Dolar Bazlı Stablecoin’ler Zincir Üstünde Fiili Tekel Kuruyor: De-dolarizasyon Hikâyesi Şimdilik Reddedildi

비‑dolar bazlı stablecoin’ler son 5 yılda hızla büyüse de, piyasa üzerindeki etkileri tersine azalmış görünüyor. Arz artmış olmasına rağmen, zincir üstünde ‘dolar hâkimiyeti’ daha da güçlenen bir yapıya dönüşmüş durumda.

Artemis verilerine göre euro, Kanada doları, Japon yeni, Singapur doları gibi *dolar dışı stablecoin*’lerin toplam arzı 2021’in 5. ayında yaklaşık 261 milyon dolardan, 2026’nın 4. ayında 771 milyon dolara çıkarak neredeyse 3 katına ulaştı. Ancak aynı dönemde bu token’ların piyasa payı 0,26’dan 0,24’e geriledi. Sonuçta *dolar bazlı stablecoin*’ler toplam pazarın yaklaşık %99,76’sını kaplayarak fiili bir tekel konumu koruyor.

Geleneksel finans tarafında ise zıt bir tablo var. Dolar, küresel döviz işlemlerinin %89’unu, yabancı para cinsi borçlanmanın %61’ini ve küresel rezervlerin %57’sini oluşturmaya devam etse de, bu oranlar son 10 yılda kademeli şekilde geriliyor. Buna karşın *blokzincir tabanlı piyasalarda dolar merkezli yapı daha da sertleşiyor*.

Bu ayrışmanın temelinde ‘ABD tahvili faizleri’ yatıyor. Dolar stablecoin’ler sadece rezerv para birimine endeksli dijital nakit değil; aynı zamanda yüksek likidite ve getiri sunan ‘kısa vadeli ABD Hazine tahvilleri’ ile desteklenen bir varlık sınıfına dönüşmüş durumda. Faizler yükseldikçe ihraççı şirketler rezerv portföylerinden daha yüksek getiri elde ediyor, bu geliri likiditeyi artırmak ve yeni ortaklıklar kurmak için yeniden piyasaya aktarıyor. Böylece *getiri → likidite → benimsenme* döngüsü üzerinden dolar stablecoin ekosisteminin piyasa gücü büyüyor.

Bu fark zincir üstü verilere de net şekilde yansıyor. Tokenize edilmiş ABD Hazine tahvillerinin toplam büyüklüğü yaklaşık 15,4 milyar dolar seviyesinde ve RWA.xyz verilerine göre zincir üstü reel varlıkların(RWA) en büyük alt kategorisini oluşturuyor. Buna karşılık, ABD dışındaki ülkelerin tokenize devlet tahvilleri toplamda yalnızca yaklaşık 1,4 milyar dolara ulaşmış durumda. Basit bir hesapla *ABD tahvil pazarının on‑chain temsilinin en az 11 kat daha büyük* olduğu görülüyor. Bu tablo, dolar stablecoin ihraççılarının derin ve likit bir teminat havuzuna erişebildiğini; dolar dışı stablecoin projelerinin ise aynı ölçekte güvenilir teminat ve anında bozdurulabilir likidite altyapısından yoksun olduğunu gösteriyor. Yorum Bu yüzden ‘güvenilir teminat’ ve ‘ani çıkış imkânı’ gibi iki kritik şartta dolar sistemi açık ara öne çıkıyor. yorum

Coinbase’in küresel stablecoin sorumlusu John Turner(John Turner), yakın tarihli Consensus Hong Kong etkinliğinde bu farkın özünü ‘likidite’ kavramıyla açıkladı. Turner, “En başından beri *likiditenin olduğu yere* işlem akmaya başladı, bu işlemler yeni kullanım alanları yarattı ve bu da likiditeyi daha da büyüttü” dedi. Yorum Yani likidite → hacim → kullanım alanı → tekrar likidite döngüsünden oluşan bir ‘flywheel’ çoktan oluşmuş durumda; dolar dışı stablecoin’ler ise bu döngüyü henüz kurabilmiş değil. yorum

Daha derinde ise, iş *fiat para birimlerinin niteliğine* geliyor. Uluslararası Para Fonu(IMF) verilerine göre dünyada yaklaşık 180 farklı para birimi olsa da, küresel döviz piyasasında anlamlı likiditeye sahip olanlar yalnızca dolar, euro, yen, sterlin, İsviçre frangı, Kanada doları, Avustralya doları ve yuan gibi çok sınırlı sayıda para. Geri kalanların büyük kısmı esasen ‘on‑shore’ para; yani ülke sınırları içinde kullanılmak üzere tasarlanmış, yurt dışı serbest dolaşımı kısıtlı para birimleri. Güney Kore wonu veya Tayvan doları gibi paraların uluslararası serbestçe işlem görememesi buna örnek. Stablecoin’ler, üzerinde inşa edildikleri para biriminin küresel erişilebilirliğini bire bir miras aldıkları için, uluslararası düzeyde likit olmayan bir itibari para ile uzun vadeli küresel stablecoin yaratmak yapısal olarak zor.

Bu nedenle, gerçekten ‘küresel stablecoin’ seviyesine çıkma potansiyeli olan dolar dışı paralar euro ve yen gibi birkaç büyük rezerv para ile sınırlı kalıyor. Buna rağmen bugün gelinen noktada *dolar dışı stablecoin’ler her ne kadar mutlak anlamda büyümüş olsa da, piyasa yapısını sarsacak ölçüde bir güç oluşturabilmiş değiller*. Faiz, teminat kalitesi, likidite derinliği ve para birimlerinin küresel rekabet gücü gibi hemen her başlıkta *dolar temelli sistem kendi üstünlüğünü daha da pekiştiriyor*.

Sonuç olarak, mevcut veriler zincir üstü piyasada ‘de‑dolarizasyon’ anlatısının hayata geçmesi için daha uzun bir zamana ve muhtemelen makro ölçekte çok daha büyük kırılmalara ihtiyaç olduğunu işaret ediyor.