Uniswap(UNI), ‘sahte token’ davasından tam zaferle çıktı: DeFi ve DEX ekosistemi için kritik ABD emsali

유니스왑(Uniswap), ‘sahte token’ davasında tamamen aklandı: DeFi ekosistemi için kritik emsal

유니스왑(Uniswap)이 플랫폼을 통한 ‘사기성 토큰’ 거래를 방조했다는 iddiayla açılan toplu dava sürecinde tam zafer elde etti ve 2022’den bu yana süren hukuki mücadele fiilen sonlandı. Mahkeme, kimliği belirsiz üçüncü taraf ihraççıların işlediği yasa dışı eylemlerden dolayı, ‘merkeziyetsiz bir protokolün’ geliştiricisini sorumlu tutmanın hukuken mümkün olmadığına hükmetti. Bu karar, *DeFi*, *DEX* ve *açık kaynak akıllı kontrat* tartışmaları için önemli bir ‘hukuki dönüm noktası’ olarak değerlendiriliyor.

3’ünde (yerel saatle), ABD New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi yargıcı Katherine Polk Failla(Katherine Polk Failla), davacılar tarafından sunulan “ikinci tadil edilmiş dilekçe”yi ‘*with prejudice*’ yani ‘nihai ve yeniden dava açılmasına kapalı’ olacak şekilde reddetti. Bu ifade, aynı iddialarla yeniden dava açılmasını fiilen engellediği için, *Uniswap*’a karşı yürütülen toplu davanın hukuki olarak kapanma aşamasına geldiği anlamına geliyor.

Yargıç Failla, davacıların, kimliği belirsiz üçüncü taraf token ihraççılarının gerçekleştirdiği iddia edilen ‘sahtecilik’ vakalarını gerekçe göstererek Uniswap’e sorumluluk yüklemeye çalıştığını, ancak bunun için gerekli hukuki şartların yerine getirilmediğini vurguladı. Mahkemenin odaklandığı temel sorular şöyleydi: Uniswap, *sahte tokenlerin* piyasaya sürülmesine veya alım satımına ‘fiilen ve doğrudan’ dahil oldu mu, ya da bu sahtekarlıkları ‘bilerek görmezden mi geldi’? Kararda, davacıların sunduğu iddia ve delillerin bu ihtimalleri makul ölçüde kanıtlamaya yetmediği açıkça belirtildi.

Bu toplu dava süreci 2022 Nisan’ında başlamıştı. Kendilerini *Uniswap protokolü üzerinden işlem gören “scam token”lere yatırım yapıp zarar eden yatırımcılar* olarak tanımlayan davacılar, protokolü hedef alarak şu tezleri ileri sürdü: Uniswap, kayıtsız bir *menkul kıymet borsası* ve *broker-dealer* gibi çalıştı, buna rağmen *akıllı kontratlar* üzerinden sahte tokenlerin serbestçe alınıp satılmasına imkan verdi. Buna ek olarak, Uniswap’in sağlanan likidite üzerinden aldığı işlem ücretleriyle gelir elde ettiğini, dolayısıyla ortaya çıkan zararlardan da payına düşen sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini savundular.

Ancak yargıç Failla, daha önce 2023 Ağustos’ta benzer iddiaları içeren ilk dilekçeyi de reddetmişti. Bu hafta verilen karar, o önceki ret kararının devamı ve tamamlayıcısı niteliğinde, geride kalan tüm argümanları da kesin biçimde ortadan kaldıran bir ‘nihai bölüm’ olarak görülüyor. Mahkeme, davacıların üç kritik noktada başarısız olduğunun altını çizdi: *sahtekarlığa dair “fiili bilgi(actual knowledge)” iddiasını inandırıcı şekilde ortaya koyamamak*, ilgili eyalet tüketici koruma yasaları kapsamında *aldatıcı davranış* unsurlarını somutlaştıramamak ve *haksız zenginleşme* tezini hukuken makul (plausible) bir çerçeveye oturtamamak.

Karar metninde mahkeme, merkeziyetsiz protokolleri P2P (kişiden kişiye) teknolojilerle karşılaştırdı. Buna göre, belirli bir teknolojinin kötü niyetli kişilerce yasa dışı amaçlarla kullanılabilmesi, o teknolojiyi geliştiren veya sunan tarafların, üçüncü kişilerin tüm yasa dışı işlemlerinden otomatik olarak sorumlu tutulması için yeterli değil. ‘Açık kaynak’ kodlu, herkesin erişimine açık *akıllı kontratlar*ın DeFi ekosistemindeki işleyiş mantığı, bu değerlendirmede belirleyici bir arka plan olarak öne çıktı. Başka bir deyişle, mahkeme, *açık kaynak kodun kötüye kullanılmasında asli sorumluluğun, onu suistimal eden kullanıcıya ait olduğu* görüşünü benimsedi.

Bu kararla birlikte, davada birlikte anılan Uniswap Labs, şirketin CEO’su Hayden Adams(Hayden Adams), Uniswap Foundation ve projeye erken aşamada yatırım yapan üç risk sermayesi şirketi de hukuki yükten kurtulmuş oldu. Karar, yalnızca *Uniswap* özelinde bir zafer değil, aynı zamanda gelecekteki *DeFi* ve *DEX* kaynaklı davalar için referans gösterilebilecek bir *hukuki içtihat* niteliği taşıyor.

Kararın açıklanmasının ardından Adams, X’te (eski Twitter) yaptığı paylaşımda, bu sonucun ‘*yeni bir hukuki emsal*’ oluşturduğunu vurguladı. Adams’a göre, açık kaynak *akıllı kontrat* kodunun dolandırıcılar tarafından kullanılması halinde sorumluluk, kodu yazan geliştiricilerde değil, ‘sahtekarlığı fiilen işleyen’ kişilerde olmalı. *yorum: Bu yaklaşım, geliştirici topluluğu için önemli bir güvence mesajı olarak da okunuyor.*

Piyasa cephesinde de kararın kısa vadeli bir ‘olumlu katalizör’ etkisi yarattığı görüldü. Uniswap’in yerel tokeni Uniswap(UNI), karar günü yaklaşık %6 yükselerek haberin yazıldığı sırada 3,97 dolar civarında işlem gördü. Bu seviye, 1 dolar = 1.466,10 won kuruna göre yaklaşık 5.821 won’a denk geliyor. Öte yandan Bitcoin(BTC) fiyatının 69.000 dolar bandını koruması ve riskli varlıklara yönelik genel iştahı desteklemesi de UNI’deki yükselişi pekiştiren makro bir arka plan olarak öne çıktı.

Sonuç olarak bu karar, Uniswap’in hukuki zaferinin ötesinde, *merkeziyetsiz borsalar(DEX)* ve *açık kaynaklı DeFi protokollerinin* ABD yargısı nezdinde hangi sınırlar dahilinde sorumlu tutulabileceğine dair önemli sinyaller içeriyor. Piyasada, ileride diğer *DeFi* projeleriyle ilgili olası düzenleme ve dava süreçlerinde, Uniswap davasında kullanılan aynı hukuki argümanların tekrar gündeme gelip gelmeyeceği yakından takip edilecek.