285 bin genç işi azaldı, yüzde 94'ü AI'ya yoğun maruz sektörlerde

Yapay zekaya (AI) yoğun şekilde maruz kalan sektörlerde genç istihdamındaki daralmanın yoğunlaştığı ortaya çıktı. Kore Merkez Bankası (BOK), yapay zekanın genç istihdamındaki daralmanın tek başına nedeni olmadığını, zaten zayıflamakta olan kariyer merdivenini daha hızlı sarstığını değerlendirdi.

BOK Araştırma Dairesi İstihdam Araştırma Ekibi Lideri Oh Sam-il (오삼일) ve araştırmacı Oh Yeong-sik (오영식), 18'inde (yerel saatte) yayımladıkları 'BOK Konu Notu: Genç İstihdamındaki Daralma AI'dan mı Kaynaklanıyor? Değişen Kariyer Merdiveni ve Politika Önerileri' başlıklı raporda, Ulusal Emeklilik Sigortası üye verileri ile Ekonomik Faaliyet Nüfusu Anketi'ni kullanarak AI'nın yaygınlaşmasından sonra genç istihdamındaki değişimi inceledi.

Rapora göre, 2022 yılının ikinci yarısından itibaren genç istihdamındaki azalma esas olarak AI'ya en yoğun maruz kalan sektörlerde gerçekleşti. Haziran 2022'den Haziran 2026'ya kadarki dört yıllık dönemde 15-29 yaş arası gençlerin istihdamı 285 bin kişi azaldı. Bunun yüzde 94'üne, yani 268 bin kişiye karşılık gelen bölümü, AI'ya yoğun maruz kalan sektörlerde yaşandı.

AI'ya yoğun maruz kalan sektörler arasında bilgi hizmetleri, yayıncılık, bilgisayar programlama ile sistem entegrasyonu ve yönetimi, profesyonel hizmetler yer aldı. Bu sektörler, belge hazırlama, analiz, kodlama ve doğrulama gibi üretken yapay zekanın nispeten hızlı uygulanabildiği bilişsel işlerin ağırlıkta olduğu alanlar olarak öne çıkıyor.

Yaş grupları arasındaki fark da belirgin. 30'lu yaşlardakilerde AI'ya yoğun maruz kalan sektörlerdeki istihdam görece zayıf seyretse de bu durum gençler kadar belirgin değildi. 40'lı yaşlarda maruziyet düzeyine göre tutarlı bir istihdam örüntüsü saptanmazken, 50'li yaşlarda ise tam tersine maruziyeti yüksek sektörlerde istihdam arttı.

Gençler arasında da eğitim düzeyine göre fark gözlendi. Eğitim düzeyi yükseldikçe AI maruziyeti de artıyor. Kasım 2022'den bu yana üniversite mezunu gençlerin ortalama işsizlik oranı yüzde 7,0 olurken, ön lisans ve altı eğitim düzeyindeki gençlerin işsizlik oranı yüzde 5,4'te kaldı. Bu tablo, toplam istihdam artarken genç istihdamındaki zayıflığın sürdüğü seyirle de örtüşüyor.

Rapor, yapay zekanın önce yüksek eğitimli çalışanların bilişsel işlerine uygulandığı bir ortamda, şirketlerin giriş seviyesi büro ve analiz işlerini azaltması ya da deneyimli personel istihdamını tercih etmesi durumunda, işgücü piyasasına yeni giren üniversite mezunu gençlerin daha fazla etkilenebileceğini belirtti. Gençler için ilk iş, yalnızca ücret değil, iş becerisi kazanma ve kariyer birikiminin başlangıç noktası olduğundan bu etkinin küçümsenemeyeceği vurgulandı.

Ancak rapor, genç istihdamındaki daralmayı doğrudan ve yalnızca AI'nın etkisi olarak sunmadı. Pandemi sonrası sektörel istihdam ayarlamaları, deneyimli personele öncelik veren işe alım eğilimi ve uzaktan çalışmanın yaygınlaşması gibi etkenlerin de birlikte rol oynamış olabileceği analiz edildi. Oh Sam-il, "mevcut kariyer merdiveninin ortadan kalkma eğilimini AI'nın hızlandırdığı şeklinde yorumluyoruz" dedi. Bu açıklama, sorunun köküne AI'dan önce başlayan yapısal bir değişimin yattığına işaret ediyor.

Kariyer merdiveni, giriş seviyesi işlerden uzmanlık gerektiren işlere geçişi sağlayan işgücü piyasasındaki büyüme yolunu ifade ediyor. Şirketler genellikle yeni işe alınan personeli basit ve tekrarlayan işlerde görevlendirip, kurum içi deneyim ve iş bilgisi kazandırarak orta düzey uzman personele dönüştürüyor. Rapor, AI'nın giriş seviyesi işleri hızla ikame etmesi durumunda bu giriş yolunun daralabileceği endişesini taşıyor.

AI kullanım biçimi de bir değişken olarak öne sürüldü. Rapora göre, kullanıcının görevin tamamını AI'ya devrettiği 'otomasyon' yaklaşımına kıyasla, kişinin görevi kendisi yürütürken AI'yı öğrenme, taslak geliştirme ve doğrulama amacıyla kullandığı 'artırma' yaklaşımında genç istihdamındaki azalma daha sınırlı kaldı. Aynı AI benimsemesinin dahi, işi ortadan kaldıran mı yoksa iş becerisini tamamlayan mı bir biçimde uygulandığına göre istihdam etkisinin değişebileceği anlamına geliyor.

BOK, şirketlerin AI ile giriş seviyesi işleri otomatikleştirip yeni işe alımı azaltmasının tekil şirket açısından rasyonel bir tercih olabileceğini belirtti. Ancak birçok şirketin aynı tercihi yapması durumunda, uzun vadede yetenek havuzunun zayıflaması gibi olumsuz bir dışsallığın ortaya çıkabileceğine dikkat çekti.

Bu değerlendirme, hükümetin genç istihdamı önlemleri tartışmasıyla da örtüşüyor. TokenPost daha önce, hükümetin AI dönüşümü ve deneyimli personel tercihini genç işsizliğinin nedenleri arasında gösterip 300 bin kişilik istihdam yaratma planı yürüttüğünü aktarmıştı. BOK raporu ise yalnızca işe alım hacmini büyütmek yerine, gençlerin gerçek iş deneyimi kazanabileceği yolların yeniden kurulmasına ağırlık veren bir politikaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Rapor, çözüm önerisi olarak mesleki eğitimin yeniden tasarlanmasını öne sürdü. Gençlerin AI ile rekabet etmek yerine AI'yı kullanarak işte uzmanlaşabilmesi için eğitim sisteminin değiştirilmesi gerektiği belirtildi. Genç istihdamı destek politikalarının da yalnızca kişi başı sübvansiyon yerine, eğitim ve kariyer birikimini destekleyen bir yapıya dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.

Oh Sam-il, "AI'nın insan yaratıcılığını ya da üretkenliğini daha fazla teşvik ettiği alanlar yeterince mevcut" diyerek, "bu tür alanlarda teknoloji yatırımı kadar beşeri sermaye yatırımına yönelik teşviklerin sağlanması da gerekli" dedi. Rapor, teknoloji yatırımı ile yetenek yetiştirme arasındaki dengenin de gözden geçirilmesi gerektiğine dikkat çekti.