Ethereum(ETH) Vakfı’ndan kurumsal stake’i kolaylaştıracak ‘DVT-lite’ deneyi: 72.000 ETH stake edildi

이therium(ETH) ekosisteminde ‘daha kolay ve daha güvenli’ stake için dikkat çeken bir deney başlatıldı. Ethereum Vakfı, kurumsal yatırımcıların karmaşık altyapı kurmadan stake’e katılabilmesini hedefleyen bu çalışma ile hem katılım tabanını genişletmeyi hem de ağın ‘merkezsizleşme’ düzeyini artırmayı amaçlıyor.

Vitalik Buterin Ethereum kurucu ortağı, X üzerinden yaptığı açıklamada vakfın, dağıtık doğrulayıcı teknolojisinin ‘basitleştirilmiş’ bir versiyonu olan ‘DVT-lite’ ile 72.000 Ethereum(ETH) stake ettiğini duyurdu. Deneyin hedefi, tek bir doğrulayıcıyı birden fazla makine üzerinde çalıştırma sürecini mümkün olduğunca sadeleştirmek. Buterin, hedefi ‘tek tık’a yakın bir deneyime indirmek olarak tanımlıyor. Operatör, doğrulayıcı düğümünü çalıştıracağı bilgisayarları seçip yazılımı kuruyor ve her makineye aynı anahtarı giriyor; sistem ise düğümleri otomatik bağlayıp stake sürecini başlatacak şekilde tasarlanıyor. Buterin, ‘kurumlar için dağıtık stake’i olabildiğince kolay ve tek tık seviyesine getirmek istediğini’ vurguluyor.

Bugün Ethereum doğrulayıcılarının çoğu, blok imzalama anahtarlarını tek bir sunucuda tutarak ağa katılıyor. Bu yapı, donanım arızası veya ağ kesintisi durumunda doğrulayıcının durmasına ya da ‘slashing’ ve kesinti cezası gibi risklere yol açıyor. DVT yaklaşımı ise, tek bir doğrulayıcıyı birden fazla bağımsız makinenin ortaklaşa işletmesi üzerine kurulu. Bazı düğümler sorunsuz çalıştığı sürece doğrulayıcı aktif kalabiliyor. Ancak mevcut DVT çözümlerinin ağ yapılandırması, anahtar yönetimi ve düğümler arası koordinasyon gibi konularda dağıtımı zor olduğu eleştirileri vardı. Buterin, bu ‘aşırı karmaşıklığın’ büyük stake sağlayıcılarına güç kayması yaratan temel faktörlerden biri olduğuna uzun süredir dikkat çekiyor. ‘DVT-lite’ ile amaç, bu karmaşık süreci otomatikleştirerek kurumların ileri düzey altyapı bilgisi gerektirmeden dağıtık doğrulayıcı çalıştırabilmesini sağlamak. Test sürecinin gerçek kullanıma evrilmesi halinde, Ethereum stake piyasasında katılımcı profilinin çeşitlenmesi ve belirli sağlayıcılarda yoğunlaşmanın azalması bekleniyor.

Yapay zeka(AI) tarafında ise tartışma ‘işleri yok eden teknoloji’ söylemi etrafında dönerken, Nvidia(NVDA) CEO’su Jensen Huang, kaleme aldığı bir makaleyle farklı bir çerçeve çizdi. Huang, AI’yı ‘sadece sohbet robotu’ değil, elektriğin yaygınlaşmasına benzer ölçekte bir endüstriyel dönüşüm olarak tanımlıyor ve bu dönüşümün fiziksel altyapı tarafında ciddi istihdam yaratacağını savunuyor. AI altyapısını enerji(şebeke ve elektrik üretimi) → çipler → fiziksel altyapı(data center, soğutma, inşaat) → modeller → uygulamalar şeklinde ‘5 katmanlı bir pasta’ olarak anlatan Huang, veri merkezleri, enerji altyapısı ve ağ tesisleri için elektrikçi, tesisatçı, kaynakçı, çelik konstrüksiyon işçileri ve ağ teknisyenleri gibi alanlarda ‘yüksek vasıflı emek’ talebinin büyüdüğünü öne sürüyor. ‘Bu dönüşüme dahil olmak için bilgisayar bilimi doktorası gerekmiyor’ mesajını da özellikle ekliyor. Onun anlatısına göre geleneksel yazılım önceden yazılmış komutları çağırırken, AI bağlama göre her seferinde ‘yeni bir cevap üretiyor’. Yani ‘doğruyu arayıp bulmak’ yerine ‘türeterek oluşturuyor’. Bu nedenle, enerji katmanından başlayarak tüm hesaplama yığını yeniden tasarlanmak zorunda ve bu da gerçek dünyada büyük ölçekli yatırım ve istihdam anlamına geliyor. Artan iş güvencesizliği algısı ve teknoloji hisselerindeki oynaklık düşünüldüğünde, bu perspektifin piyasa psikolojisi üzerindeki etkisi de yakından izleniyor.

