ABD mahkemesi Anthropic davasında hükümete hak verdi: Yapay zeka ulusal güvenlik yetkisi genişliyor

ABD mahkemesi, Anthropic’e yönelik ‘güvenlik riski’ kararını onadı… Hükümete AI kontrolünde geniş yetki

ABD Temyiz Mahkemesi, yapay zeka şirketi Anthropic’in ‘ulusal güvenlik tedarik zinciri riski’ statüsünün durdurulması için yaptığı başvuruyu reddetti. Böylece Anthropic’in bazı ürünlerine yönelik ABD Savunma Bakanlığı kısıtlamaları şimdilik yürürlükte kalacak ve hükümetin ‘yapay zeka’ üzerindeki kontrol yetkisi ‘öncelikli kamu yararı’ olarak tanınmış oldu.

Karara göre, mahkeme geçen çarşamba günü şirketin acil yürütmeyi durdurma talebini kabul etmedi. Üç yargıçtan oluşan heyet, “hükümetin askeri çatışma koşullarında ‘kritik yapay zeka teknolojilerini’ nasıl temin edeceğini ve kimler üzerinden yöneteceğini belirleme çıkarının daha ağır bastığını” vurguladı. Anthropic ise bu ‘risk’ etiketinin şirketi ciddi ‘mali’ ve ‘itibar’ kaybına sürüklediğini savunmuştu. Ancak mahkeme, dengeyi ‘devlet lehine’ kurdu.

Gerilim, 2025’in 7’nci ayında Anthropic ile Savunma Bakanlığı arasında imzalanan anlaşmayla başladı. Taraflar, Anthropic’in büyük dil modeli ‘Claude’u gizli devlet ağlarında kullanılacak ilk LLM’lerden biri olarak onaylama olasılığını masaya yatırmıştı. Fakat bu işbirliği bu yıl şubatta dağıldı. ‘Hükümet’ sözleşme şartlarının yeniden görüşülmesini isteyerek, modelin ‘askeri amaçlarla kullanımına’ yönelik sınırların kaldırılması için bastırdı. Anthropic ise teknolojisinin ‘öldürücü otonom silah sistemlerinde’ ya da ‘ABD vatandaşlarına yönelik kitlesel gözetim altyapısında’ kullanılmasına karşı çıktı.

Gerginliğin tırmanmasının ardından Başkan Trump, şubat sonunda tüm federal kurumlara Anthropic ürünlerini kullanmayı bırakma talimatı verdi. Anthropic, mart ayında açtığı davada bu adımı “hukuksuz bir misilleme kampanyası” olarak nitelendirdi. Kaliforniya Kuzey Bölge Mahkemesi aynı ay içinde Savunma Bakanlığı’nın ‘risk’ kararına yönelik geçici tedbir talebini kısmen kabul ederken, Trump’ın talimatını ‘Orwellvari’ bir müdahale olarak tanımladı. Ancak federal tedarik kuralları nedeniyle Anthropic, Kaliforniya’daki süreçle eşzamanlı olarak Washington D.C.’deki Temyiz Mahkemesi’nde ayrı bir hukuki mücadele yürütmek zorunda kaldı.

Son temyiz kararında mahkeme, Anthropic’in belli ölçüde ‘telafisi güç zarara’ uğrayabileceğini kabul etse de, “hükümet menfaatinin üstün geldiği” sonucuna vardı. ABD Adalet Bakan Vekili Todd Blanche, X’te(X) yaptığı açıklamada kararı “askeri hazırlık seviyesi için ezici bir zafer” olarak niteledi ve “askeri yetki ve operasyonel komuta Başkan ve Savunma Bakanlığı’na aittir” ifadelerini kullandı.

‘Yapay zeka’ sektöründe bu dava, ABD hükümeti ile büyük ‘AI şirketleri’ arasındaki güç mücadelesinde potansiyel bir dönüm noktası olarak yorumlanıyor. Özellikle bu tür bir ‘ulusal güvenlik tedarik zinciri riski’ etiketinin ilk kez bir ABD’li teknoloji şirketine uygulanması, benzer baskıların diğer firmalara da yayılabileceği endişesini artırıyor. ‘AI teknolojisinin’ giderek daha açık biçimde ‘stratejik güvenlik varlığı’ olarak sınıflandırılması, şirketlerin ‘ticari büyüme hedefleri’ ile ‘devletin güvenlik odaklı talepleri’ arasında yeni çatışma alanlarına yol açabilecek gibi görünüyor.