25 gün sonra Kharg Adası'nın batı terminalinde yükleme başladı

İran'ın petrol ihracatındaki ana üs olan Kharg Adası'nın (Kharg Island) batı terminalinde VLCC sınıfı tankerlere yükleme, 25 günlük aradan sonra yeniden başladı. Ancak doğu petrol terminali ile LPG terminali hâlâ boş durumda; bu yüzden gelişme, tam kapasite normalleşmeden çok sınırlı bir yeniden faaliyete işaret ediyor.

Denizcilik istihbarat şirketi Windward(Windward), 12 Ağustos günü saat 17.52'de (Kore saatiyle) çekilen uydu görüntülerinde, Kharg Adası'nın batı terminaline yaklaşık 333 metre uzunluğunda 'karanlık' bir VLCC sınıfı tankerin yanaşıp yükleme yaptığının görüldüğünü açıkladı. Terminalin yeniden hareketlenmesi 18 Temmuz'dan bu yana ilk kez yaşanıyor.

Windward 13'ünde yayınladığı verilerde de aynı VLCC sınıfı tankerin rıhtımda kalmaya ve yüklemeye devam ettiğini değerlendirdi. Daha önce 11'inde saat 23.11'de (Kore saatiyle) elde edilen sentetik açıklıklı radar (SAR) verilerinde Kharg Adası'ndaki üç terminalin de tamamen boş olduğu görülmüştü.

Kharg Adası, İran'ın petrol ihracatının kalbi sayılan bir nokta. Vortexa(Vortexa) verilerine göre 31 Temmuz-11 Ağustos arasında adadan hiç tanker kalkışı kaydedilmedi.

Bu yeniden başlamanın ihracatın tam anlamıyla normale döndüğü anlamına gelmediğini belirtmek gerekir. Doğu petrol terminali 14 gündür, LPG terminali ise 17 gündür boş durumda; bekleme bölgesinde de 16 'karanlık tanker' bulunuyor.

'Karanlık tanker' ifadesi, gemi otomatik tanımlama sistemini (AIS) kapatan ya da sinyalini bozan, bu yüzden rotası izlenemeyen gemileri tanımlıyor. Yaptırım kapsamındaki petrol ticaretinde gemiden gemiye aktarma, rota gizleme ve sinyal manipülasyonu bir arada görülebiliyor; bu da yalnızca uydu ve AIS takibiyle gerçek ihracat toparlanmasının boyutunu kesin olarak ortaya koymayı zorlaştırıyor.

Zaman çizelgesine bakıldığında Kharg Adası, Temmuz ortasından itibaren durma noktasına girmiş, 12 Ağustos'ta batı terminalinde kısmi bir hareket yakalanmıştı. Üç terminalden yalnızca birinin yeniden çalışması, bu sinyalin ihracat ağının tümden toparlanmasından çok kısmi bir geri dönüş olduğuna işaret ediyor.

ABD'nin yaptırım ve deniz ablukası baskısı da sürüyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 15 Temmuz saat 05.00'te (Kore saatiyle) İran limanları ile kıyı bölgeleri arasında sefer yapan gemilere yönelik deniz ablukasını yeniden başlattığını, ertesi gün de Kharg Adası yönüne ilerleyen yüksüz bir tankeri etkisiz hale getirdiğini açıkladı.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin (OFAC) son işlem listesinde 30 Temmuz ve 12 Ağustos tarihli 'İran'la İlişkili Tespitler' (Iran-related Designations) yer aldı. Petrol ihracatı akışında yeniden başlama belirtileri görülürken yaptırım uygulama baskısının da sürdüğü anlaşılıyor.

Kharg Adası meselesi, tek bir yükleme olayından çok enerji fiyatları ile yaptırım uygulamasının kesiştiği nokta olarak okunuyor. İran petrolünün ne ölçüde gerçekten ihraç edildiği; Hürmüz Boğazı geçişleri, ABD yaptırım uygulaması ve karanlık tanker hareketlerinin birlikte değerlendirilmesiyle belirleniyor.

Yerli okuyucular için bu gelişme yalnızca petrol arzı değişkeni değil. Daha önce TokenPost, ABD'nin deniz ablukası nedeniyle İran petrol ihracatının durduğunu ve Kharg Adası faaliyetinin kesintiye uğradığını aktarmıştı.

Ayrıca İran'daki finansal belirsizlik ve Hürmüz Boğazı geçiş sorunu yeniden gündeme gelmişken, bu yeniden yükleme durmuş olan ihracat ağının bir bölümünün tekrar hareketlenmeye başladığının işareti olarak yorumlanıyor. Ancak petrol arzı ile risk iştahı arasındaki doğrudan bağlantıyı yalnızca bu veriyle değerlendirmek güç.

Orijinal kaynak, İran Ulusal Tanker Şirketi'ne (National Iranian Tanker Company) ait geminin yaklaşık 2 milyon varil yük aldığını aktardı. Ancak bu miktar kamuya açık çapraz kaynaklarda doğrulanamadığından, metinde yalnızca VLCC sınıfı tankerin yeniden yükleme yapması kesinleşmiş bilgi olarak ele alındı.

Şu an için kesinleşen bilgiler; batı terminalinde yüklemenin yeniden başlaması, diğer terminallerin boş kalmaya devam etmesi ve bekleme bölgesindeki karanlık tankerlerin varlığı. İhracatın gerçekten toparlanıp toparlanmadığı ise ek yanaşmalar, kalkış kayıtları ve yaptırım uygulamasındaki değişikliklerle birlikte değerlendirilmeli.

Doğrulama kaynakları: Windward, GlobalSecurity.org/USCENTCOM, OFAC Recent Actions.