Çin, 10 ABD şirketine ihracat kısıtlaması getirdi

Çin, aralarında ABD merkezli dron üreticilerinin de bulunduğu 10 şirkete çift kullanımlı malzeme ihracatını yasakladı ve dron ile ilgili ihracat bildirim şartlarını sıkılaştırdı. ABD tarafı da yabancı üretimi dronlara yönelik ekipman sertifikasyonunu kısıtlayınca, iki ülke arasındaki teknoloji gerginliği dron tedarik zincirine sıçramış oldu.

Çin Ticaret Bakanlığı, 22 Haziran'da Red Cat Holdings, Teal Drones, IMSAR ve MP Materials dahil 10 ABD şirketini ihracat kontrol listesine aldığını duyurdu. Buna göre Çin menşeli çift kullanımlı malzemelerin bu şirketlere doğrudan ya da üçüncü bir ülke üzerinden aktarılması yasaklandı; özel durumlarda ise ihracatçıların Ticaret Bakanlığı'na ayrıca başvuru yapması gerekiyor.

Bu adım, ABD'nin tamamına yönelik kapsamlı bir dron ihracat yasağı anlamına gelmiyor. 5 Ağustos itibarıyla, Çin hükümetinin tüm ABD'yi kapsayan ayrı bir dron ihracat kısıtlaması yayımladığına dair resmi bir belge bulunmuyor.

Çin Gümrük İdaresi de 30 Haziran'dan itibaren dron ve ilgili malzemelere yönelik ihracat bildirim şartlarını yeniden düzenledi. Kapsam; insansız hava araçları, insansız hava gemileri, ilgili ekipman ve parçalar ile sivil kullanım amaçlı dron karşıtı sistemleri içeriyor. İhracatçılar, söz konusu malzemenin kontrole tabi olup olmadığını ve ihracat kontrol kodunu bildirim formuna işlemek, ayrıca sözleşme, fatura ve teknik belgeleri sunmak zorunda.

Çin'in dron ihracat kısıtlamaları 2023'ten bu yana kademeli olarak yürürlüğe girdi. Çin Ticaret Bakanlığı ve Gümrük İdaresi, 31 Temmuz 2023'te belirli insansız hava araçları ve hava gemilerinde kullanılan motorlar, kızılötesi görüntüleme cihazları, sentetik açıklıklı radar, hedef işaretleme lazerleri, telsiz iletişim cihazları ve sivil dron karşıtı sistemleri ihracat izni gerektiren kalemler arasına aldı. İlgili düzenleme 1 Eylül 2023'te yürürlüğe girdi.

ABD tarafı da dron düzenlemelerini sıkılaştırdı. ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), 22 Aralık 2025'te yurt dışında üretilen insansız hava araç sistemleri ve kritik bileşenlerini kapsanan liste'ye (Covered List) ekledi. FCC, bu adımı, söz konusu ürünlerin ABD ulusal güvenliği ve Amerikan vatandaşlarının güvenliği açısından 'kabul edilemez risk' oluşturduğu yönündeki hükümet değerlendirmesine dayandırdı.

ABD Kongre Araştırma Servisi (CRS), bu adımın kökeninin DJI ve Autel Robotics gibi Çin bağlantılı dron üreticilerini hedef alan tartışmalara dayandığını açıkladı. Kapsanan listeye yeni eklenen dronlar FCC ekipman sertifikası alamadığı için ABD'de yeni ithalat, satış ve kullanımları kısıtlanıyor. Daha önce onaylanmış dronlar kullanılmaya devam edebiliyor; düşük riskli bazı oyuncak dronlar için ise istisna tanındı.

Kripto para piyasasıyla doğrudan bağlantı sınırlı düzeyde kalıyor. Kripto tabanlı tahmin piyasası Polymarket'te yer alan 'Şi Cinping 2027'den önce ABD'yi ziyaret edecek mi' sözleşmesi, 5 Ağustos itibarıyla yüzde 93 tahmin olasılığı ve 566 bin dolarlık işlem hacmi kaydetti. Bu rakam, dron kısıtlamalarına bağlı bir fiyat göstergesi değil; piyasa katılımcılarının ABD-Çin diplomatik takvimine ilişkin beklentisini yansıtıyor.

Yarı iletken sektörüyle doğrudan bir bağlantı da henüz ortaya çıkmadı. Yine de dronların temel bileşenleri arasında iletişim cihazları, sensörler ve uçuş kontrolörleri gibi elektronik parçalar bulunuyor. Genel tabloya bakıldığında Çin ihracat izni ve bildirim prosedürlerini sıkılaştırırken, ABD ekipman sertifikasyonu ve yeni ithalat kanallarını kısıtlayarak çift kullanımlı teknoloji tedarik zincirini kendi yöntemleriyle denetim altına almaya çalışıyor.