Senatörlerden uyarı: Belirsiz AI kuralları Çin modellerine yöneltebilir

ABD Senatosu'ndan Demokrat üyeler, Beyaz Saray'ın yapay zeka (AI) modellerine yönelik şeffaf olmayan ön inceleme sisteminin, ABD'li şirketleri Çin yapımı AI modellerine yönlendirebileceğini öne sürdü. Öngörülebilir kurallar olmadığında şirketlerin maliyet ve hukuki riski azaltmak için Çin'in açık kaynaklı modellerini alternatif olarak değerlendirebileceği savunuluyor.

Beyaz Saray, Google($GOOGL), OpenAI ve Anthropic gibi önde gelen AI şirketleriyle, gelişmiş modellerin siber güvenlik risklerini denetleyen gönüllü bir çerçeveyi görüştü. Axios, 5'inde (yerel saatle) çerçevenin tamamlandığını ancak somut inceleme kriterlerinin, sorumlu kurumun ve uygulama takviminin henüz açıklanmadığını bildirdi.

Görüşmeler, Beyaz Saray'ın 2 Haziran'da yayımladığı bir yönetmelikle başladı. Yönetmelik, 'hedef sınır (frontier) modeller' için hükümetin güvenlik amacıyla erken erişim sağlayabileceği gönüllü bir çerçeve oluşturulmasını öngörüyor.

Beyaz Saray, bu sistemin AI modellerinin geliştirilmesi, kamuya açıklanması ya da dağıtımı için zorunlu lisans veya ön onay getirmediğini açıkça belirtti. TokenPost daha önce Beyaz Saray'ın kapalı kaynaklı sınır AI modellerine odaklanan gönüllü bir ön inceleme çalışması yürüttüğünü aktarmıştı.

Sınır modeller, en üst düzey performansa sahip yüksek kapasiteli AI modelleri ifade ediyor. Görüşülen çerçeve, açık kaynaklı modelleri kapsam dışında bırakırken en ileri düzey yeteneklere ve ulusal güvenlik riskine sahip kapalı kaynaklı modelleri hedef alıyor.

İncelemeye alınacak modeller, kamuya açıklanmadan önce en fazla 30 gün boyunca hükümete sunulabilecek. Yüksek güvenlikli ortamlarda modellerin saklanması ve erişim kayıtlarının tutulması da gündeme geldi, ancak 'en ileri düzey' ile 'ulusal güvenlik riski' ayrımını netleştirecek somut ölçütler paylaşılmadı.

Kirsten Gillibrand(Kirsten Gillibrand) dahil Demokrat senatörler, bu belirsizliğin ABD AI sektörünün rekabet gücünü ve ekonomik güvenliğini sarsabileceğini savundu. Şirketler duruma göre değişen kurallara uyum sağlamak zorunda kaldığında, maliyet ve hukuki riski azaltmak için Çin'in açık kaynaklı modellerine yönelme eğiliminin güçlenebileceği görüşünde.

Brad Smith(Brad Smith) Microsoft($MSFT) Başkanı, Temmuz ayında Fortune'a verdiği röportajda "Şu anda şeffaf olmayan ya da tam kurallara dayanmayan bir düzenleme söz konusu" dedi ve "Kurallar olmadan şirketler plan yapamaz" diye ekledi. Sözleri, gevşetme ve ön inceleme uygulamalarının bir arada yürütüldüğü ABD AI politikasında öngörülebilir standartlara duyulan ihtiyaca işaret ediyor.

Yine de ABD'li şirketlerin Çin yapımı AI modellerine yönelmesini yalnızca politika belirsizliğiyle açıklamak güç. Sam Bresnick(Sam Bresnick) Georgetown Üniversitesi araştırmacısı, Çin AI'sının başlıca cazibesi olarak düşük maliyet ve yüksek uyarlanabilirliği gösterdi.

Fortune, 27 Temmuz tarihli haberinde bazı şirketlerin hassas işler için ABD modellerini kullanmaya devam ederken genel analiz görevlerinde Çin'in açık kaynaklı modellerinden yararlanarak maliyeti böldüğünü aktardı. Açık kaynaklı modellerde kod ve ağırlıklar kamuya açık olduğundan şirketler bunları kendi ortamlarına göre uyarlayıp dağıtabiliyor.

DeepSeek, Kimi ve Qwen gibi Çin modelleri, düşük maliyetli ve geniş kapsamlı dağıtım stratejisiyle ABD'li AI şirketlerinin premium fiyatlandırma yapısına baskı oluşturuyor. AI model pazarındaki rekabetin yalnızca performansla değil, çıkarım maliyeti ve dağıtım kontrolüyle de şekillendiği değerlendiriliyor.

ABD içinde Çin AI modellerini sınırlama yöntemi konusunda da görüş ayrılığı var. Alex Stamos(Alex Stamos) eski Meta güvenlik şefi, ABD modellerine getirilecek kısıtlamaların savunma amaçlı siber güvenlik kullanımını zorlaştırabileceğini ve güvenlik şirketleriyle girişimleri Çin modellerine itebileceğini savundu. Buna karşılık açık kaynaklı modellerin düzenleme kapsamı dışında tutulmasının ABD'nin AI alanındaki yenilik hızını koruyacağı görüşü de dile getiriliyor.

Güney Kore hükümeti ise 2026 AI bütçesi olarak yaklaşık 10,1 trilyon won ayırarak yarı iletken, fiziksel AI ve AI veri merkezlerini sanayi politikasının ana eksenleri haline getirdiğini açıkladı. ABD'nin model erişimi ve güvenlik doğrulama standartları, Kore'deki şirketlerin küresel modelleri kullanma biçimini ve açık kaynağa bağımlılığını da etkileyebilir.

Bu tartışma kripto para piyasasıyla doğrudan bağlantılı değil. Ancak AI modellerine erişim, siber güvenlik doğrulaması ve açık kaynak bağımlılığı, blockchain altyapısı ve güvenlik otomasyonuyla dolaylı olarak kesişiyor; dijital varlık piyasasına doğrudan etkisi için ek doğrulama gerekiyor.