Kalshi, Hamaney Tahmin Piyasasında Ödeme Yapmamakla Suçlanıyor: ABD’de Toplu Dava Riski

칼시(Kalshi), İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney(Ali Khamenei) için açtığı ‘görevden ayrılma’ piyasasında pozisyon alan yatırımcılara ödeme yapmamakla suçlanıyor ve bu nedenle ABD’de toplu dava riskiyle karşı karşıya. Davacılar, tartışmalı sözleşme metninin ‘net bir ikili(yes/no) koşul’ sunduğunu savunuyor. Bu durum, *tahmin piyasası* platformlarının ‘kuralları nasıl ve ne kadar görünür şekilde duyurduğu’ sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Bloomberg Law’a göre ABD Kaliforniya Orta Bölge Mahkemesi’nde kısa süre önce kalshi aleyhine bir toplu dava başvurusu yapıldı. Dava başvurusunda yer alan trader’lar, kalshi’nin Hamaney’in belirli bir tarihe kadar görevden ayrılıp ayrılmayacağına ilişkin bir piyasa açtığını, yatırımcılara ‘görevden ayrılma(Leave office)’ gerçekleştiği takdirde ‘evet(yes)’ pozisyonuna tam ödeme yapılacağı yönünde beklenti oluşturduğunu, buna rağmen vade sonunda ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia ediyor.

Uyuşmazlığın merkezinde, kalshi’nin Hamaney piyasasına uygulandığını belirttiği ‘ölüm istisnası(death carveout)’ yer alıyor. Davacı taraf, kalshi’nin bu istisnayı net biçimde ancak saldırı haberleri yayılmaya başladıktan sonra öne çıkardığı görüşünde. Özellikle 28’inde (yerel saatle), ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırısı haberleri gelmesine rağmen kalshi’nin işlemleri durdurmadığı, aksine piyasayı açık tutarak ‘evet’ yönlü yeni alımları teşvik ettiği, buna karşın içeride bu senaryoda ödeme yapılmayacağının zaten bilindiği ileri sürülüyor.

Söz konusu piyasanın durdurulmadan önce yaklaşık 54 milyon dolar işlem hacmine ulaştığı bildiriliyor. Bu rakam, 1 dolar=1484,50 won kuruyla yaklaşık 801 milyar 630 milyon won’a denk geliyor. *Tahmin piyasalarının* doğası gereği hedge amaçlı ve spekülatif işlemlerin iç içe geçtiği düşünüldüğünde, belirli bir haber akışı sırasında piyasa operatörlerinin ‘işlemleri hangi kriterlerle sürdüreceği veya durduracağı’ ve ‘hangi riskleri ne kadar detaylı anlatmak zorunda olduğu’ temel tartışma başlıkları haline geliyor.

‘yorum’Bu tarz piyasalar kripto türev ürünleri ve on-chain tahmin protokolleri için de ciddi ‘operasyonel şeffaflık’ dersi niteliği taşıyor.‘yorum’

“koşullar netti” iddiası ve “ölüme bağlı piyasa açmıyoruz” savunması

Davacı taraf, sözleşme metninin “net, gayet açık ve ikili” olduğunu savunuyor. Metindeki temel ifadenin, Hamaney’in görevini ‘bırakması’ halinde ödeme yapılacağı yönünde olduğu vurgulanıyor. Trader’ların bakış açısından, görevden ayrılma sebebinin sağlık, siyasi değişim ya da ölüm olmasının sonucu değiştirmeyeceği; hepsinin ‘görevden ayrılma’ ile sonlandığı ve bu nedenle ödeme kapsamına girdiği iddia ediliyor. Dava, sözleşme ihlali ve Kaliforniya eyalet yasalarının ihlali temeline dayanıyor; tazminat, haksız kazancın iadesi ve gelecekteki bildirim uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik mahkeme emri talep ediliyor.

Kalshi’nin CEO’su Tarek Mansour ise sosyal medyada yaptığı açıklamalarda şirketin “bir kişinin ölümüne doğrudan bağlı tahmin piyasası sunmadığını” belirtti. Tepkiler büyüyünce Mansour, 1’inde (yerel saatle) yaptığı ek paylaşımda “kuralların net olduğunu ve mümkün olduğunca vurgulamaya çalıştıklarını, ancak trader’ların bu uyarıların yeterince göze çarpmadığını dile getirdiğini” söyledi. Mansour ayrıca, şirketin bu piyasaya ilişkin ücretleri ve oluşan ‘net kayıpları(net losses)’ kendi kasasından telafi edeceğini açıkladı. Bununla birlikte, benzer sözleşmelerde ‘ölüm istisnası’ varsa, bu maddenin çok daha görünür şekilde sunulması için bildirim yöntemlerini güncelleme sözü verdi.

Dava, trader’lar Adam Risch ve Yonatan Gliksman tarafından açıldı; temsilci hukuk bürosu ise Novian & Novian LLP. Toplu dava kapsamı, Hamaney’in ‘görevden ayrılması’ piyasasında ‘evet(yes)’ pozisyonu taşıyan ABD merkezli tüm trader’ları kapsayacak şekilde tanımlanmış durumda.

Tahmin piyasalarına artan düzenleyici baskı ve ‘operasyonel-risk’ boyutu

Kalshi gibi *tahmin piyasası* platformları, ABD’de regülatörlerin artan baskısıyla karşı karşıya. Bazı eyaletler, sunulan ‘event contract’ ürünlerinin fiilen ‘kumar’ kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, dolayısıyla eyalet yasalarına aykırılık riski taşıdığını savunuyor. Bu ortamda açılan son dava, sadece bir ‘ödememe’ anlaşmazlığı olmanın ötesine geçerek, tahmin piyasası işletmecilerinin sözleşme maddelerini nasıl gösterdiği ve açıkladığı, özellikle de ‘önemli bilgilerin görünürlüğü(prominence)’ konusunu gündemin üst sıralarına taşıyabilir.

Piyasa katılımcıları, bu davanın *tahmin piyasalarının* büyümesini frenleyen bir risk faktörü mü olacağına yoksa tam tersine ‘açıklama standartları’ ve ‘tip sözleşme’ altyapısının güçlenmesine yol açan bir dönüm noktası mı haline geleceğine odaklanmış durumda. Platformun zarar telafisine gitmesi, güven sorununu tek başına çözmeye yetmeyebilir. İşlem durdurma zamanlaması ve istisna maddelerinin yatırımcıya ne kadar açık ve zamanında duyurulduğu konusundaki soru işaretleri giderilmezse, benzer piyasalarda likidite ve katılım iştahında kalıcı bir azalma görülebileceği değerlendiriliyor.

‘yorum’Özellikle kripto temelli tahmin protokollerinde akıllı sözleşme koşullarının yalın, şeffaf ve zincir üstünde kolay doğrulanabilir olması, bu tarz hukuki risklerin önüne geçmek için kritik hale gelmiş durumda.‘yorum’