7 milyar sterlinlik Google davası İngiltere'de sürüyor

İngiltere'de Google'ın(Google) arama pazarındaki hakim konumunu kötüye kullandığı iddiasıyla açılan 7 milyar sterlinlik toplu dava sürüyor. Davanın toplu dava olarak görülmesine izin verildi, ancak Google'ın sorumluluğu ve tazminat tutarı henüz kesinleşmedi.

İngiltere Rekabet Temyiz Mahkemesi (Competition Appeal Tribunal, CAT), 22 Kasım 2024'te Nikki Stopford'un Alphabet(GOOGL), Google, Google Ireland ve Google UK'ye karşı açtığı davada 'toplu dava emri' (Collective Proceedings Order, CPO) verdi. Dava numarası 1606/7/7/23; yani 2026'da yeni açılmış bir dava değil.

Davacı taraf, Google'ın mobil cihazlarda varsayılan arama motoru konumunu ele geçirerek rekabeti kısıtladığını öne sürüyor. İddiaya göre arama reklamı fiyatlarının yükselmesi, reklamverenlerin maliyetlerinin ürün ve hizmet fiyatları üzerinden tüketiciye yansımasına yol açtı.

Somut iddialardan biri, Android cihaz üreticilerinin Google Play Store'u yüklerken Google arama uygulamasını ve Chrome tarayıcısını da önceden kurmak zorunda bırakıldığı yönünde. Diğer iddia ise Google'ın Apple'ın(AAPL) Safari tarayıcısında varsayılan arama motoru olabilmek için gelir paylaşım anlaşması yaptığı.

Google, Apple işletim sistemiyle ilgili iddiaların reddedilmesini ya da özet kararla sonuçlandırılmasını talep etti. Rekabet Temyiz Mahkemesi bu iddiaların ret ya da özet karar için gereken eşiği karşılamadığına hükmetti.

Davanın kapsamı, 22 Kasım 2024 itibarıyla İngiltere'de ikamet eden ve 1 Ocak 2011 ile 7 Eylül 2023 arasında Google arama reklamı kullanan İngiliz işletmelerinden ürün ya da hizmet satın almış 16 yaş ve üzeri tüketicileri kapsıyor. Davacı tarafın resmi bilgilendirme sitesi, kapsam dışı kalma başvurularının son tarihinin 18 Mart 2025'te sona erdiğini duyurdu.

Dava, koşulları sağlayan tüketicilerin ayrıca başvuru yapmadan otomatik olarak sınıfa dahil edildiği 'opt-out' yöntemiyle yürütülüyor. Yalnızca davaya dahil olmak istemeyenler belirlenen süre içinde kapsam dışı kalma talebinde bulunabiliyor.

Davacı tarafın sunduğu toplam zarar tahmini yaklaşık 7 milyar sterlin. Kişi başına öngörülen tazminat yaklaşık 100 sterlin olsa da fiili tazminat ve tutar, esas davanın ya da olası bir uzlaşmanın sonucuna göre değişecek.

Rekabet Temyiz Mahkemesi'nin toplu dava emri, ortak hukuki sorunların toplu dava usulüyle görülebileceği yönünde bir karar. Google'ın rekabet hukukunu ihlal ettiği ya da tüketicilere tazminat ödemesi gerektiği yönünde esasa ilişkin bir hüküm değil.

Dava süreci, 2 Temmuz 2025 ve 20 Nisan 2026 tarihlerinde yapılan dava yönetimi duruşmalarının ardından devam etti. Rekabet Temyiz Mahkemesi'nin dava sayfasında 29 Haziran 2026 tarihli gizlilik kararı ve rıza kararı yer alıyor.

İngiltere Rekabet ve Piyasalar Kurumu (Competition and Markets Authority, CMA) tarafından yürütülen arama pazarı düzenlemesi de ayrı bir süreç olarak devam ediyor. Kurum, 10 Ekim 2025'te Google'ın genel arama ve arama reklamı hizmetlerini Stratejik Piyasa Statüsü (Strategic Market Status, SMS) kapsamına aldı.

Kurum, 3 Haziran 2026'da arama tabanlı üretken yapay zeka özelliklerinde yayıncıların içerik kullanımını kontrol edebilmesini sağlayan davranış yükümlülüğü getirdi. Aynı ayın 17'sinde ise adil sıralama ve veri taşınabilirliğine ilişkin davranış yükümlülükleri eklendi.

Google, resmi blogunda İngiltere'deki tüketici ve işletmelerin arama hizmetinden önemli değer elde ettiğini belirterek düzenlemeye karşı çıktığını açıkladı. Şirket, arama hizmetinin 2023'te İngiltere'de 118 milyar sterlinlik ekonomik faaliyete katkı sağladığını öne sürerek aşırı kuralcı düzenlemelerin seçenekleri ve yeniliği zayıflatabileceğini savundu.

ABD ve Avrupa Birliği'nde de Google'ın arama işiyle ilgili düzenleme ve yargı süreçleri sürdü. ABD Adalet Bakanlığı, Washington DC Federal Bölge Mahkemesi'nin arama, Chrome, Google Asistan ve Gemini uygulamalarının dağıtımına ilişkin münhasırlık sözleşmelerini kısıtlayan bir düzeltici karar verdiğini 2 Eylül 2025'te duyurdu. Avrupa Komisyonu ise 23 Temmuz 2026'da Dijital Pazarlar Yasası (Digital Markets Act, DMA) ihlali gerekçesiyle Google'a 890 milyon euro para cezası kesti.

Arama reklamları ve varsayılan arama motoru konumu, kripto para borsaları, cüzdanlar ve web3 hizmetlerinin kullanıcı edinme ortamını dolaylı olarak etkileyebiliyor. Ancak İngiltere'deki bu toplu davanın belirli bir kripto para projesi ya da token fiyatı üzerinde doğrudan bir etkisi tespit edilmedi; Rekabet Temyiz Mahkemesi'nin kamuya açık takviminde önümüzdeki döneme ilişkin bir duruşma tarihi henüz belirtilmiyor.