DeFi tarafında Aave(AAVE) protokolünde son 24 saatte yaklaşık 27 milyon dolar (yaklaşık 398 milyar TL düzeyinde) likidasyon gerçekleşmesi piyasada soru işaretleri yarattı. Bazı kullanıcılar, Lido’nun stake türevi tokeni wstETH’nin fiyatlamasında geçici bir ‘fiyat kayması(glitch)’ olabileceğini öne sürdü. Risk yönetim firması Chaos Labs’in on-chain verilerine göre, ilgili zaman diliminde likidasyon hacminde ani bir sıçrama görüldü. Gözlemciler, Aave’nin teminat değerini hesaplamak için kullandığı risk oracle sisteminin fiyat güncelleme mantığıyla ilişki olabileceğini düşünüyor. Oracle sistemleri, zincir dışı fiyat verisini zincir üstü protokollere taşıyor ve Aave gibi borç verme protokollerinde teminatın ne zaman yetersiz hale geldiğini belirleyip tasfiyeyi tetikliyor.

Benzer bir durum yakın zamanda Moonwell adlı DeFi borç verme protokolünde yaşanmıştı. Oracle yapılandırma hatası nedeniyle Coinbase sarmallı Ethereum(cbETH) yaklaşık 1 dolar olarak yanlış fiyatlandı ve yaklaşık 1,8 milyon dolar tutarında sorunlu kredi oluştu. Aave tarafında gündeme gelen wstETH, Ethereum(ETH) stake ödüllerini zaman içinde biriktiren yapısı nedeniyle normal şartlarda 1 ETH’den biraz daha yüksek bir fiyata sahip oluyor. X üzerinde LTV Protocol tarafından paylaşılan değerlendirmeye göre, likidasyon anında Aave risk oracle’ı 1 wstETH’yi yaklaşık 1,19 ETH olarak hesaplarken piyasa fiyatı 1,23 ETH civarındaydı. Ancak ilgili dönemde wstETH işlem hacmi 10 milyon dolar seviyesinde, yani görece sınırlıydı. Bu nedenle, bu fiyat farkı üzerinden devasa arbitraj işlemleri yapılmış olma ihtimalinin zayıf olduğu belirtiliyor. Aave Labs kurucusu ve CEO’su Stani Kulechov, X’te yaptığı açıklamada ‘Aave protokolünün etkilenmediğini’ söyledi. Chaos Labs, sorunun akıllı sözleşmede saklanan parametre uyumsuzluğundan kaynaklandığını aktardı; referans kur ve zaman damgasının tam senkronize olmaması nedeniyle CAPO sisteminin ‘izin verilen azami kuru’ piyasa değerinin altında hesapladığı ifade edildi. Bu olay, DeFi protokollerinin oracle tasarımına ve parametre güncellemelerine ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koyarken, teminat varlıkları ve fiyat akışlarının yapısına yönelik denetim ihtiyacını da artırıyor.

