Cardano(ADA) ‘Van Roosemě’ Hard Forku Son Aşamaya Girdi: Mainnet İçin %85 SPO Şartı Bekleniyor

카르다노(ADA) ‘Van Roosemě’ hard forku, önizleme testnet’ine uygulanarak mainnet geçişi öncesindeki son aşamaya girdi. Sürecin kaderini belirleyecek temel unsur ise ‘SPO (stake havuzu operatörü)’ güncelleme oranı olacak. Toplam aktif stake’in en az ‘%85’i’ yeni sürüme geçiş yaparsa onay süreci tamamlanacak.

5’inde (yerel saatle), Cardano teknik yol haritasını koordine eden Intersect’e göre, yönetişim aksiyonu teklifiyle birlikte ‘Cardano Node 11.0.1’ ön sürümü eş zamanlı olarak yayımlandı. Bu güncelleme, protokol sürüm 11’in devreye alınması için ‘ön adım’ niteliği taşıyor ve ana ağa taşınıp taşınmayacağı tamamen SPO katılım oranına bağlı.

Cardano’daki hard fork süreci, yalnızca ‘teknik bir güncelleme’ olarak görülmüyor. Zincir üstü yönetişim modeli ‘Voltaire çağı’ kurallarına göre, toplam aktif stake’in en az ‘%85’ine sahip SPO’ların yeni node sürümüne geçiş yapması şart. Bu eşik sağlanmadan onay adımları ilerleyemiyor.

Bu ‘%85 kuralı’, ağın bölünmesini önlemeye dönük bir güvenlik bariyeri olarak konumlandırılmış durumda. 2025’in sonunda yanlış yönlendirilmiş bir delege işlemi nedeniyle zincirin fiilen ikiye ayrıldığı bir olay yaşanmış, ardından acil bir güncelleme devreye alınmıştı. O tarihten sonra SPO iş birliği, sadece ‘biçimsel’ bir prosedür değil, doğrudan ‘güvenliğin ana bileşeni’ olarak değerlendiriliyor.

Diğer yandan, DRep (temsilci) oylamaları ve ‘anayasadan sorumlu komite’nin onayı da zorunlu. Yani ‘Van Roosemě’ hard forku için yalnızca teknik hazırlık değil, ‘yönetişim mutabakatı’ da aynı anda sağlanmak zorunda.

Son güncelleme, Cardano tarafında ilk kez ‘intra-era hard fork’ yapısına resmi destek getiriyor. Bu, ‘Conway’ çağını korurken protokol kurallarının değiştirilebilmesi anlamına geliyor. Böylece ana çağ geçişi yapılmadan ağ kuralları esnek biçimde güncellenebiliyor.

İşlem yapısı değişmediği için mevcut ekosisteme olası şok etkisi minimumda kalıyor. Buna paralel olarak cardano-api ve cardano-cli bileşenleri de 11.0 sürümüne yükseltildi.

Teknik tarafta özellikle ‘Plutus’ için gelen genişleme dikkat çekiyor. CIP-0109, CIP-0132, CIP-0133, CIP-0138 ve CIP-0153 olmak üzere beş yeni primitive seti pakete dahil edildi. Ayrıca V1, V2 ve V3 yetenekleri tek bir çatı altında birleştirildi. Böylece mevcut akıllı kontrat kodlarını değiştirmeden yeni özellikler eklemek mümkün hale gelirken, ‘DApp’ geliştirme sürecinin esnekliği belirgin biçimde artıyor.

Şu an için önizleme testnet’inde SPO güncelleme oranına dair net bir rakam paylaşılmış değil. Ancak geçmiş hard fork örneklerine bakıldığında, ilk 3–4 gün içinde büyük stake havuzlarının yeni sürüme hızla geçtiği, küçük ve orta ölçekli havuzların ise genellikle 1–2 hafta geriden geldiği görülüyor.

‘Cardano Scan’ ve ‘PoolTool’ gibi izleme araçları, ‘%85’ eşiğine ne zaman ulaşılacağını tahmin etmek için başlıca referans noktaları olacak. Bu platformlardan gelecek veriler, mainnet’e geçiş takviminin fiili olarak nasıl şekilleneceğini de gösterecek.

Intersect, yayımladığı bilgilendirmede “Bu sürüm, hard forkun güvenli şekilde tamamlanması için ‘zorunlu bileşen’ konumunda” vurgusunu yaparak, SPO’lar, geliştiriciler ve DApp işletmecilerini ‘hızlı aksiyon almaya’ çağırdı.

Yine de sadece node yazılımlarının güncellenmesi yeterli olmayacak. Geçmişteki ‘Chang’ hard forku sırasında, SPO tarafındaki %85 eşiği tutturulmuş olmasına rağmen, borsa entegrasyonları ve DApp altyapılarının geç tepki vermesi nedeniyle mainnet uygulaması ertelenmişti. ‘Yorum’ Asıl risk, node yazılımından çok, ekosistemin geri kalanının aynı tempoda hareket edip edememesi. ‘yorum’

Cardano(ADA), halihazırda ‘yönetişim odaklı’ bir blokzincire dönüşme sürecinde. Bu nedenle ‘Van Roosemě’ hard forku, yalnızca ‘teknik bir yükseltme’ değil, aynı zamanda ağın ‘operasyonel olgunluğunu’ ve ‘ekosistemin koordinasyon kapasitesini’ ölçen kritik bir sınav işlevi görecek.