen geri geldiğinde ise daha sınırlı ama istikrarlı bir çıkış akışı devam etti. Bu durum, bazı kullanıcıların borsa fiilen ‘çevrimdışı’ konuma itilmiş olsa bile varlıklarına erişmek için alternatif kanallar bulmuş olabileceği ihtimalini gündeme getirdi.

Elliptic’in tespitlerine göre, sonrasındaki dönemde de her yeni ABD yaptırım paketi ilan edildiğinde Nobitex kaynaklı kripto para çıkışları belirgin şekilde artma eğilimi gösterdi. Böylece, *yaptırım sıkılaşması* ve *askeri gerilim* gibi şoklar gündeme geldiğinde, kripto paraların varlık transferi ve saklama açısından ‘ikincil ama kritik bir alternatif’ olarak öne çıktığı tablo bir kez daha netleşmiş oldu.

Piyasada ise gözler, Nobitex’ten görülen bu son sert çıkış dalgasının geçici bir ‘savaş paniği’ hareketi olarak kalıp kalmayacağına çevrilmiş durumda. Eğer İran içindeki jeopolitik gerilim ve yaptırım baskısı kalıcı hale gelirse, yatırımcıların yerel para ve bankacılık sisteminden kripto paralara ve yurt dışı platformlara yönelişinin *yapısal bir sermaye kaymasına* dönüşebileceği konuşuluyor. Buna karşılık, gerilimin yatışması halinde Nobitex akışlarının yeniden ‘normalleşmesi’ bekleniyor.

Jeopolitik riskler arttıkça, hem ulusal düzenleyici kurumların hem de Elliptic gibi blokzincir analiz şirketlerinin izleme faaliyetlerinin daha da yoğunlaşacağı öngörülüyor. Bu da hem *Nobitex* hem de küresel ölçekteki büyük borsalar üzerinden geçen İran kaynaklı kripto para akımlarının, önümüzdeki dönemde daha yakından raporlanacağı ve inceleneceği anlamına geliyor.