NFT ve Web3 oyun tarafında Pudgy Penguins(PENGU) projesi, amiral gemisi oyunu ‘Pudgy World’ü herkese açtı. En dikkat çeken nokta, oyunu sadece oynayan birinin bunun kripto temelli bir Web3 oyun olduğunun ‘mutlaka anlaşılmaması’. Uzun süredir Web3 oyunlarının, cüzdan ve token tarafını öne çıkarırken ‘oyun deneyimini’ geri plana ittiği eleştirileri yapılıyordu. Pudgy World tam tersine, ‘önce oyun, sonra token ekonomisi’ yaklaşımıyla bu algıyı kırmaya çalışıyor. İlk olarak 2023 sonunda Art Basel etkinliğinde tanıtılan tarayıcı tabanlı oyun, ‘The Berg’ adlı evrende geçen 12 köy, hikâye görevleri ve mini oyunlardan oluşuyor. Oyuncu, ‘Pengu’nun ‘Polly’yi aradığı’ bir ana senaryoyu takip ediyor. Projenin ortak kurucularından @chefgoyardi, açık kaynak web teknolojileriyle hafif bir dünya inşa aracı geliştirdiklerini; Maya, Cinema4D, Blender gibi araçlarda üretilen görsel varlıkların özel bir otomatik dönüşüm hattı üzerinden web’e uygun formata çevrildiğini anlatıyor. Tarayıcı koşulları için optimize edilmiş fizik motoru sayesinde düşük donanımda bile yüksek kare hızı ve akıcı hareket sağlandığı vurgulanıyor. Konsept, bir dönem 2 milyar kayıtlı kullanıcıyı aşan Disney’in ‘Club Penguin’ tarayıcı dünyasına aşina olanlara güçlü bir nostalji hissi de veriyor. Kripto unsurları geri planda tutan bu model, Web3’ün kitlelere açılımında yeni bir strateji örneği olarak öne çıkıyor.

Kurumsal ve altyapı haberlerinde, Mastercard(MA) dijital varlık ve ödeme sektöründen 85’in üzerinde şirketle birlikte ‘Crypto Partner Program’ adlı yeni iş birliği ağını duyurdu. Binance, Circle, Ripple(XRP), Gemini, PayPal(PYPL), Paxos gibi oyuncularla yürütülecek programın amacı, blockchain tabanlı ödeme çözümlerini mevcut banka ve üye işyeri ağlarıyla entegre eden somut kullanım senaryoları geliştirmek. Mastercard, sınır ötesi para transferleri, B2B ödemeler ve küresel maaş ödemeleri gibi alanlarda talebin şimdiden oluştuğunu belirtiyor. Böylece geleneksel ödeme devleri açısından stratejinin, mevcut sistemleri ‘yerine koymaktan’ çok ‘blockchain ile köprülemek’ olduğu netleşmiş durumda.

Bitcoin(BTC) hash oranı açısından önde gelen madencilik havuzlarından Foundry Digital, gelecek ay Zcash(ZEC) madencilik havuzu başlatmayı planladığını açıkladı. Şirket, ABD merkezli uyum kontrolleri, raporlama standartları ve operasyonel gözetimle ‘kurumsal seviye’ bir madencilik altyapısı sunma hedefini dile getiriyor. Avrupa Birliği’nde yeni kripto vergi raporlama kurallarının yürürlüğe girmesi ve zincir üstü analiz araçlarının gelişmesiyle gizlilik ihtiyacının tekrar gündeme geldiği bir dönemde, gizlilik odaklı coin altyapılarının nasıl evrileceği yakından izlenecek.

Regülasyon ve politika cephesinde, Binance ile Wall Street Journal’ı(WKLY; yayıncı: Dow Jones) karşı karşıya getiren hukuki süreç gündemde. WSJ’nin, ABD Adalet Bakanlığı’nın İran bağlantılı yaptırım kaçakçılığı iddiaları kapsamında Binance’i incelediğini yazmasının ardından, borsa aynı gün Dow Jones’a karşı iftira davası açtığını duyurdu. Binance, haberde yer alan uyum uygulamaları ve İran bağlantılı işlemlerin ele alınma biçiminin ‘yanlış ve itibar zedeleyici’ olduğunu savunuyor. Özellikle yaptırım kapsamındaki fon akışlarını gündeme getiren çalışanların işten çıkarıldığı iddiasını reddeden şirket, ilgili personel hakkında alınan kararların iç veri koruma politikalarının ihlaline dayandığını belirtiyor.

ABD’de yasa yapıcı cephede ise Kaliforniya’dan Demokrat senatör Adam Schiff, terör, savaş, suikast ve ölümle ilgili olaylara bağlanan tahmin piyasası sözleşmelerini yasaklamayı hedefleyen bir tasarı sundu. ‘DEATH BETS Act’ olarak tanımlanan teklif, Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu’nun(CFTC) kamu yararı gerekçesiyle böyle sözleşmeleri onaylama takdirini sınırlamayı ve yasa metnine açık bir yasak hükmü eklemeyi amaçlıyor. Olay odaklı işlem(event trading) alanında regülasyon yönünün değişmesine yol açabilecek bu hamle, ilgili platformlar ve geniş piyasa için belirsizlik ve baskıyı artırabilecek nitelikte.