Kalshi’de ‘ölüm piyasası’ krizi: Hamaney sonrası hesaplama kuralı tartışma yarattı

Kalshi’nin ortak kurucusu Tarek Mansour, İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney(Ayatollah Ali Khamenei)‘in ölümünün doğrulanmasının ardından platformdaki bazı pozisyonların neden ‘geçersiz’ sayıldığını ve nasıl yeniden hesaplandığını açıkladı. Mansour, ‘ölüm’ ile doğrudan bağlantılı tahmin piyasalarından kazanç elde edilmesini engelleyen kuralları uyguladıklarını savunuyor. Ancak kullanıcıların bir kısmı, bu düzenlemenin ‘kârı sınırladığı’ gerekçesiyle tepki gösteriyor.

Mansour, X (eski Twitter) üzerinde yaptığı paylaşımda “Biz, ölümle doğrudan bağlantılı piyasaları listelemiyoruz. Potansiyel sonuçları arasında ölümün yer alabildiği piyasalar söz konusu olduğunda ise, insanların ölümden kâr elde etmesini engelleyecek kurallar tasarlıyoruz. Bu durumda da aynısını yaptık” dedi.

İran devlet medyası, pazar günü erken saatlerde Hamaney’in ölümünü duyurdu. Haberlerde, ölümün İsrail ve ABD’nin bir gün önce gerçekleştirdiği saldırının ardından doğrulandığı aktarıldı.

Kalshi, ‘Ali Khamenei out as Supreme Leader’ başlıklı, Hamaney’in ‘en yüksek liderlik’ görevinden ayrılıp ayrılmayacağına yönelik piyasanın ‘hesaplama yöntemini’ değiştirdi. Mansour, bu piyasada oluşan ‘tüm işlem ücretlerini’ kullanıcılara iade edeceklerini, Hamaney’in ölümünden ‘önce’ pozisyon açmış olan yatırımcıların ise ‘ölümden hemen önceki son işlem fiyatı(last-traded price before his death)’ üzerinden ödeme alacağını açıkladı.

Buna karşılık, ölüm haberinin doğrulanmasından sonra yeni pozisyon alan kullanıcılara, pozisyona girdikleri andaki daha yüksek alış fiyatı ile ölümden önceki son işlem fiyatı arasındaki ‘farkın’ iade edilmesi şeklinde bir hesaplama uygulandığı belirtildi.

Kalshi sözcüsü, Cointelegraph’a yaptığı açıklamada platformun ‘ölüm piyasalarını(death markets) yasaklayan’ politikasının “açık ve uzun süredir geçerli bir ilke” olduğunu vurguladı. Şirket, cumartesi günü de aynı politikayı yeniden hatırlattı. Mansour, tartışmalı piyasaya ait kurallarda ‘death carveout(ölümle ilgili istisna maddesi)’ ibaresinin açıkça yer aldığını savundu.

Buna rağmen, karar sonrası çevrim içi ortamda tartışma büyüdü. Bazı kullanıcılar, Kalshi’nin sonradan devreye aldığı hesaplama yöntemiyle ‘kullanıcı kazançlarını’ sınırladığını iddia ederken, tahmin piyasalarının adaleti ve şeffaflığı konusunda da soru işaretleri dile getirildi.

Jeopolitik gerilimin arttığı dönemlerde tahmin piyasalarında ‘içeriden bilgiyle işlem’ şüphesinin de büyüdüğü belirtiliyor. Bloomberg’e göre, şubat ayında rakip platform Polymarket’te 6 trader, “ABD’nin ay sonundan önce İran’ı vuracağı” yönündeki piyasada yaklaşık 1 milyon dolar (yaklaşık 14,7 milyar won) kazanç elde etti.

İlgili 6 cüzdanın tamamının şubat ayında açıldığı, işlemlerin büyük kısmının yalnızca İran saldırısı ile ilgili piyasalarda gerçekleştiği bildirildi. Bazı pozisyonların, İran’ın başkenti Tahran’da ilk patlama sesleri duyulmadan ‘birkaç saat önce’ açıldığı ortaya çıkınca, zincir üstü araştırmacı ve analistler ‘içeriden bilgi kullanımı’ ihtimalini tartışmaya başladı.

Ocak ayında ise Başkan Trump, Venezuela’nın eski devlet başkanı Nicolás Maduro ile bağlantılı baskın ve yakalama operasyonuna dair gizli bilgileri sızdıran bir kişinin ABD kolluk kuvvetlerince yakalandığını duyurmuştu. Bu açıklamanın ardından zincir üstü analiz platformu Lookonchain, Trump’ın sözünü ettiği sızıntının, Caracas baskını öncesinde Polymarket’te ‘doğru tahmin’ yapan adreslerle ilişkili olabileceği yönünde bir değerlendirme paylaştı.

Kalshi’deki son ‘hesaplama’ tartışması, tahmin piyasalarının jeopolitik risklerle kesiştiği noktada ‘kural tasarımı’ ve ‘sonradan uygulama’ sınırlarının nerede çizilmesi gerektiği sorusunu yeniden gündeme taşıyor. Aynı zamanda, bilgi asimetrisinin büyük olduğu bu tür dönemlerde piyasa güveninin nasıl korunabileceği konusundaki tartışmaları da alevlendiriyor.