Aave(AAVE)’de likidite krizi: rsETH hack’i sonrası 6,6 milyar dolarlık ‘bank run’ DeFi’yi kilitledi

에이브(AAVE)’de likidite neredeyse tamamen kurudu ve platformda büyük çaplı *çekim durdurma* krizi patlak verdi. *DeFi* ekosisteminin temel altyapılarından biri olan protokolün başlıca piyasalarında ‘100% kullanım oranı’na ulaşılması, milyarlarca dolarlık varlığın fiilen kilitlendiği yönünde analizlere yol açtı.

Bu zincirleme kriz, 18 Nisan’da Kelp DAO rsETH köprüsünün hack’lenmesiyle başladı. Saldırgan, sahte bir zincirler arası mesaj kullanarak teminatsız rsETH bastı, ardından bu varlığı *Aave*’ye yatırarak yaklaşık 200 milyon dolar (yaklaşık 2,95 milyar TL) değerinde *Wrapped Ethereum(WETH)* borç aldı. ‘Sorunlu kredi’ endişesi hızla büyüyünce, sadece bir gün içinde protokolden yaklaşık 6,6 milyar dolar (yaklaşık 97,34 milyar TL) çekildi ve tam anlamıyla bir ‘bank run’ yaşandı.

Bu şokun ardından, *Tether(USDT)* ve *USD Coin(USDC)* dahil yaklaşık 5 milyar dolar (yaklaşık 73,75 milyar TL) fiilen sistemde kilitli kalmış durumda. Piyasa analisti *DeFi Warhol*, “Tüm ana piyasaların 100% kullanım oranına ulaşmış olması, pratikte ‘tam durma’ anlamına geliyor” diyerek, “çekimler için kullanılabilir likiditenin sıfıra indiğini” vurguladı.

100% kullanım oranına çıkılması, yalnızca likidite sıkışıklığı değil, protokolün temel risk kontrol mekanizmasının da devre dışı kalması anlamına geliyor. Teminat değerleri düşse bile bu pozisyonlar zorunlu tasfiye edilemiyor ve sistemdeki *batık kredi* yükü giderek büyüyor.

Blockchain güvenlik şirketi *CertiK*’ten araştırmacı Natalie Newsome, “Tasfiyelerin çalışabilmesi için piyasada likidite bulunması gerekiyor” dedi ve “Şu an bu temel önkoşul çökmüş durumda” yorumunu yaptı. Newsome, “Dışarıdan bir destek olmadan toparlanması çok zor bir yapı ortaya çıktı” değerlendirmesinde bulundu.

Kriz, *Aave* protokolünün doğrudan hack’lenmesinden değil, harici bir köprü altyapısındaki güvenlik açığından kaynaklanması nedeniyle ayrıca dikkat çekiyor. Newsome, “Tek bir zayıf halkanın tüm DeFi ekosistemine yayılan ‘bağlantısallık riski’ne dönüşebileceği somut biçimde ortaya çıktı” ifadesini kullandı.

Teknik analist Duo Nine’a göre, rsETH vakasının hemen ardından büyük yatırımcıların ve kurumsal oyuncuların fonlarını hızla çekmesi tabloyu dramatik biçimde ağırlaştırdı. Justin Sun, *MEXC* borsası gibi öne çıkan aktörlerin milyarlarca dolarlık pozisyonlarını tasfiye etmesiyle önce *ETH* piyasası 100% kullanım oranına ulaştı, ardından *USDT* ve *USDC* havuzları da birer birer kilitlendi. Sonuçta, başlıca stabil kripto para piyasalarının tamamı için fiili bir ‘çekim yapılamaz’ dönemi başladı.

Uzmanlar, yaşananların aslında yeni bir risk türü olmadığını, aksine uzun süredir bilinen bir zafiyetin görünür hale geldiğini hatırlatıyor. Eski Aave risk yöneticisi Alex Berthomeu-Giles, daha 2020’de 100% kullanım oranının “mevduat sahiplerinin paralarını çekemediği, sistemik açıdan sorunlu bir durum” olduğunu söyleyerek uyarıda bulunmuştu.

Sonuçta *Aave(AAVE)* üzerinde yaşananlar, *DeFi*’nin ‘birbirine bağlılık’ avantajının aynı anda nasıl büyük bir *sistemik risk* kaynağına dönüşebileceğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak değerlendiriliyor. Artık risk sadece tek bir protokolle sınırlı kalmıyor; tüm ekosistemin güven mimarisi sarsılabiliyor. Bu nedenle, merkeziyetsiz finans piyasalarında hem köprü altyapıları hem de borç verme protokollerinin risk yönetimi yakından mercek altına alınmış durumda.